Պոլ Էլուար

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
(Վերահղված է Պոլ Էլյուարից)
Jump to navigation Jump to search
Պոլ Էլուար
ֆր.՝ Paul Éluard
Paul Eluard vers 1911.jpg
Ծննդյան անուն ֆր.՝ Eugène Émile Paul Grindel
Ծնվել է դեկտեմբերի 14, 1895(1895-12-14)[1][2][3][4][5][6][7]
Ծննդավայր Սեն Դենի[8]
Վախճանվել է նոյեմբերի 18, 1952(1952-11-18)[8][3][4][5][6] (56 տարեկանում)
Վախճանի վայր Շարանտոն լը Պոն
Գրական անուն Didier Desroches և Brun
Մասնագիտություն գրող, քաղաքական գործիչ, բանաստեղծ, հեղինակ և French Resistance fighter
Լեզու ֆրանսերեն[3]
Ազգություն ֆրանսիացիներ
Քաղաքացիություն Ֆրանսիա
Կրթություն Փարիզի համալսարան
Գրական ուղղություններ սյուրռեալիզմ և դադաիզմ
Կուսակցություն Ֆրանսիայի կոմունիստական կուսակցություն
Ամուսին Գալա Դալի և Նուշ Էլյուար
Զավակներ Սեսիլ Էլյուար
Signature Paul Eluard.svg
Կայք eluard.org
Պոլ Էլուար Վիքիդարանում
Paul Éluard Վիքիպահեստում

Պոլ Էլուար (դեկտեմբերի 14, 1895(1895-12-14)[1][2][3][4][5][6][7], Սեն Դենի[8] - նոյեմբերի 18, 1952(1952-11-18)[8][3][4][5][6], Շարանտոն լը Պոն), ֆրանսիացի բանաստեղծ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1912 թվականին պատանի Էլուարը հիվանդանում է տուբերկուլյոզով, ընդհատում է Փարիզում իր ուսումն ու մեկնում Շվեյցարիա՝ բուժման։ Այստեղ հանդիպում է Ելենային՝ Գալային։ Գալան դառնում է Պոլի մուսան, և նա սկսում է բանաստեղծություններ գրել։ 1917 թվականին Պոլն ու Գալան ամուսնանում են, մեկ տարի անց ծնվում է նրանց դուստր Սեսիլը։ Պոլը մասնակցում է Առաջին աշխարհամարտին որպես հոսպիտալի սանիտար, ռազմաճակատում գրում է բանաստեղծությունների առաջին ժողովածուն։ 1918 թվականին ծանոթանում է Ժան Պոլանի, ապա՝ Բրետոնի, Արագոնի, Մաքս Էռնստի հետ։ Նրանց հետ մեկտեղ Էլուարը դառնում է դադաիզմի, ապա՝ սյուրռեալիզմի հիմնադիր։ 1923 թվականին հրաժեշտ է տալիս դադաիզմին։ 1926 թվականին այլ սյուրռեալիստների հետ անդամագրվում է կոմունիստական կուսակցությանը, 1933 թվականին՝ հեռացվում հակախորհրդային քարոզչության համար։ 1929 թվականին Էլուարը հանդիպում է Սալվադոր Դալիին և ծանոթացնում նրան իր կնոջը։ Գալան որոշում է թողնել Էլուարին և գնալ Դալիի մոտ. վերջինս այս առիթով նկարում է «Պոլ Էլուարի դիմանկարը»։ Իսպանիայում քաղաքացիական պատերազմի օրերին Էլուարը հանդես է գալիս ընդդեմ ֆրանկիստական շարժման։ Այդ տարիներին մտերմանում է Պաբլո Պիկասոյի հետ։ Երկրորդ համաշխարհայինի տարիներին Պոլը հաստատվում է Փարիզում և իր բանաստեղծություններով խրախուսում Դիմադրության շարժումը։ Էլուարի «Ազատություն» բանաստեղծության թերթոնները անգլիական ինքնաթիռները գցում էին Ֆրանսիայի վրա։ Դալին մեկնաբանում է այդ մասին այսպես.

Aquote1.png «Ես զգում էի, որ ես կարողացա նրա Օլիպից գտնել իմ մուզային»; Aquote2.png


1929 թ. Էլուարը հանդիպեց Մարիա Բենցին՝ իր նոր մուսային, իսկ հետագայում նաև կնոջը: 1930 թ. Գալան վերջնականապես գնաց Էլուարից Դալիի մոտ, ապահարզան ուղարկեց 1932 թ., և Էլուարն ամուսնացավ Մարիայի հետ:

