Նախադպրոցական

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Merge-arrow 2.svg    Այս հոդվածը առաջարկվել է անվանափոխել
Վիքիպեդիայի մեկ կամ մի քանի մասնակիցներ առաջարկել են այս հոդվածը անվանափոխել։ (Որպես պատճառ նշվում է հետևյալը. «Կարծես կիսատ անվանում»)
Ավելի մանրամասն ծանոթանալու համար առաջադրվող պատճառներին, ինչպես նաև ձեր տեսակետը հայտնելու համար, այցելեք Անվանափոխման առաջադրված հոդվածներ։
Ուշադրություն նախքան վերոհիշյալ քննարկման էջում համաձայնության գալը, պետք չէ հեռացնել այս կաղապարը։


Հիշեցում. եթե դուք եք տեղադրել այս կաղապարը, ապա մի մոռացեք անվանափոխման առաջադրված հոդվածանվանումն ավելացնել Անվանափոխման առաջադրված հոդվածներ քննարկման էջում, մեկ կամ երկու տողով նշելով անվանափոխման առաջադրելու ձեր պատճառաբանությունը։

Մալայզիայի մանկապարտեզի երեխաները վարժություններ են իրականացնում

Նախադպրոցական, որը հայտնի է նաև որպես մանկապարտեզ, նախակրթարան կամ խաղադաշտ, կրթական հաստատություն կամ ուսումնական տարածք է, որը երեխաներին առաջարկում է վաղ մանկության կրթություն նախքան տարրական դպրոցում պարտադիր ուսումը սկսելը: Այն կարող է իրականացվել հանրային կամ մասնավոր շահագործմամբ, և կարող է սուբսիդավորվել պետական միջոցներից:

Տերմինաբանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տերմինաբանությունը տարբեր է կախված երկրից։ Որոշ եվրոպական երկրներում «մանկապարտեզ» տերմինը վերաբերում է այն երեխաների ձևական կրթությանը, որոնք դասակարգվում են որպես 0 մակարդակ: Ընդ որում, նման կրթության մեկ կամ մի քանի տարին պարտադիր է, մինչև երեխաները տարրական դպրոց սկսեն 1-ի մակարդակով[1]:

Տվյալ տարիքային խմբի կրթական հաստատությունների համար կարող են օգտագործվել հետևյալ տերմինները՝

  • Նախընտրական Առաջնային [2]- 6 շաբաթից մինչև 6 տարի՝ երեխաների խնամքի կրթական ծառայություն, որտեղ ծնողը կարող է գրել իր երեխային տարրական դպրոցում, նախքան ուսուցման սկիզբը: Այն կարող է օգտագործվել նաև մանկապարտեզի երեխաների համար ծառայություններ սահմանելու ընթացքում, հատկապես այն երկրներում, որտեղ մանկապարտեզը պարտադիր է։

Նախադպրոցական ծրագիրն անցկացվում է մանկապարտեզում։

  • Մանկապարտեզ (Մեծ Բրիտանիա և ԱՄՆ) 0 ամսից մինչև 5 տարեկան է նախադպրոցական երեխայի խնամքի կրթական հաստատություն է, որը ներառում է նախադպրոցական հիմնարկ:
  • Մանկապարտեզ (ԱՄՆ) 0 ամսից մինչև 2 տարի- կատարվում է մանկապարտեզում, բայց կարող է նաև կոչվել «երեխաների խնամքի ծառայություն» կամ «մսուր»[3][4]:
  • Նախադպրոցական հաստատություն (ԱՄՆ և Մեծ Բրիտանիա) 2-5 տարեկան - իրականացվում է մանկապարտեզում, պատրաստակամությունը վերաբերում է, թե արդյոք երեխան հարմար է զարգացման համար, այս ուսուցումը մի մեծ գործոն է, այնպես որ երեխան կարող է սկսել 2 տարի: Նախադպրոցական կրթությունը կարևոր է և օգտակար ցանկացած երեխայի համար, որպեսզի հաճախի մանկապարտեզ, որովհետև այն հնարավորություն է տալիս երեխային մտնել սոցիալական փոխազդեցությունների մեջ: Ճանաչողական, հոգեսոցիալական և ֆիզիկական զարգացման շնորհիվ նախադպրոցական տարիքի երեխան սովորում է իր շրջապատի մասին և հասկանում, թե ինչպես բանավոր հաղորդակցվել այլ մարդկանց հետ: Երեխաները հաճախում նախադպրոցական հաստատությունները, սովորում են, թե ինչպես է կառուցված աշխարհը նրանց շուրջը, խաղում և շփվում:
  • Նախադպրոցական հիմնարկ (կամ նախադպրոցական մանկապարտեզ) 4-ից 5 տարեկան - անցկացվում է մանկապարտեզում և ԱՄՆ-ում երեխաների համար նախադպրոցական դպրոցների հասանելիության բարելավման նախաձեռնություն է: Կա շատ ավելի մեծ, քան երեխայի ուսուցմումը՝ գույների, թվերի, ձևերի և այլնի վերաբերյալ:
  • Մանկապարտեզ (ԱՄՆ) 5-ից 6 տարեկան - այն իրականացվում է մանկապարտեզում և / կամ որոշ տարրական դպրոցներում, աշխարհի շատ մասերում (ավելի քիչ է անգլիախոս երկրներում): Այն վերաբերում է առաջին փուլերի ֆորմալ կրթությանը:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծագում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սամուել Ուայլդերսփին, նախադպրոցական կրթության հիմնադիրներից մեկը: 1848 փորագրություն Ջոն Ռոջերսի Հերբերտ

Այն ժամանակաշրջանում, երբ դպրոցը սահմանափակված էր այն երեխաների կողմից, ովքեր արդեն սովորել էին կարդալ և գրել տանը, շատ փորձեր էին արվում դպրոցը հասանելի դարձնել որբերի կամ գործարանների համար աշխատող կանանց երեխաների համար:

1779 թվականին Յոհան Ֆրիդրիխ Օբերլինը և Լուիզա Շեպլերը հիմնադրել են Ստրասբուրգում վաղ նախադպրոցական տարիքի երեխաների խնամքի և դաստիարակության հաստատություն, որոնց ծնողները բացակայում էին օրվա ընթացքում[5]: Մոտավորապես միևնույն ժամանակ, 1780 թվականին, նմանատիպ մանկական հաստատությունները ստեղծվել են Բավարիայում[6]: 1802 թվականին Պոլինա ցուր Լիպպեն հիմնել է նախադպրոցական Կենտրոն Դետմոլդում։

1816 թվականին Ռոբերտ Օուենը՝ փիլիսոփա և մանկավարժ, բացեց առաջին բրիտանական և, հավանաբար, աշխարհի առաջին մանկական դպրոցը՝ Նյու Լանարկում, Շոտլանդիա[7][8][9]: Օուենը կոոպերատիվ ջրաղացներ ստեղծելու իր ձեռնարկության հետ համատեղ ուզում էր, որ երեխաները լավ բարոյական դաստիարակություն ստանան, որպեսզի նրանք հարմար լինեն աշխատելու համար: Նրա համակարգն էր հաջողությամբ դաստիարակել հլու-հնազանդ երեխաներին, սովորեցնել նախնական հմտություններ և հաշիվներ[10]:

