Նիկոբարյան կղզիներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox map.png
Նիկոբարյան կղզիներ
անգլ.՝ Nicobar Islands

Նիկոբարյան կղզիների գտնվելու վայրը Հնդկական օվկիանոսում
Կոորդինատներ 7°03′ հս․. լ. 93°29′ ավ. ե. / 7.05° հս․. լ. 93.48° ավ. ե. / 7.05; 93.48Կոորդինատներ: 7°03′ հս․. լ. 93°29′ ավ. ե. / 7.05° հս․. լ. 93.48° ավ. ե. / 7.05; 93.48
Երկիր Հնդկաստան Հնդկաստան
Տեսակ արշիպելագ
Կղզիների քանակը 22
Ընդհանուր մակերեսը 1,841 կմ2
Ամենաբարձր կետը 642 մ
Բնակչություն (2011) 36,842 մարդ
Բնակչության խտությունը 20 մարդ/կմ2
Կայք www.and.nic.in
Commons-logo.svg Վիքիպահեստում

Նիկոբարյան կղզիներ, (անգլ.՝ Nicobar Islands), արշիպելագ Հնդկական օվկիանոսի արևելքում: Գտնվում է Հարավարևելյան Ասիայում՝ Սումատրաի Աչեհ նահանգից 150 կմ հյուսիս, հնդկական ենթահամակարգից 1.300 կմ հարավ-արևելք: Թաիլանդից դեպի արևելք առանձնացված է Անդամանյան ծովով: Ձգվելով Բենգալյան ծոցի ամբողջ երկայնքով՝ կազմում է Հնդկաստանի Անդամանյան և Նիկոբարյան կղզիների միության վարչատարածքի մի մասը:

ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն Մեծ Նիկոբար կղզին հռչակել է կենսոլորտային տարածքներից մեկը[1]:

Աշխարհագրություն և բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պատմական բնակչություն
ՏարեթիվԲնակ․տ․ ±%
19016,511—    
19118,818+3.08%
19219,272+0.50%
193110,24+1.00%
194112,452+1.98%
195112,009−0.36%
196114,563+1.95%
197121,665+4.05%
198130,454+3.46%
199139,208+2.56%
200142,068+0.71%
201136,842−1.32%
Աղբյուր:[2]

Նիկոբարյան կղզիները ընդգրկում են 1841 կմ² տարածք [3] և 2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով ունեցել են 36.844 բնակչություն: Բաղկացած են երեք հստակ խմբերից.

Հյուսիսային խումբ՝

  • Քար Նիկոբար (Car Nicobar)
  • Բատիմալին (Battimaly)

Կենտրոնական խումբ

  • Չոուրա, Չաուրա կամ Սանյենո (Chowra, Chaura or Sanenyo)
  • Թերեսա կամ Լուրու (Teressa or Luroo)
  • Բոմպուկա or Պոահաթ (Bompuka or Poahat)
  • Կաթչալ (Katchal)
  • Կամորտա (Camorta)
  • Նանկաուրի (Nancowry)
  • Թրինկիտ (Trinket)
  • Լաուկ կամ «Մարդու կղզյակ» (Laouk or "Isle of Man")
  • Տիլանգչոնգ (Tillangchong)

Հարավային խումբ

  • Մեծ Նիկոբար (Great Nicobar) (922 կմ², Նիկոբարսի ամենամեծ կղզին)
  • Փոքր Նիկոբար (Little Nicobar)
  • Կոնդուլ կղզի (Kondul Island)
  • Միլո կղզի (Milo Island)
  • Մերոե, Թրակ, Թրեյս,Կաբռա, Փիգեոն և Մեգափոդ (Meroe, Trak, Treis, Menchal, Kabra, Pigeon and Megapod)

Ինդիրա կետը (6.756378 ° N 93.827765 ° E) Մեծ Նիկոբարյան կղզու ինչպես նաև Հնդկաստանի ամենահարավային կետն է, որը գտնվում է Ինդոնեզիայի Սումատրա քաղաքից մոտ 150 կմ հյուսիս:

Բնություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նիկոբարյան կղզիները հսկայական Կղզային աղեղների մաս են կազմում, որը ստեղծվել է Եվրասիայի հնդկա-ավստրալական ափսեի բախման արդյունքում: Բախումը բարձրացրել է Հիմալայները և Ինդոնեզիայի կղզիների մեծ մասը և ստեղծել է բարձրավանդակների և կղզիների երկար աղեղ, որը ներառում է Բիրմայի Ռահին լեռնաշղթան, Անդամանյան և Նիկոբարյան կղզիները և կղզիներ Սումատրայի արևմտյան ափից դուրս՝ ներառյալ Բանյակի կղզիները և Մենտավայ կղզիները:

Էկոլոգիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նիկոբարյան աղավնի: Չնայած անվանվել է Նիկոբարյան կղզիների անունով, այն լայնորեն հանդիպում է նաև Մալայան արշիպելագում

