Ոսկե Ձկնիկ (համաստեղություն)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ոսկե Ձկնիկ
Համաստեղություն
Puppis constellation map ru lite.png
Լատիներեն անվանում Dorado
Հապավում Dor
Խորհրդանիշ Ոսկե Ձկնիկ
Մակերես 179 քառակուսի աստիճան
(72-րդ տեղ) քառ. աստ.
Ամենապայծառ աստղ

չկա; ամենապայծառը՝

α Dor — 3,27m (մ)
Ասուպային հոսքեր չկա
Հարևան
համաստեղությունները
Dorado constellation map.png
Տեսանելի է ++20°° և −−90°°. լայնությունների միջև:

Ոսկե ձկնիկ (լատ.՝ Dorado), երկնքի հարավային կիսագնդի համաստեղություն։ Երկնքում զբաղեցնում է 179,2 քառակուսի աստիճան մակերես, պարունակում է անզեն աչքով տեսանելի 32 աստղ։ Ռուսաստանի տարածքից տեսանելի չէ։ Համաստեղությունում է գտնվում խավարման հարավային բևեռը։

Հայտնի աստղեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այստեղ է տեղակայված նաև Ոսկե ձկան AB աստղը, որը տվել է շարժվող աստղերի խմբի անվանումը, և Ոսկե ձկան S աստղը՝ տատանվող հիպերհսկաների ամբողջ դասի նախատիպը։ Համաստեղության ամենապայծառ աստղերից մեկը՝ Ոսկե ձկան գամման, նույնպես անվանում է տվել փոփոխական աստղերի դասերից մեկին։ 1987 թվականին Ոսկե ձկան համաստեղությունում պայթեց գերնոր աստղ SN 1987A-ն։ Ոսկե ձկնիկում է գտնվում Խավարածրի հարավային բևեռը և Մագելանի մեծ ամպը։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սրաձուկը (Xiphias) Յան Գևելիայի «Ուրանոգրաֆիայում»

Ոսկե ձկնիկի համաստեղությունն առաջարկել է Պետեր Պլանցիուսը 1598 թվականին։ Որոշ ժամանակ նրան հենց այդպես էլ անվանում էին, բայց 1627 Ռուդոլֆյան աղյուսակներում Յոհա Կեպլերը առաջարկել է «Սրաձուկ» (լատ.՝ Xiphias) տարբերակը։ Հենց այդ տարբերակով էլ համաստեղությունը հանդիպում է մի շարք հին երկնային քարտեզներում։ Ի դեպ այդ քարտեզնորում պատկերում էին ոչ միայն սրաձկանը այլ նաև սղոցաձուկ։ Մասնավորապես սրաձուկը պատկերվծ է Յան Գեվելիայի «Որանոգրաֆիա» աշխատությունում։ Յոհան Գաբրիել Դոպելմայրի «Atlas Coelestis» աշխատությունում օգտագործվում են երկու անվանումներ՝ «Ոսկե ձկնիկ» (լատ.՝ Dorado) և «Սրաձուկ» (լատ.՝ Xiphias)։ Ջոն Ֆլեմստիդի «Երկնքի քարտեզում», ինչպես նաև Թոմաս Կորբինիանուսի «Mercurii philosophici firmamentum firmianum»-ում պատկերված է սղոցաձուկ և գրված է Ոսկե ձուկ։

Այժմ ընդուված է Պլանցիուսի տված անվանումը՝ Dorado (Ոսկե ձկնիկ)։ Բայց գերմաներենում պահպանվել է «Սրաձուկ» (գերմ.՝ Schwertfisch).

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]