Սամուել Ուայլդերսփինն իր առաջին մանկական դպրոցը բացել է Լոնդոնում 1819 թվականին[11], և շարունակելով տեղադրեց ևս հարյուրավորներ: Նա հրատարակել է բազմաթիվ աշխատանքներ այս թեմայի վերաբերյալ, և նրա աշխատանքը դարձել է օրինակելի մանկական դպրոցների համար ամբողջ Անգլիայում և նրա սահմաններից դուրս: Խաղը եղել է կարևոր մասն է Ուայլդերսփինի կրթական համակարգի: Նրան վերագրում են մանկական խաղահրապարակի գյուտը։ 1823 թվականին Ուայլդերսփինը հոդված է հրապարակել մանկահասակ աղքատների դաստիարակության կարևորության մասին, դպրոցի հիման վրա: Հաջորդ տարի նա սկսել է աշխատել մանկական դպրոցների հասարակության մեջ՝ ուրիշներին տեղեկացնելով իր հայացքների մասին։ Նա նաև գրել է «ֆիզիկական, մտավոր և բարոյական ուժերի զարգացման համար մանկական համակարգ մեկից մինչև յոթ տարեկան բոլոր երեխաների համար»:

Տարածում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կոմս Թերեզա Բրունսվիկը (1775-1861թթ.), ով գիտեր և գտնվում էր Յոհան Հենրիխ Պեստալոցիի ազդեցության տակ, սրա ներքո նա բացել է Անգյալկերտը (հունգարական «հրեշտակային այգի») 1828 թվականի մայիսի 27-ին Բուդայի իր նստավայրում, առաջին տասնմեկ խնամքի կենտրոնները, որ նա հիմնադրել է փոքր երեխաների համար[12][13]: 1836 թվականին նա հիմնել է նախադպրոցական հաստատությունների հիմնադրման ինստիտուտ: Այս գաղափարը հայտնի դարձավ ազնվականության և միջին խավի շրջանում ու պատճենվեց ամբողջ Հունգարիայի թագավորությունում:

Մանկապարտեզ Գերմանիայում 1954 թվական

Ֆրիդրիխ Ֆրեբելը (1782-1852թվականներ) թատերական գործունեության ինստիտուտ է բացել 1837 թվականին Շվարցբուրգ-Ռուդոլշտադտ, Թյուրինգիա իշխանությունում գտնվող բադ Բլանկենբուրգ գյուղում, այն վերանվանվել է մանկապարտեզ 1840 թվականի հունիսի 28-ին։

Ֆրեբելով սովորող կանայք մանկապարտեզներ են բացել ամբողջ Եվրոպայում և ամբողջ աշխարհում: Միացյալ Նահանգների առաջին մանկապարտեզը հիմնադրվել է Վիսկոնսին նահանգի Ուոթերթաուն քաղաքում, 1856 թվականին և իրականացվել է գերմաներենով[14]։ Էլիզաբեթ Պիբոդին Ամերիկայում առաջին անգլալեզու մանկապարտեզն է հիմնել 1860 թվականին, իսկ Ամերիկայում առաջին անվճար մանկապարտեզը հիմնադրվել է 1870 թվականին Կոնրադ Պոպենհուզենի կողմից՝ գերմանական արդյունաբերող և բարերար, ԱՀԿ-ն նաև հիմնադրել է Պոպենհուզենի ինստիտուտը, Միացյալ Նահանգներում պետության կողմից ֆինանսավորվող առաջին մանկապարտեզը հիմնադրվել է Սենտ Լուիսում 1873 թվականին Սյուզան Բլոուի կողմից: Կանադայի առաջին մասնավոր մանկապարտեզը բացվել է Ուեսլիան մեթոդիստական եկեղեցում՝ Շառլոտունում, Արքայազն Էդուարդի կղզում 1870 թվականին և տասնամյակի ավարտին, դրանք տարածվել են նույնպես Կանադայի խոշոր քաղաքներում և ավաններում.[15][16]: Գերմանիայում առաջին պետական մանկապարտեզները ստեղծվել են Բեռլինում՝ Օնտարիո նահանգում, 1882 թվականին՝ Կենտրոնական դպրոցին կից[17]։ 1885 թվականին Տորոնտոյի նորմալ դպրոցը (ուսուցիչների պատրաստում) բացել է մանկապարտեզների երեխաների ուսուցման բաժին[17]:

Էլիզաբեթ Հարիսոնը շատ է գրել նախադպրոցական կրթության տեսության մասին և աշխատել է մանկապարտեզների դաստիարակների համար կրթական չափորոշիչների բարձրացման ուղղությամբ՝ ստեղծելով այն, ինչ դարձել է Կրթության ազգային քոլեջը 1886 թվականին։

Հարդ Ստարթը ԱՄՆ-ում պետության կողմից ֆինանսավորվող առաջին նախադպրոցական ծրագիրն էր, որը ստեղծվել է 1965 թվականին նախագահ Ջոնսոնի կողմից ցածր եկամուտ ունեցող ընտանիքների համար, այն ժամանակ երեխաների միայն 10 տոկոսն էր ընդունվել նախադպրոցական հաստատություններ: 1980-ական թվականներին մեծ պահանջարկի պատճառով տարբեր պետություններ սուբսիդավորել են նախադպրոցական հաստատությունները անապահով ընտանիքների համար։

Զարգացման ոլորտները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ուսուցման ամենակարևոր տարիները սկսվում են ծնունդից[18]: Այդ վաղ տարիներին մարդիկ կարող են ավելի շատ տեղեկատվություն յուրացնել, քան ավելի ուշ։ Ուղեղը ամենաարագ աճում է կյանքի առաջին տարիներին: Ուսուցիչների և նախադպրոցական հաստատությունների բարձր որակը կարող է երկարաժամկետ ազդեցություն ունենալ անբարենպաստ ուսանողների արդյունքների բարելավման վրա[19][20]:

Զարգացման ոլորտները, որոնք ընդգրկում են նախադպրոցական կրթությունը, տարբեր են։ Այնուամենայնիվ, սովորաբար առաջարկվում են հետևյալ հիմնական թեմաները[21][22]:

  • Անձնային, սոցիալական, տնտեսական և էմոցիոնալ զարգացում
  • Հաղորդակցություն (ներառյալ ժեստերի լեզուն), խոսակցություն և լսում
  • Համաշխարհային գիտելիքը և համաշխարհային ըմբռնումը
  • Ստեղծագործական և գեղագիտական զարգացում
  • Մաթեմատիկական իրազեկում
  • Ֆիզիկական զարգացում
  • Ֆիզիկական առողջություն
  • Խաղալ
  • Թիմային աշխատանք
  • Ինքնասպասարկման հմտություններ
  • Հաղորդակցման հմտություններ
  • Գիտական մտածողություն
  • Գրագիտություն