Կլիման տաք և արևադարձային է, ջերմաստիճանը տատանվում է 22-ից 30 °C: Անձրևները առատ են տարեկան մուսսոնների պատճառով, և յուրաքանչյուր տարի չափվում է 3000-ից 3800 մմ: Նիկոբարյան բուսականությունը, որպես կանոն, բաժանված է ափամերձ տարածքներում՝ մանգլենիի անտառների, իսկ ներսում՝ մշտադալար և նոսր արևադարձային և մերձարևադարձային խոնավ, լայնաշերտ անտառների: Բացի այդ, մի քանի կղզիներ պարունակում են լայնածավալ խոտային տարածքներ, չնայած ենթադրվում է, որ դրանք մարդու միջամտության արդյունքում են առաջացել:

Նիկոբարյան կղզիները ճանաչվել են որպես առանձին ցամաքային էկոհամակարգ՝ Նիկոբարյան կղզիների անտառներ, բազմաթիվ էնդեմիկ տեսակներով:

Սառցե դարաշրջանում ծովի ցածր մակարդակի պատճառով Անդամանյան կղզիները կապվել էին Հարավարևելյան Ասիա մայրցամաքի հետ, բայց տեղեկություններ չկան, որ Նիկոբարյան կղզիները երբևէ ցամաքային կամուրջ են ունեցել մայրցամաքի հետ: Ծովի ցածր մակարդակը միմյանց հետ է կապել հետևյալ կղզիները՝ Մեծ Նիկոբարը և Փոքրիկ Նիկոբարը կապված էին միմյանց հետ և Նանկովրին, Չաուրան, Կատչալը, Տրինկա, Կամորտան և մոտակա փոքր կղզիները նույնպես կապված էին միմյանց հետ:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նախապատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ենթադրվում է, որ Նիկոբարյան կղզիները բնակեցված են եղել հազարավոր տարիներ: Կղզիներում խոսում են բնիկ Նիկոբարյան վեց լեզուներով, որոնք Ավստրա-ասիական լեզվաընտանիքի մաս են կազմում, որն իր մեջ ներառում է Հարավարևելյան Ասիայի Մոն, Քմերերեն և Վիետնամերեն լեզուները և Հնդկական Մունդա լեզուները: Հնարավոր է, որ Մեծ Նիկոբարի հարավային ծայրամասում ապրող բնիկ ցեղը, որը կոչվում է շոմպեն, ծագել է միջին քարե դարում հարավարևելյան Ասիայից.[4]:

Անվան ծագում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Նիկոբար» անվան ամենավաղ հիշատակումները գտնվել են Շրի Լանկայի պալի լեզվի բուդդայական տարեգրություններում՝ Դիպավամսայում (մ.թ.ա. 3-րդ կամ 4-րդ դար) և Մահավամսայում (մ.թ. 4-րդ կամ 5-րդ դար), որը ցույց է տալիս, որ Շրի Լանկայի Թագավորության լեգենդար հիմնադիր Վիժայայի հետևորդների երեխաները հաստատվել են Նագգադիպայում (երեխաների կղզի՝ պալիերեն «Նագգա» բառից, որը նշանակում է «մերկ»)[5]: Ժամանակակից անվանումը, հավանաբար, բխում է Չոլայի դինաստիայի կղզիների անուններից՝ «Նախկավարամ» կամ «Պուուպ Պի» (թամիլերենից՝ բառացիորեն «մերկ մարդ»), որը մակագրված է մ.թ.ա. 1050 թվականի Թանջավուր (Տանջոր) գրության մեջ[6]: Մարկո Պոլոն (12-13-րդ դար) նույնպես այս կղզին անվանել է «Նեկուվերան»:

15-րդ դարում Մեծ Նիկոբար կղզին գրանցվել է որպես «Կուի Լան կղզի» (翠 蘭嶼)՝ Չժեն Հիի ճանապարհորդությունների ժամանակ Վու Բեյ Զհիի (Wu Bei Zhi) Մաո Կուն (Mao Kun) քարտեզում:

Գաղութային շրջան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կղզիներում կազմակերպված եվրոպական գաղութացման պատմությունը սկսվել է դանիական Արևելա-Հնդկական ընկերության հետ 1754-1756 թվականներին: Այդ ընթացքում նրանք կառավարվում էին Տրանկեբարից (մայրցամաքային Դանիական Հնդկաստանում), Ֆրեդերիքսորն անվան տակ (միսիոներներ Մոռավյան եկեղեցու եղբայրների գաղթականներից Տրանկեբարում), որոնք փորձում էին բնակություն հաստատել Նանկովրիում, և շատերը մահացել են հիվանդությունից (կղզիները բազմիցս լքել են մալարիայի բռնկման պատճառով՝ 1784–1807/09թվականներին և 1830–1834 թվականներին):

Վիլյամ Բոլթսը փորձել է կղզիներում ստեղծել ավստրիական գաղութ՝ սխալմամբ ենթադրելով, որ Դանիա-Նորվեգիան հրաժարվել է կղզիների նկատմամբ պահանջներից[7]:

1864-1868 թվականներին Իտալիան փորձեր է արել գնել Նիկոբարյան կղզիները Դանիայից: Իտալիայի գյուղատնտեսության և առևտրի նախարար Լուիջի Տորելլին սկսել է բանակցություններ, որոնք թվում էին խոստումնալից, բայց ձախողվել են նրա գրասենյակի և առաջին Մարմարա կաբինետի (La Marmora I Cabinet) անսպասելի փակաման պատճառով: Բանակցություններն ընդհատվել էին և այլևս երբեք չեն սկսվել[8]:

1868 թվականի հոկտեմբերի 16-ին Դանիայի ներկայությունը կղզիներում պաշտոնապես ավարտվել է, երբ Նիկոբարյան կղզիների իրավունքները վաճառել է Բրիտանիային[7], որոնք 1869 թվականին դարձել են Բրիտանական Հնդկաստանի մաս:

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին՝ 1942-1945 թվականներին, Ճապոնիան գրավել էր կղզիները: Ճապոնիայի հանձնվելուց հետո բրիտանացիները վերանվաճել են կղզիները՝ որպես իրենց տարածք:

Հնդկական նահանգ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1950 թվականին Անդամանյան կղզիների հետ միասին դարձել են Հնդկաստանի միության տարածք:

Ջրային մարզաձևեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անդամանյան և Նիկոբարյան կղզիները հայտնի են նաև ջրային մարզաձևերի տարբեր տեսակներով, ինչպիսիք են օրինակ սկուբա դայվինգը, պարասայլակով թռիչքները, ստորջրյա զբոսանքը և զգայացունց այլ մարզաձևեր: Ջրային մարզաձևերը այս վայրում զբոսաշրջիկների գրավչության հիմնական պատճառն են, որտեղ կարող են վայելել իրենց հանգիստը ընտանիքների հետ:

2004 թվականի դեկտեմբերի 26-ի ցունամի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2004 թվականի դեկտեմբերի 26-ին Նիկոբարյան կղզիների ափերը ավերվել են 10–15 մ բարձրությամբ ցունամիով, որն առաջացել է 2004 թվականի Հնդկական օվկիանոսի երկրաշարժից հետո: Առնվազն 6000 մարդ զոհվել է Անդամանյան և Նիկոբարյան կղզիներում, ինչպես հայտնում էին զոհերի մեծ թիվը միայն Կատչալ կղզում էր՝ 4600:

Երկու կամ երեք կտորների բաժանված կղզիների նախնական զեկույցներով՝ մի քանի կղզիներ խիստ վնասվել էին, իսկ ստորջրյա ժայռերը ջրից վեր էին բարձրացել: Ասում էին, որ Տերեսա կղզին բաժանվել է երկու մասի, իսկ Տրինկատ կղզին՝ երեք: Որոշ գնահատականներով կղզիները երկրաշարժի պատճառով տեղափոխվել են 100 ոտնաչափ (30 մ) և թեքվել:

Ինդիրա Կետը 4,25 մ-ով իջել է, և այնտեղ գտնվող փարոսը՝ վնասվել:

Կենսոլորտի համաշխարհային արգելոց[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2013 թվականի մայիսի 31-ին Նիկոբարյան կղզիները ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից հայտարարվել են Համաշխարհային կենսոլորտային արգելոց[9]:

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. [1], The International Coordinating Council of UNESCO’s Man and the Biosphere Programme (MAB), added the following new sites to the World Network of Biosphere Reserves (WNBR) http://www.unesco.org/new/en/media-services/multimedia/photos/mab-2013/india/.
  2. Decadal Variation In Population Since 1901
  3. Nicobar Islands. Encyclopedia Britannica.
  4. Rajni Trivedi (March 2006)։ «Molecular insights into the origins of the Shompen, a declining population of the Nicobar archipelago»։ Journal of Human Genetics 51 (3): 217–226։ PMID 16453062։ doi:10.1007/s10038-005-0349-2 
  5. Wilhelm Geiger (Tr) (1912)։ The Mahavamsa or The Great Chronicle of Ceylon։ Pali Text Society։ ISBN 978-81-206-0218-2։ Արխիվացված է օրիգինալից մայիսի 12, 2012-ին։ Վերցված է հուլիսի 8, 2013։ «P54 "The island where the children landed was called Naggadipa..." N: "l That is,'Island of children', from nagga 'naked'..." » 
  6. Wilhelm Geiger (Tr) (1912)։ The Mahavamsa or The Great Chronicle of Ceylon։ Pali Text Society։ ISBN 978-81-206-0218-2։ Արխիվացված է օրիգինալից մայիսի 12, 2012-ին։ Վերցված է հուլիսի 8, 2013։ «P54 "The island where the children landed was called Naggadipa..." N: "l That is,'Island of children', from nagga 'naked'..." » 
  7. 7,0 7,1 Ramerini Marco։ «Chronoly of Danish Colonial Settlements»։ ColonialVoyage.com։ Արխիվացված է օրիգինալից ապրիլի 4, 2005-ին։ Վերցված է January 2010 
  8. Ministero della Guerra, Ufficio Storico, Storia Militare della Colonia Eritrea, Vol. I, Roma 1935, pp. 15-16
  9. «Nicobar Islands declared as world biosphere reserve»։ The Times of India։ մայիսի 31, 2013։ Վերցված է մայիսի 31, 2013 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]