Պերսևս (համաստեղություն)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Պերսևս (այլ կիրառումներ)
Պերսևս
Համաստեղություն
Perseus constellation map ru lite.png
Լատիներեն անվանում Perseus
Խորհրդանիշ Պերսևս
Մակերես 615 քառակուսի աստիճան քառ. աստ.
Ամենապայծառ աստղ
  • Միրֆակ (α Per) — 1,79m
  • Ալգոլ (β Per) — 2,1—3,4m
  • ζ Per — 2,85m
  • ε Per — 2,90m
  • γ Per — 2,91m (մ)
Ասուպային հոսքեր
  • Պերսեիդներ
  • Սեպտեմբերյան Պերսեիդներ
  • Հարևան
    համաստեղությունները
  • Կասիոպեա
  • Անդրոմեդա
  • Եռանկյունի
  • Խոյ
  • Ցուլ
  • Կառավար
  • Ընձուղտ
  • Անվանված է Պերսևս
    Տեսանելի է +մաքսիմում տեսանելիության լայնությունը° և −մինիմում տեսանելիության լայնությունը°. լայնությունների միջև:
    Ամենատեսանելին է դեկտեմբեր ամսում ժամը 21:00-ին (երեկոյան 9-ին):

    Պերսևս (լատիներեն՝ Perseus), երկնքի հյուսիսային մասում գտնվող համաստեղություն, որն անվանվել է Մեդուզա Գորգոնային սպանած հույն հերոսի պատվին։ Այն Պտղոմեոսի 48 համաստեղություններից է և Միջազգային աստղագիտական միության կողմից ընդունվել է, որպես 88 ժամանակակից համաստեղություններից մեկը։ Նրանում է գտնվում հայտնի փոփոխական աստեղ Ալգոլը (β Per), ինչպես նաև ամենամյա աստղաթափության ռադիանտ Պերսեիդան։

    Աստղեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

    Պերսևսի որոշ աստղեր.

    • Միրֆակ (α Per). Համաստեղության ամենապայծառ աստղը կոչվում է նաև Ալգենիբ (այս անվանումն օգտագործվում է նաև այլ աստղերի համար, օրինակ, γ Peg)։ Միրֆակ (արաբերեն՝ արմունկ). սա F5 Ib սպեկտրալ դասի գերհսկա է, որն ունի 1,79m աստղային մեծություն և գտնվում է 590 լուսատարի հեռավորության վրա։ Միրֆակն արևից պայծառ է 5000 անգամ և ունի Արեգակից 62 անգամ մեծ տրամագիծ։
    • Ալգոլ (β Per). Սա համաստեղության ամենապայծառ աստղը չէ, սակայն այն ամենահայտնի աստղերից է։ Ալգոլը (արաբերեն «Ալ Գուլ», որ նշանակում է ուրվական կամ չարքի աստղ) իրենից ներկայացնում է Մեդուզա Գորգոնայի աչքը համաստեղությունում։ Այս աստղը խավարուն փոփոխական աստղերի խմբի ներկայացուցիչն է։ Նրա տեսանելի աստղային մեծությունը փոփոխվում է 2,12m-ից մինչև 3,39m միջակայքում, մոտավորապես 2,867 օրում։ Այս աստղի սպեկտրալ դասը B8 V է, գտնվում է 93 լուսատարի հեռավորության վրա։
    • BD+31°640՝ աստղ, որի կազմում նավթալին կա։

    Աստերմատիզմեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

    Գորգոնայի գլուխ՝ աստերիզմ, որը համաստեղության ընդհանուր տեսքի մի մասն է կազմում։ Անկանոն քառանկյան ձև ունի, ներառում է β (Ալգոլ), π, ρ և ω աստղերը։

    Պերսևսի սեգմենտ. աստերիզմ, որը ձևավորվել է Պերսևսի վեց աստղերից, որոնք հարավից հյուսիս գիծ են կազմում՝ξ, ε, δ, α (Միրֆակ), γ և η։

    Ուսումնասիրությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

    Միջին լայնություններում աստղը տեսանելի է գրեթե կլոր տարի, բացառությամբ մայիս-հունիս ամիսներից, երբ համաստեղությունը ծածկվում է հորիզոնից հյուսիսից։ Ուսումնասիրության ամենահարմար ժամանակը նոյեմբեր- դեկտեմբեր ամիսներն են, երբ համաստեղությունը գտնվում է գրեթե Զենիթում։