Նախադպրոցական համակարգերը համապատասխանում են կառուցվածքի չափանիշներին (ադմինիստրացիա, դասի չափ, աշակերտների և ուսուցիչների հարաբերակցությունը, ծառայություններ), գործընթացին (դասարանի միջավայրի որակը, ուսուցչի և երեխայի փոխազդեցությունը և այլն) և հավասարեցում (ստանդարտներ, ուսումնական պլաններ, գնահատման) բաղադրիչներին: Ուսումնական ծրագիրը նախատեսված է տարբեր տարիքի համար։ Օրինակ, հաշվել մինչև 10 սովորաբար չորս տարեկանի համար է[23]:

Որոշ ուսումնասիրություններ վիճարկում են նախադպրոցական կրթության առավելությունները[24], և եզրակացնում են, որ նախադպրոցական կրթությունը կարող է վնասակար լինել ճանաչողական և սոցիալական զարգացման համար[25][26]: Բերկլիի Կալիֆորնիայի համալսարանի և Սթենֆորդի համալսարանի կողմից 14 000 նախադպրոցական հաստատությունների վրա կատարված ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ նախնական ընթերցանության և մաթեմատիկայի ժամանակավոր ճանաչողական խթան կա, նախադպրոցական կրթությունը վնասակար ազդեցություն է թողնում սոցիալական զարգացման և համագործակցության վրա[27]: Ուսումնասիրությունները նաև ցույց են տվել, որ տնային միջավայրը ավելի մեծ ազդեցություն է ունենում ապագա արդյունքների վրա, քան նախադպրոցական կրթությունը[18]:

Ի հայտ են գալիս նոր վկայություններ այն մասին, որ բարձրորակ նախադպրոցական հաստատությունները «հիմնված են խաղի վրա», այլ ոչ թե ակադեմիական առարկաների վաղ ֆորմալ ուսուցում ապահովելու փորձի վրա: «Խաղալով այլ երեխաների հետ, մեծահասակներից հեռու, երեխաները սովորում են ընդունել իրենց որոշումները, վերահսկել իրենց հույզերն ու ազդակները տեսնել ուրիշների տեսանկյունից, պայմանավորվել ուրիշների հետ տարաձայնությունների մասին և ընկերներ ձեռք բերել», - ասված է հոդվածում: Բոստոնի քոլեջի պրոֆեսոր, դոկտոր Պիտեր Գրեյի, խաղի էվոլյուցիայի և երեխայի զարգացման մեջ նրա կենսական դերի փորձագետի խոսքերով՝ «Կարճ ասած, խաղն այն է, թե ինչպես են երեխաները սովորում վերահսկել իրենց կյանքը»[28]:

Ֆինանսավորում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մինչ մեծ մասը ամերիկյան նախադպրոցական ծրագրերի շարունակում են վճարովի ուսուցումը, որոշ աջակցության շնորհիվ հանրային ֆինանսավորումն նախադպրոցական կրթության տարիների ընթացքում աճել է: 2008 թվականի դրությամբ 38 պետություններ և Կոլումբիան ներդրել են առնվազն մի քանի նախադպրոցական ծրագրեր, և շատ դպրոցական երկրները իրենց կողմից նախադպրոցական ծառայություններ են մատուցել տեղական և դաշնային միջոցներով.[29]: Միացյալ Նահանգների ՀՆԱ-ի 0,4 տոկոսը կամ 63 մլրդ դոլարը բաժին է ընկնում նախադպրոցական կրթությանը[2]։

Պետական նախադպրոցական հաստատության առավելություններն ու խնդիրներն արտացոլում են առկա ֆինանսավորումը։ Ֆինանսավորումը կարող է տարբերվել դաշնային, պետական, տեղական և պետական հատկացումներից, մասնավոր աղբյուրներից և ծնողական վճարներից[30]: Պետական նախադպրոցական հաստատության ֆինանսավորման խնդիրը ծագում է ոչ միայն սահմանափակ աղբյուրներից, այլև մեկ երեխայի արժեքից։ 2007 թվականի դրությամբ ստորին 48 Նահանգներում միջին արժեքը կազմում էր 6582 ԱՄՆ դոլար[31]։ Պետական նախադպրոցական հաստատությունների պահպանման ծախսերը սահմանվում են չորս կատեգորիաներով՝ անձնակազմի հարաբերակցությունը, անձնակազմի որակավորումը, սարքավորումը և տրանսպորտը, ինչպես նաև առողջապահության և սննդի ծառայությունները: Այս ծախսերը մեծապես կախված արժեքի և որակի մատուցվող ծառայություններից[32]: Ծախսերի հետ կապված հիմնական կադրային գործոնը ուսուցչի որակավորումն է։ Արժեքի մեկ այլ որոշիչ գործոն է ուսումնական օրվա տևողությունը: Ավելի երկար նիստերը ավելի թանկ են[31]:

Համագործակցությունը օգնել է ֆինանսավորել ծրագրերը մի քանի շրջաններում։ Մարզային Ֆորա կենտրոնի և այլ մասնավոր նախադպրոցական հաստատությունների հետ համագործակցությունն օգնեց ֆինանսավորել պետական նախադպրոցական հիմնարկը մեկ տարածքում։ «Մենք շատ գոհ ենք փոխգործակցությունից։ Դա, իրոք, ավելացրել է չափման մեջ մեր ծրագրի, որը շատ դրական»[33]: Ֆորայի ազգային բյուրոն հանրային դպրոցների հետ համագործակցության ավելի շատ հնարավորություններ է փնտրում՝ «Մենք դիմում ենք գործընկերության, որքան հնարավոր է օգնեն, կամ միջոցներով, կամ որևէ բանով, որպեսզի համոզվեք, որ երեխաները ստանում են այն ամենը, ինչ անհրաժեշտ է պատրաստ լինել դպրոցին»[34]:

Տարաբնույթ ոչ պարենային ապրանքների առևտուր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Համընդհանուր նախադպրոցական շարժումը միջազգային փորձ է՝ նախադպրոցական կրթությունը մատչելի դարձնել ընտանիքների, ինչպես նաև տարրական կրթության համար։ Տարբեր իրավասության փաստաբանները ունեն տարբեր առաջնահերթություններ մատչելիության և ֆինանսավորման աղբյուրների վերաբերյալ:

Միացյալ Նահանգներում նախադպրոցական կրթության պաշտպանների մեծամասնությունը աջակցում է երիտասարդ երեխաների ուսուցման ազգային ասոցիացիային ՝ դրանց զարգացմանը համապատասխան մեթոդներին։