Ստեղծագործական կյանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Էլուարը բանաստեղծություններ է գրել Վիոլետա Նոզերի մասին, երբ նա մեղադրվում էր հանցանք գործելու համար: Իսպանիայում Պոլը մտերմացել է Պաբլո Պիկասոյի հետ, հենց նկարչի «Գերնիկա» կտավը ոգեշնչեց Էլուարին, և նա գրեց «Գերնիկայի հաղթանակը» Երկրորդ համաշխարահային պատերազմի սկզբին, Պոլը հաստատվեց Փարիզում: Թռուցիկները, որոնց վրա գրված էր Պոլի ճանաչված ստեղծագործությունը՝ «Ազատություն»-ը, թռչում էին անգլական ինքնաթիռներից ամբողջ Փարիզով մեկ: Պատերազմից հետոՙ Պոլը ստացավ ևս մեկ հարված՝ իր սիրելի կնոջ՝ Մարիայի մահը: 1950 թ. Պոլը ծանոթացավ Դոմինիկա Լեմորի հետ, և նրանք ամուսնացան 1951 թ.: Պոլը գրեց բանաստեղծությունների «Փյունիկ» ժողովածուն՝ նվիրված իրենց հարաբերություններին և նորից լցված կյանքի ուրախություններով: 1952 թ. փետրվարին պոետը ներկայացրեց ֆրանսիական կուլտուրան Վիկտոր Հյուգոյի ծննդյան տարեդարձի ժամանակ՝ Մոսկավայում:

1952 թ. նոյեմբերին Պոլ Էլուարը մահացավ: Թաղված է Փարիզի Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը:

Ճանաչում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դափնեկիր է Խաղաղության միջազգային մրցանակի (1952)

Էլուարի ստեղծագործությունների հիման վրա երաժշտություն են գրել Ֆ. Պուլենկը, Ա. Սոգեն, Լ. Նոնոն, Կ. Սաարիախոն, Ա. Վալկոնսկին, Վիտաուտաս Բարկաուսկասը և այլ երգահաններ:

Ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Premiers poèmes/ Առաջին Բանաստեղծություններ (1913)
  • Le Devoir/ Долг (1916, առաջին գիրքը, որը հայտնվել է կեղծանվամբ Paul Eluard )
  • Le Devoir et l’Inquiétude/ պարտքի և անհանգստության (1917)
  • Les animaux et leurs hommes, les hommes et leurs animaux/Կենդանիները և նրանց ժողովուրդը, մարդիկ և նրանց կենդանիները (1920)
  • Mourir de ne pas mourir/ Մեռնելու համար, քանի որ չեք մահանում (1924)
  • Capitale de la Douleur/ Վիշտի քաղաք (1926)
  • Les Dessous d’une vie ou la Pyramide humaine/ Կյանքի անհեթեթություներից մեկը կամ Մարդկային բուրգը (1926)
  • L’Amour la Poésie/ Սեր պոեզիա (1929)
  • Ralentir travaux/ Թողնել աշխատանքը (1930, թելադրանքով Բրետոնոմի և Պ. Շարոմի հետ)
  • La Vie immédiate/ Ինքը կյանքը (1932)
  • La rosé publique/ Վարդ բոլորի համար (1934)
  • Yeux fertiles/Խոսուն աչքերը (1936)
  • Poésie et vérité 1942/ Պոեզիա և 1942 թ. ճշմարտությունը (1942)
  • Les sept poèmes d’amour en guerre/ Զինված ուժերի մասին յոթ բանաստեղծություններ (1943)
  • Poésie ininterrompue/Շարունակական պոեզիա (1946)
  • Le dur désir de durer/ Կենաց ծարավը ապրել (1946, պատկերազատումով Մ. Շագալա ) Մարկ Շագալ
  • Notre vie/ Մեր կյանքը (1947)
  • Ode à Staline/ Ձոն Ստալինի (1950)
  • Tout dire/ Բոլորը կասեն (1951)
  • Le Phénix/ Փյունիկ (1951)

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Jean R. Paul Éluard par lui-même …Փարիզ 1968.
  • Guyard M.R. Le vocabulaire Քաղաքական դե Պոլ Էլուար Կլինսկիխ 1974.
  • Paul Éluard et ses amis peintres, 1895—1952/ Annick Lionel-Marie, Փարիզ 1982
  • Decaunes L. Paul Éluard: l’amour, la révolte, le rêve. Փարիզ Balland, 1982
  • Vanoyeke V. Paul Éluard: le poète de la liberté: biographie. Փարիզ, հրատարակություններ Ջուլլիարդ : 1995
  • Պոլ Էլուարդ Աստվածանշանային մատենաշար: Պավելսկայա 1963
  • Վելիկովսկի Ս. Ի Բոլոր մարդկանց հորիզոնում. Պոլ Էլուարի Ճանապարհը. Մ. Գեղանկարչություն, 1968
  • Վելիկովսկի Ս. Ի. Ճառագայթների խաչմերուկում. Մի խումբ դիմանկար. Պոլ Էլուարի հետ: Մոսկավա. խորհրդային գրող
  • Վելիկովսկի Ս. Ի-ի բոլոր հորիզոններ. Սպառազինություն և գրականություն. Ֆրանսերեն մշակույթի մասին գրքեր: Մ. Սփբ Համալսարանի գիրք 1999 թ., էջ 421-511
  • Մանույ Մ. Դադա Փարիզում: Մոսկվա Ladomir, 1999 թ.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայերեն գրականության մեջ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 L'Humanité, Юманите — 1995. — ISSN 0242-6870
  2. 2,0 2,1 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118530062 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 SNAC — 2010.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Nationalencyklopedin — 1999.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 International Music Score Library Project — 2006.
  7. 7,0 7,1 Find A Grave — 1995. — ed. size: 165000000
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 8,5 Элюар Поль // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.