Դելֆին (համաստեղություն)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Դելֆին (այլ կիրառումներ)
Դելֆին
Համաստեղություն
DelphinusCC.jpg
Լատիներեն անվանումDelphinus
ՀապավումDel
Մասն էՀյուսիսային երկնային կիսագունդ
Հակում+13.8
Հիմնական աստղեր5
Բայեր/Ֆլեմստիդ
աստղեր
19
Ճանաչված
մոլորակներով աստղեր
4
Պայծառ աստղեր0
Մոտակա աստղեր0
Ամենապայծառ աստղRotanev (β Del) (3.63մ)
Ամենամոտիկ աստղHD 197076 (68.45 լտ)
Ասուպային հոսքեր0
Հարևան
համաստեղությունները
Աղվես
Աղեղ
Արծիվ
Ջրհոս
Ձի
Պեգաս
Անվանված էdolphin?
Delphinus constellation map.svg
Տեսանելի է +90° և −70°. լայնությունների միջև:
Ամենատեսանելին է հոկտեմբեր ամսում ժամը 21:00-ին (երեկոյան 9-ին):

Դելֆին, համաստեղություն հյուսիսային երկնքում, երկնային հասարակածի մոտ։ Ժամակակակից 88 համաստեղություններում մեծությամբ 69-րդ է, նրան դասելով ավելի փոքր համաստեղությունների շարքում։ Դա նաև 2-րդ դարում Պտղոմեոսի նշած 48 համաստեղություններից մեկն է եղել։ Գտնվում է Ալտաիրից փոքր-ինչ հյուսիս արևելք:

Նրա հարևաններն են (սկսելով հյուսիսից և ժամացույցի սլաքների հետ շարժվելով)՝ Աղվեսը, Աղեղը, Արծիվը, Ջրհոսը, Ձին, և Պեգասը: Դելֆին համաստեղության իրանը կազմում են α(3,77m),β(3,63m), γ(3,91m) և δ(4,44m) աստղերը, որոնք շեղանկյան նման դասավորված են Ծիր Կաթնի եզրին: Դելֆին համաստեղության փոքր-ինչ կորացած պոչը վերջանում է ε(4,04m) կապտավուն աստղի մոտ: γ -ն կրկնակի աստղ է, 3,7m մեծության, դեղին ու սպիտակ բաղադրիչներով և գտնվում է Դելֆինի դնչիկի ծայրին[1]: Դելֆինի մեջ են գտնվում NGC 6905 մոլորակային միգամածությունը, NGC 7006 և NGC 6934 գնդային աստղաբույլերը, և Gamma Delphini կրկնակի աստղը։[2]:

Լեգենդ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դելֆինը համաստեղության է վերածվել ծովերի տիրակալ Պոսեյդոնի սիրային գործերում«ակտիվ մասնակցություն ունենալու համար»: Այսպես է պատմում հին հունական լեգենդներից մեկը. իբր թե Պոսեյդոնը մի անգամ տեսել է ծովագուշակ Ներևսի գեղանի դուստր Ամփիտրիտեին իր քույրերի հետ Նաքոս կղզու ափին շուրջպար բռնելիս: Հմայվել է նրա գեղեցկությամբ ծովերի արքան ու կամեցել է թևավոր երկանիվով նրան տանել դեպի իր ստորջրյա զարմանահրաշ պալատը: Սակայն Ամփիտրիտեն խույս է տվել ու ապաստան գտել երկինքն իր հզոր ուսերի վրա պահող Ատլասի մոտ: Երկար է որոնել Պոսեյդոնը Ներևսի դստերն ու չի գտել նրան: Ծովային խորքերի մեծ տիրակալին իր ծառայությունն է մատուցել Դելֆինը՝ նրան ցույց տալով ապագա տիրուհու ապաստանի տեղը: Այդ արարքի համար Պոսեյդոնը նրան դասել է երկնային համաստեղությունների շարքում[3]:

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Սերգեյ Ներսիսյան, Աստղալից երկինք, Երևան, «ԴԱՐ»,2009, էջ 102
  2. «Դելֆին համաստեղությունը (անգլերեն)»։ Վերցված է 2009 թ․ նոյեմբերի 29–ին 
  3. Սերգեյ Ներսիսյան, Աստղալից երկինք, Երևան, «ԴԱՐ»,2009, էջ 102