Երեխաների կրթության ազգային ասոցիացիան և երեխաների խնամքի մասնագետների ազգային ասոցիացիան քարոզում, խթանում են պրակտիկայի համապատասխան զարգացման գաղափարը, թեև շատ հաստատություններ չեն օգտագործում այս մոտեցումը: Երեխաների կրթության ազգային ասոցիացիան պնդում է, որ թեև 80%-ը մանկապարտեզների դասերի պնդում են, որ հարմար է զարգացման համար, ըստ էության, դա միայն 20% է ճիշտ:

Ուսումնական ծրագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ուսումնական ծրագրեր նախադպրոցական տարիքի երեխաների համար վաղուց դարձել է քննարկումներ։ Շատ բան է պտտվում բովանդակության և մանկավարժության շուրջ, այն աստիճանը, որտեղ ակադեմիական բովանդակությունը պետք է ներառվի ուսումնական ծրագրում, և արդյո՞ք ֆորմալ ուսուցումը կամ երեխայի նախաձեռնած ուսումնասիրությունը, որն աջակցում է մեծահասակներին, ավելի արդյունավետ է[35]։ Ակադեմիական ուսումնական ծրագրի կողմնակիցները, ամենայն հավանականությամբ, նախընտրում են կենտրոնանալ հիմնական հմտությունների, հատկապես գրագիտության և հաշվի վրա, կառուցել նախապես որոշակի գործողություններ` համապատասխան նպատակներին հասնելու համար: Միջազգային մակարդակով կա ուժեղ ընդդիմություն վաղ տարիքի երեխաների խնամքի ուսումնական ծրագրերի այս տեսակի և լայն կրթական ծրագրի պաշտպանության համար, որն աջակցում է երեխայի ընդհանուր զարգացմանը, ներառյալ առողջությունը և ֆիզիկական զարգացմանը, զգացմունքային և հոգևոր բարեկեցությանը, սոցիալական իրավասությանը, մտավոր զարգացմանը և հաղորդակցման հմտություններին[36]։ Փաստաթղթի տեսակը, որը հայտնվում է այս տեսանկյունից, հավանաբար, ավելի բաց կլինի, առաջարկելով այն շրջանակները, որոնք ուսուցիչները և ծնողները կարող են օգտագործել իրենց համատեքստին հատուկ ուսումնական ծրագրեր մշակելու համար[37]։

Ազգային տատանումները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նախադպրոցական կրթությունը, ինչպես և կրթության մյուս բոլոր ձևերը, նախատեսված է այն հասարակության կողմից, որը վերահսկում է այն, մասնակիցներին մշակութային կարևոր արժեքները փոխանցելու համար: Որպես հետևանք, տարբեր մշակույթներ կատարում են տարբեր ընտրություն նախադպրոցական կրթության նկատմամբ։ Չնայած տարբերության, կան մի քանի ընդհանուր թեմաներ։ Առավել էական այն է, որ նախադպրոցական կրթությունը բարձրացնում է փոքր երեխայի ունակությունը կատարում է խնամքի հիմնական խնդիրները, ինչպիսիք են հագնվելու, կերակրման և զուգարան գնալու խնդիրները[38]։

Չինաստան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Չինաստանում վաղ տարիքի երեխաների կրթության ուսումնասիրությունը սերտորեն կապված է եղել չինական քաղաքականության, տնտեսության բարեփոխումների և առաջընթացի հետ: Ներկայումս Չինաստանի կառավարությունը հետաքրքրություն է ցուցաբերում նախադպրոցական կրթության նկատմամբ, 2001 թվականին իրականացնելով մանկական կրթության ուղեցույցի (փորձնական տարբերակ), կրթության ազգային բարեփոխման և 2010 թվականին երկարաժամկետ պլանավորման ծրագրերի մշակման (2010-2020 թվականներին) քաղաքականությունը: Պարզվել է, որ չինական կրթությունը մանկապարտեզում կտրուկ փոխվել է 1990 թվականից ի վեր։ Վերջին տարիներին Չինաստանում ներդրվել են տարբեր արևմտյան ուսումնական պլաններ և մանկավարժական մոդելներ, ինչպիսիք են Մոնտեսսորի, Ռեջջո Էմիլիայի ծրագրերը, զարգացման պրակտիկան և նախագծային մոտեցումը: Շատ մանկապարտեզներ բախվել են դժվարությունների և այդ մոդելների իրենց ծրագրերն են համարում։ Հետևաբար, վաղ մանկության ոլորտում հետազոտողների և մասնագետների միջև թեժ բանավեճ է բռնկվել, թե ինչպես կարելի է օգտագործել արևմտյան ուսումնական ծրագրերը չինական մշակութային համատեքստում: Ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ ուսումնական ծրագրերի բարեփոխումների խթանման ամենակարևոր նպատակն է բարելավել մանկապարտեզների ուսուցիչների մասնագիտական գիտելիքները, ինչպիսիք են խաղի և մանկավարժության հայեցակարգը, ինչպես նաև մանկապարտեզի վրա հիմնված ներառականության և ուսումնական ծրագրի ընկալումը: Բացի այդ, բարեփոխումների գործընթացի շրջանակներում չի կարելի անտեսել ընտանեկան դաստիարակությունն ու երեխաների զարգացման ոլորտում համագործակցությունը։   Վաղ մանկական կրթությունը Չինաստանում հասել է դրամատիկ առաջընթացի 1980 թվականին։ 2009 թվականը, որը ուսումնասիրում է երեք մշակույթները, շարունակականությունը և փոփոխությունները նախադպրոցական կրթության համակարգերի` ակնհայտ են։ Բացի այդ, ներկայումս վարչական մարմինները մտադիր են անկախ բյուջե ստեղծել ԵՏՀ ոլորտի համար` գյուղական շրջաններում նախադպրոցական Կրթությանն աջակցելու նպատակով: Չինաստանի կառավարության ևս մեկ նպատակ է լինելու գյուղական վայրերում բնակվող երեխաների համար կրթության որակի բարձրացումը։ Շատ հետազոտողներ հանգամանորեն անդրադարձել են կարևոր հարցերում նախադպրոցական կրթությանը, հատկապես մանկավարժակաին։ 2010 թվականին Հուի և Սենտի կատարած հետազոտությունը ցույց է տվել, որ չինական մանկապարտեզների դաստիարակները բացասաբար են վերաբերվում սահմանափակ հնարավորություններով երեխաների ներառմանը, քանի որ նրանք բավարար գիտելիքներ և հմտություններ չունեն այդ բնակչության հետ աշխատելու համար։ Սա վկայում է այն մասին, որ մանկապարտեզների դաստիարակները պետք է բարելավեն սահմանափակ կարողություններով երեխաներին ընկալելու իրենց հատկությունը։ Բացի այդ, 2007 թվականին իր ուշադրությունը կենտրոնացրեց վաղ մանկության ուսուցիչների նոր մասնագիտական զարգացման հարցերի վրա և առաջ քաշեց մի շարք գործնական առաջարկներ, թե ինչպես են նոր ուսուցիչները հաղթահարում իրենց ամենօրյա մանկավարժական պրակտիկայում առանցքային իրադարձությունները: Ինչ վերաբերում է ընտանիքների կողմից իրենց երեխաների վաղ զարգացման աջակցության` տանը, ապա պետք է հատուկ ուշադրություն դարձնել ընտանեկան կրթությանը, ամրապնդել համագործակցությունը մանկապարտեզի և ընտանիքի միջև: Ուսուցիչների վերաբերմունքը ընտանեկան միջամտության նկատմամբ ուսուցչի և ընտանիքի համագործակցության կենսական նշանակություն ունի: Հետևաբար, մանկապարտեզների դաստիարակները պետք է աջակցեն ընտանիքի անդամներին իրենց առաջին երեխայի ուսուցչի դերում և ընտանիքի հետ համատեղ գործընկերային հարաբերություններ կառուցեն, ինչպես ներկայացվել է Դինգում` 2007 թվականին։