    Ուշագրավ օբյեկտներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

    • h և χ Per, կրկնակի աստղաբույլեր։ Այս երկու ցրված աստղաբույլերը (համապատասխանաբար NGC 869 և NGC 884) գտնվում են ավելի քան 7000 լուսատարի հեռավորության վրա և իրարից հեռու են մի քանի հարյուր լուսատարի։ Նրանցում աստղերի քանակները համապատասխանաբար 300 և 350 են, իսկ տեսանելի աստղային մեծությունը՝ 4,0m և 3,9m.
    • M34։ Սա ցրված աստղաբույլ է 5,5m տեսանելի պայծառությամբ։ Գտնվում է մոտ 1400 լուսատարի հեռավորության վրա և պարունակում է գրեթե 100 աստղ, որոնք երկնքում բաշխված են լիալուսնից ավելի մեծ մակերես զբաղեցնող հատվածում։ Այս աստղաբույլի իրական տրամագիծը մոտավորապես 14 լուսատարի է։ M34-ը կարելի է տեսնել անգամ լավ հեռադիտակով, բայց ավելի լավ արդյունքի համար անհրաժեշտ է պռոֆեսիոնալ աստղադիտակ։
    • М76։ Այս մոլորակային միգամածությունն այլ կերպ անվանում են նաև Փոքր Հանտել։ Այն ունի մոտավորապես 65 անկյունային րոպե չափեր, տեսանելի աստղային մեծությունը 10,1m է։
    • NGC 1499։ Էմիսիոն միգամածություն, որն այլ կերպ կոչվում է Կալիֆորնիա։ Հայտնաբերվել է 1884—1885 թվականներին ամերիկացի աստղագետ Էդվարդ Բեռնարդի կողմից։ Մակերևույթի նվազագույն լուսավորվածության պատճառով այն ամենադժվար ուսումնասիրվող օբյեկտներից է։

    Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

    Հնագույն համաստեղություն է։ Ներառված էր Կլավդիոս Պտղոմեոսի «Ալմագեսթ» աշխատության մեջ` երկնային մարմինների կատալոգում։

    Դիցաբանական Պերսևսը ամենահայտնի հին հունական առասպելներից մեկի գլխավոր հերոսն է։ Պերսևս համաստեղությունը, որը ներկայանում է թույլ, բայց անզեն աչքով տեսանելի աստղերով, ունի տղամարդու տեսք, որն իրենից որոշ հեռավորության վրա պահում է մի շրջանաձև առարկա։ Շրջապատող համաստեղությունները՝ Կասիոպեան, Ցեֆեոսը, Պեգասը, Անդրոմեդան, երևում են այնպես, որ ներկայացնում են Պերսևսի հետ կապված առասպելներից մեկի սյուժետային խումբը։ Մի փոքր այն կողմ գտնվում է Կետի համաստեղությունը, որն անվանված է այդ նույն առասպելի գործող հերոսներից մեկի անունով։

    Պերսևսը մահկանացու Դանայայի ու աստված Զևսի որդին էր։ Պերսևսը պետք է բերեր Գորգոնա Մեդուզայի գլուխը, որպես Դիկտուսի՝ կղզու արքա Սերիֆ Պոլիդեկտի եղբոր հարսանեկան նվեր (իրականում այդ հանձնարարությունն ընդամենը ծուղակ էր Դիկտուսի կողմից)։ Հերմես և Աֆրոդիտե աստվածների օգնությամբ Պերսևսին ի վերջո հաջողվում է հաղթել Գորգոնա Մեդուզային ու ստանալ գլուխը։ Հետդարձի ճանապարհին նա փրկում է Անդրոմեդային (Եթովպիայի թագուհի ու թագավոր Ցեֆեոսի ու Կասիոպեայի դստերը) ծովային հրեշից։

    Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

    Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

    • Պերսևս, համաստեղություն// Բրոքհաուսի ու Էֆրոնի հանրագիտարանայի բառարան 86 հատորով(82 հատոր և 4 լրացուցիչ)։ 1890—1907