Հնդկաստան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նախադպրոցական կրթությունը Հնդկաստանում դեռ չի ստացել պատշաճ ճանաչում կառավարության կողմից։ Թեև ուսումնական ծրագրի ամբողջական նախագիծն արդեն պատրաստվել է, կանոնների ու դրույթների հետ միասին ուղարկվել է պետություններին։ Որոշ պետական մարմինները, ներդրել են այն և սկսել են գրանցումը նախադպրոցականներին։ Բայց այլ երկրներում նախադպրոցական կրթության հստակ կանոններ չկան։

Հնդկաստանում նախադպրոցարանները, դպրոցները և մանկապարտեզները այժմ շատ պահանջված։ Այս արդյունաբերությունը աճում է 24,5 միջին արագությամբ: Բայց գրեթե 70%-ը նախադպրոցական կրթութկյունը Հնդկաստանում դեռ անկազմակերպ է տեղացիների բացակայության պատճառով և կարգավորվում է կառավարության կողմից։ Նախադպրոցական հաստատությունների` ֆրանչայզինգային ցանցերը կազմում են նախադպրոցական հաստատությունների 30%-ը։

Իռլանդիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2010 թվականից սկսած Իռլանդիան օրենք է ընդունել, որի համաձայն 3 տարեկան և 2 ամսական և 4 տարեկանից ցածր բոլոր երեխաները իրավունք ունեն անվճար հաճախել նախադպրոցական հաստատություն: Մինչ այդ օրենքի ընդունումը եղել են մեծ թվով երեխաներ, որոնք չեն մասնակցել նախադպրոցական կրթության ծրագրին Այն ծրագրերը, որոնք առաջարկվել են, գործել են կամավոր և ծնողներից պահանջել են բարձր վճար վճարել յուրաքանչյուր երեխայի համար։ Այն թողել է շատ ընտանիքներին, առանց ընտրության, պահել երեխաներին տանը։ Կառավարությունը շուտով հասկացավ, որ մեծ թվով երեխաներ դժվարանում են տարրական դպրոցում սովորելու առաջին տարիներին, իսկ ծնողները ստիպված են մնալ տանը` դառնալով գործազուրկ։ Այդ բանից հետո, կառավարությունը անվճար նախադպրոցական կրթության ծրագիր է հաստատել, երեխաների ընդգրկվածության մակարդակը նախադպրոցական կրթությունում Իռլանդիայում աճել է մոտ 93%-ով[39][40]։

Ճապոնիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Փոքրիկ երեխաները մանկապարտեզում` Ճապոնիայում

Ճապոնիայում սոցիալական հմտությունների զարգացումը և խմբի պատկանելության զգացումը հիմնական նպատակներն են: Դասերի ժամանակում սովորաբար պետք է մինչև 40 աշակերտների համար նվազեցնել ուսուցչի դերը և բարձրացնել փոխգործակցությունը հասակակիցների հետ։ Խմբային միջոցառումներին մասնակցելը բարձր է գնահատվում, ինչը հանգեցնում է այն բանին, որ որոշ դպրոցներ, օրինակ, համարում են այն երեխային, որը կանգնած է խմբի վարժության կողքին, որը մասնակցում է այդ վարժությանը։ Երեխաներին սովորեցնում են ներդաշնակորեն աշխատել մեծ ու փոքր խմբերում, զարգացնել համագործակցությունը, բարությունն ու հասարակական գիտակցությունը։ Ամենակարևոր նպատակն է ապահովել հարուստ սոցիալական միջավայր, որը ավելի մեկուսացված ընտանիքները չեն ներառում, գնահատվում է խաղային ժամանակը։

Երեխաներին թույլատրվում է վեճեր լուծել միմյանց հետ, այդ թվում` ֆիզիկական ծեծկռտուքի։ Վարքային խնդիրների մեծ մասը կապված է երեխայի ոչ ադեկվատ արտահայտված հուզական կախվածության հետ։ Այս միջոցները ներառում են երեխայի ընդունումը, այլ ոչ թե թմրանյութերի բուժում կամ պատիժ։ Ճապոնական մշակույթը վերագրում է ջանքերի հաջողությունը, այլ ոչ թե բնածին տաղանդը, ստիպելով ուսուցիչներին անտեսել բնածին տարբերությունները երեխաների, խրախուսելով և գովաբանելով հաստատակամությունը։ Նրանք աշխատում են, որպեսզի բոլոր աշակերտները համապատասխանեն ստանդարտին, այլ ոչ թե յուրաքանչյուրը հասնի իր սեփական ներուժին։ Չնայած նրան, որ նախադպրոցական հաստատությունները ցույց են տալիս մեծ բազմազանություն, նրանց մեծ մասը կենտրոնացած է տարիքային համապատասխան անհատական զարգացման, այլ ոչ թե ակադեմիական ծրագրերի վրա։ Ակադեմիական ծրագրերը սովորաբար ավելի տարածված են արևմտյան և քրիստոնեական նախադպրոցական հաստատություններում[41]։

Լիտվա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Համաձայն «Կրթության մասին» օրենքի (Հոդված 6-ի , որը ընդունվել է 1991 թվականի վերջին, 2016 թվականի ապրիլին կատարվել է փոփոխություններ), նախադպրոցական կրթությունը ոչ ֆորմալ կրթության մաս է կազմում։ Օրենքի 7-րդ հոդվածի համաձայն «նախադպրոցական կրթության նպատակն է օգնել երեխային բնածին, մշակութային (այդ թվում` էթնիկ), սոցիալական և ճանաչողական կարիքները բավարարելու գործում»։ Չնայած, որ նախադպրոցական կրթությունը համայնքի ինքնուրույն գործառույթն է, օրենքը կանոնակարգում է, որ նախադպրոցական կրթության ծրագիրը պետք է` «նախապատրաստվի կրթության, գիտության և սպորտի նախարարի կողմից հաստատված նախադպրոցական կրթության ծրագրի չափորոշիչներին համապատասխան և իրականացվի նախադպրոցական ուսումնական հաստատությունների, հանրակրթական դպրոցների, արտահաստիքային ուսուցիչների կամ կրթական ծառայությունների այլ մատակարարների կողմից» ( ըստէ 7-րդ հոդվածի 4-րդ մասի): Նախադպրոցական կրթական հաստատությունների (մասնավորապես` մանկապարտեզների) սեփականությունը, օրենքին համապատասխան, կարող է լինել ինչպես պետական (պետական կամ մունիցիպալ), այնպես էլ մասնավոր[42]։

Հյուսիսային Կորեա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նախադպրոցական կրթությունը Հյուսիսային Կորեայում հանրային է և ապահովում է տարբեր գործունեություն, ինչպիսիք են պարը, Մաթեմատիկան, նկարչությունը և կորեերենը, ինչպես նաև հիմնական հմտություններ, ինչպիսիք են գդալի օգտագործումը և հարգանք ավագի նկատմամբ[43]։ Հյուսիսային Կորեայի մանկապարտեզների կրթությունը ներառում է Հյուսիսային Կորեայի քարոզչության համար ընդհանուր թեմաներ: Թեմաները ներառում են Կիմ Իր Սենի կյանքը, Կորեայի Ճապոնական օկուպացիան և Կորեական պատերազմը: Երեխաներին սովորեցնում են վայելել ռազմական խաղերը և ատել միգուկ Նոմին կամ «ամերիկյան սրիկաներին»[44]։

Թուրքիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նախադպրոցական կրթությունը  Թուրքիայում սկսվում է  5 տարեկան հասակում, իսկ տարրական կրթությունը` 6 տարեկան։

Միացյալ Թագավորություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մեծ Բրիտանիայում մանկապարտեզներում կամ դպրոցներում նախադպրոցական կրթությունը ֆինանսավորվում է տեղական ինքնակառավարման մարմինների երեխաների համար տարեկան երկու-չորս տարի ժամկետով: Նախադպրոցական կրթությունը կարող է ապահովվել մանկական կենտրոնների, խաղային խմբերի, մանկապարտեզների և մանկապարտեզների տարրական դպրոցներում։ Մասնավոր, կամավոր կամ անկախ նախադպրոցական կրթությունը նույնպես հասանելի է ողջ Մեծ Բրիտանիայում, տատանումներ կան համակարգված նախադպրոցական կրթության և ծառայությունների միջև, որոնք առաջարկում են երեխայի խնամքի ծառայություններ։

Մսուրը Անգլիայում կոչվում է նաև ՖՍ1, որը հանդիսանում է առաջին տարին հիմնադրման, նախքան մանուկների տարրական դպրոց գնալը։

Մանկապարտեզի ուսումնական նպատակները ավելի կոնկրետ են, քան երեխաների խնամքը, բայց պակաս լարված են, քան տարրական դպրոցի համար: Օրինակ, շոտլանդացի Ֆրեյմվորկ վաղ տարիներին[45],իսկ գերազանցիկների համար նախատեսված ուսումնական ծրագիրը   որոշում է [46] ակնկալվող արդյունքները նույնիսկ այս տարիներում։ Որոշ շրջաններում մանկապարտեզների ծառայությունների մատուցումն իրականացվում է վճարովի կամ սահմանափակ հիմունքներով, իսկ մյուսում կառավարությունները ֆինանսավորում են մանկապարտեզների ծառայությունները։

Անգլիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անգլիայում և Ուելսում գլխավոր կառավարությանը կից ներդրվել է մանկապարտեզների տրամադրման վաուչերային համակարգ, որը նախատեսում է շաբաթական 15 ժամ երեխաների անվճար խնամք կամ ուսուցում երեք և չորս տարեկան երեխաների համար, ընդ որում այդ ժամանակի մեծ մասն անցկացվել է տարրական դպրոցներում ընդունարանների միջոցով։ Սա փոփոխվեց Բլերի կառավարության ընթացքում, տեղական կառավարման մարմինների ուղղակի ֆինանսավորմամբ: Այսպիսով, յուրաքանչյուր երեխա Անգլիայում առաջին կիսամյակում իր երրորդ ծննդյան օրվանից հետո այժմ իրավասու է անվճար ֆինանսավորվել, երեխայի խնամքը շաբաթական ֆինանսավորվում է  15 ժամվա ընթացքում[47]։ Նախակրթարանները Անգլիայում հետևում են վաղ ուսուցման նպատակներին, որոնք սահմանված են վաղ տարիների հիմնադրման փուլում[48], երեխաների, դպրոցների և ընտանիքների կրթության համար, որը շարունակվում է իրենց առաջին չորս տարում սովորելու համար: Վաղ ուսուցման նպատակները ընդգրկում են կրթության հիմնական ոլորտները` առանց առարկայորեն կողմնորոշված: Այդ ոլորտները ներառում են`

  • Անձնային, սոցիալական և հուզական զարգացում (առաջնային ոլորտ)
  • Հաղորդակցություն և լեզու (հիմնական ոլորտ)
  • Ֆիզկուլտուրա (հիմնական ոլորտ)
  • Գրագիտություն (հատուկ ոլորտ)
  • Մաթեմատիկա (հատուկ ոլորտ)
  • Հասկանալ աշխարհը (հատուկ ոլորտ)

Արտահայտիչ արվեստ և դիզայն (հատուկ ոլորտ)։

Մինչև 1980 թվականի կեսերը մանկապարտեզներն աշակերտներին ընդունում էին միայն վերջին տարում (երեք կիսամյակ), որը նախորդում էր տարրական դպրոց ընդունվելուն, բայց այժմ աշակերտները չորս կամ հինգ կիսամյակի ընթացքում հաճախում են մանկապարտեզներ։ Սա նաև սովորական պրակտիկա է, որ շատ երեխաներ հաճաեն մսուր շատ ավելի վաղ, քան իրական տարիկում։ Շատ մանկապարտեզներ հնարավորություն ունեն վերցնել երեխաներին, օգտագործելով «փուլ հիմնադրման վաղ տարիներին» կառուցվածքը, որպես ուղեցույց` տալ յուրաքանչյուր երեխայի, այն լավագույն մեկնարկ է դառնալ իրավասու աշակերտ և հմուտ կոմունիկատոր։

Ուելս[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ուելսում պարենամթերքը հետևել է Անգլիային, հետագայում բաժանվել։ Ներկայումս, վաղ մանկության կրթությունը Ուելսում տրամադրվում 3-4 տարեկան երեխաների համար (մսուր) և 4-5 տարեկան երեխաների համար (ընդունելություն)։ 2005 թվականից կրթության կառավարման բոլոր տեղական մարմինները պարտավոր են իրենց տարածքում ապահովել բավարար քանակությամբ նախադպրոցական կրթություիրենց շրջանի երեխանների ծննդյան երրորդ օրվան հաջորդող կիսամյակի համար:

Ներկայումս Ուելսում վաղ տարիքի երեխաների համար նախատեսված ուսումնական ծրագիրը, որը պատրաստվել է երեխաների գործերի, կրթության, ողջ կյանքի ուսուցման և Ուելսի ժողովի հմտությունների Պետական դեպարտամենտի կողմից, ներկայացված է «դպրոցական պարտադիր տարիքի երեխաների ուսուցման ցանկալի արդյունքները» գրքույկում[49]։ Սակայն, քանի որ 2008 թվականին ամբողջ Ուելսում անցկացվում էր «հիմնադրման նոր փուլ», որն ընդգրկում է 3-7 տարեկան երեխաներին,շեշտադրմամբ` «խաղի միջոցով ուսուցման»[50], որն ընդգրկում է 7 ուսուցման ոլորտներ։

  • Անձնային և սոցիալական զարգացում և բարեկեցություն,
  • Լեզու, գրագիտություն և հաղորդակցման հմտություններ,
  • Մաթեմատիկական զարգացում,
  • Բիլինգվիզմի և բազմամշակութային փոխըմբռնման,
  • Աշխարհի գիտելիքը և հասկացողությունը
  • Ֆիզիկական զարգացում,
  • Ստեղծագործական զարգացում։

Հյուսիսային Իռլանդիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հյուսիսային Իռլանդիայում մանկապարտեզներում ֆինանսավորման տեղերը կարող են ծառայել  3 տարեկան հասակում կամ ավելի։ Նախադպրոցական կրթությունն ապահովվում է նաև նախադպրոցական հաստատությունների կողմից, որոնք կոչվում են նաև մանկապարտեզներ կամ խաղային խմբեր։ Մանկապարտեզում թույլատրվում է մինչև 26 երեխա ընդգրկել մեկ դասարանում։ Ընդ որում ուսումնական ծրագիրն իրականացվում է որակավորված ուսուցչի և դաստիարակի օգնականի կողմից: Նախադպրոցական հաստատությանը, որն իրականացնում է նույն ուսումնական ծրագիրը, նույնպես թույլատրվում է ընդունել առավելագույնը 26 երեխա մեկ պարապմունքի համար: Սակայն անձնակազմի մասին դրույթը տարբեր է։ Նախակրթարանը պետք է ունենա ՆՎՔ 3 որակավորում ունեցող ղեկավար երեխաների խնամքի ոլորտում։ Յուրաքանչյուր 8 երեխաների համար պետք է բաժին ընկնի մեկ որակավորված և ստուգված մեծահասակ։ Ֆինանսավորումն իրականացվում է նախադպրոցական կրթության խորհրդատվական խմբի միջոցով։ Կրթության և մասնագիտական պատրաստության տեսչությունն իրականացնում է ինչպես մանկապարտեզների, այնպես էլ նախադպրոցական հաստատությունների տեսչությունը: Նախադպրոցական հաստատությունները նույնպես ենթակա են տեղական սոցիալական ծառայությունների ստուգմանը։

Շոտլանդիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շոտլանդիայում հիմնական կառավարությանը կից` Անգլիայի և Ուելսի հետ զուգահեռ, նախադպրոցական կրթության համար կես դրույքով վաուչերների համակարգ է ներդրվել, սակայն տարիքային համապատասխան կրթության ուժեղ շեշտադրմամբ, ոչ թե պարզապես երեխաների խնամք, և առանց տարրական դպրոցներում ընդունելության դասերի օգտագործման:   Այժմ երեխաներն իրավունք ունեն տեղ ունենալ մանկական դասարանում, երբ նրանք դառնում են երեք տարեկան։ Սա հնարավորություն է տալիս ծնողներին ձեռք բերել երկու տարվա կո ֆինանսավորվող նախադպրոցական կրթությոն, առաջին տարվա պարտադիր կրթություն։ Նախադպրոցական տարիքի երեխաները, որոնց երեք տարին լրացել է, կոչվում են նախադպրոցական տարիքի երեխաներ, մինչդեռ չորս տարին լրացած երեխաները կոչվում են նախադպրոցական տարիքի երեխաներ։ Նախադպրոցական կրթությունը Շոտլանդիայում նախատեսվում է վաղ մակարդակով ուսումնական ծրագրի հասնել կատարելության, որը սահմանում է արդյունքները և փորձը հետևյալ ութ ուսումնական ոլորտներում:

  • Արտահայտիչ արվեստ,
  • Առողջություն և Բարեկեցություն,
  • Լեզուներ,
  • Մաթեմատիկա,
  • Կրոնական-Բարոյական Դաստիարակություն,
  • Գիտություններ,
  • Հասարակական գիտություններ,
  • Տեխնոլոգիաներ։

Շոտլանդական բուծարաններում խնամքի չափանիշների վերանայման պատասխանատվությունն ընկած է խնամքի հանձնաժողովի վրա։

Միացյալ Նահանգներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Միացյալ Նահանգներում մանկապարտեզը տրամադրվում է տարբեր պայմաններում։ Ընդհանուր առմամբ, նախադպրոցական կրթությունը պետք է լինի կամավոր և նպաստի երեխաների զարգացմանը` նախատեսված ծրագրերի միջոցով։ Նախադպրոցական կրթությունը սահմանվում է որպես «չորս տարեկան երեխաների համար Կենտրոնական ծրագրեր, որոնք ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն ֆինանսավորվում են պետական կրթական հաստատությունների կողմից և գործում են դպրոցներում կամ պետական և տեղական կրթական հաստատությունների ղեկավարության ներքո»[51]։ Նախադպրոցական հաստատությունները, ինչպես մասնավոր, այնպես էլ դպրոցի կողմից հովանավորվող, հասանելի են երեքից հինգ տարեկան երեխաների համար: Այս ծրագրերից շատերը հետևում են նույն ուսումնական ծրագրին, ինչպես նախադպրոցական հաստատությունները։

Միացյալ Նահանգներում նախադպրոցական կրթությունն ընդգծում է անհատականությունը։ Երեխաներին հաճախ թույլատրվում է ընտրել մի շարք գործունեության օգտագործելով ուսումնական կենտրոնի մոտեցումը։ Այդ պահին որոշ երեխաներ նկարում են, ոմանք խաղում են տանը, ոմանք պատմում են հանելուկներ, և ոմանք լսում են, թե ինչպես է ուսուցիչը բարձրաձայն կարդում պատմությունը: Գործունեությունը տարբերվում է յուրաքանչյուր նիստում։ Ենթադրվում է, որ յուրաքանչյուր երեխա ունի որոշակի ուժեղ և թույլ կողմեր, որոնք պետք է խրախուսվեն կամ բարելավվեն ուսուցիչների կողմից: Տիպիկ համոզմունքն այն է, որ «մանկական խաղը նրանց գործն է», և որ թույլ տալով նրանց ընտրել խաղի տեսակը, երեխանները կբավարարեն իրեց զարգացման կարիքները: Նախադպրոցական հաստատությունները նույնպես ընդունում են արդարության մասին ամերիկյան պատկերացումները, ինչպիսիք են օրենքի գերակայությունը և այն գաղափարը, որ յուրաքանչյուր մարդ անմեղ է, քանի դեռ նրա մեղքը ապացուցված չէ: Ուսուցիչները ակտիվորեն միջամտում են վեճերին և խրախուսում երեխաներին բանավոր լուծել դրանք «օգտագործիր քո խոսքերը», այլ ոչ թե ֆիզիկապես լուծիր։ Երեխաները կարող են պատժվել կամ պահանջվում է ներողություն խնդրել, կամ փոխհատուցել վատ վարքի վնասը։ Ուսուցիչները օգնում են երեխաներին բացատրել, թե ինչ է տեղի ունեցել, նախքան պատժի մասին որոշում կայացնելը: Այստեղ մեծ դեր ունեն նաև ռեսուրսները, որոնք տարբերվում են ուսանողների հարստությունից, բայց ընդհանուր առմամբ նրանք դրանցով ավելի լավ են հագեցած, քան այլ մշակույթները: Շատ ծրագրեր չեն սուբսիդավորվում պետության կողմից, դարձնելով նախադպրոցական կրթությունը համեմատաբար թանկ է, թեև անձնակազմը սովորաբար վճարում է շատ դժվար։ Ուսանողների և ուսուցիչների հարաբերակցությունը ավելի ցածր է, քան այլ մշակույթներում, խումբը մոտ 15 ուսանողներ է ներառում։ Ուսուցիչները հանդիսանում են, որպես ծնողների շարունակություն կամ մասնակի փոխարինում են, հետևաբար, ընդգծում են տանը և դպրոցում անձնական հարաբերությունները և հետևղական ակնկալիքները[52]։


Միացյալ Նահանգներում այն ուսանողները, ովքեր կարող են հատուկ կրթություն ստանալ, ծառայություններ են ստանում նախադպրոցական հաստատություններում։ Քանի որ, ըստ կրթության ընդունման մասին օրենքի, հաշմանդամություն ունեցող անձանց հանրային օրենքի 101-476 կետերը, որը 1975 թվականին ընդունվեց և փոփոխվեց դրա 102-119, 105-17 կետերը` 1997 թվականին, կրթական համակարգ է տեղափոխվել ինքնավար հատուկ կրթության դասերը, ինչը հանգեցրել է կրթության հատուկ ուսուցիչներին զբաղվել ավելի լայն շրջանակի պայմաններում։ Ինչպես նաև հատուկ կարիքներով երեխայի կյանքի այլ փուլերում, անհատական կրթական ծրագիրը կամ անհատական ընտանեկան սպասարկման ծրագիրը կարևոր միջոց են ուսուցիչներին, ադմինիստրատորներին և ծնողներին հաստատել գործընկերության ուղեցույցներ օգնել երեխային հաջողության հասնել նախադպրոցական տարիքում։


Կոոպերատիվ նախադպրոցական հաստատություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պաշտոնապես, 1916 թվականին, կոոպերատիվի նախադպրոցական հաստատությունները տարածված էին մեծ մասը Ամերիկայի տարածքում և այն կենտրոնացած է ստեղծել նախադպրոցական միջավայր երեխաների համար և կենտրոնացած է ծնողների համար պատասխանատու կոոպերատիվի գաղափարներ ստեղծել։

  • Ծնողների մասնակցությունը
  • Ծնողների ներառումը
  • Դասընթացներ (ուսուցում) թրեյնինգ` լեզուների` անգլերենի` միջազգային քննություններն հանձնելու համար[53]։

Ֆորա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆորայի և վաղ ֆորայի նպատակն է բարձրացնել անապահով ընտանիքների փոքր երեխաների դպրոցական պատրաստվածությունը: Այս ծրագրերը նախատեսված են մինև հինգ տարեկան երեխաների, հղի կանանց և նրանց ընտանիքների համար: Ֆորա սկսվել է դաշնային կառավարության կողմից 1964 թվականին, օգնել բավարարել նախադպրոցական անապահով երեխաների կարիքները։

Տնտեսական հնարավորությունների վարչությունը սկսել է Ֆորայի նախագիծը` 1965 թվականին ութշաբաթյա ամառային ծրագրի տեսքով։ Այնուհետև 1969 թվականին այն փոխանցվել է ԱՄՆ առողջապահության, կրթության և սոցիալական ապահովության նախարարության` երեխաների զարգացման վարչություն։ Այսօր սա ծրագիր է` երեխաների, երիտասարդների և ընտանիքներ առողջապահության հարցերով զբաղվելու և սոցիալական ծառայությունների շրջանակներում։ Ծրագրերը կառավարվում են տեղական մակարդակով դպրոցական համակարգերի և ոչ առևտրային կազմակերպությունների կողմից։

  • Ֆորա ընկերության կողմից մատուցվող ծառայություններ`
  1. Հաշմանդամություն - բոլոր ծրագրերը ներառում են հաշմանդամություն ունեցող երեխաներ,
  2. Ֆորայի կրթության նպատակն է ապահովել, այն երեխաներին, ովքեր ընդգրկված են ծրագրում, պատրաստել նրանց սկսել իրենց ուսումը: Գործունեությունն ուղղված է հմտությունների և գիտելիքների զարգացմանը։
  3. Ընտանեկան և համայնքային համագործակցություն - երկու խմբերը մասնակցում են ծրագրի գործունեությանը, կառավարմանը և գնահատմանը:
  4. Առողջություն-Առողջություն դիտվում է որպես կարևոր գործոն երեխայի կարողությունը բարգավաճելու և զարգացնելու համար։ Ծրագիրը նախատեսում է սկրինինգներ անցկացնել երեխայի ընդհանուր առողջական վիճակի գնահատման համար, կանոնավոր բժշկական զննումներ, ինչպես նաև պատշաճ պրակտիկա Բերանի խոռոչի հիգիենայի, սննդի, անձնական հիգիենայի և անվտանգության ոլորտներում:
  5. Ծրագրի կառավարում և գործունեություն - կենտրոնացվում է անապահով ընտանիքների երեխաների զարգացման բարձրորակ ծառայությունների տրամադրման վրա։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Eurydice» 
  2. 2,0 2,1 Stephens Terence (28 November 2013)։ «Preschool Report»։ ChildCareIntro.com։ Վերցված է 9 December 2013 
  3. Turner, Martin; Rack, John Paul (2004). The study of dyslexia. Birkhäuser, 978-0-306-48531-2
  4. Dustmann, Christian; Fitzenberger, Bernd; Machin, Stephen (2008). The economics of education and training. Springer, 978-3-7908-2021-8
  5. Samuel Lorenzo Knapp (1846), Female biography: containing notices of distinguished women Philadelphia: Thomas Wardle. p. 230
  6. Manfred Berger, "Kurze Chronik der ehemaligen und gegenwärtigen Ausbildungsstätten für Kleinkindlehrerinnen, Kindergärtnerinnen, Hortnerinnen ... und ErzieherInnen in Bayern" Archived 4 September 2013 at the Wayback Machine. in '‘Das Kita-Handbuch ‘‘, ed. Martin R. Textor
  7. Vag Otto (March 1975)։ «The Influence of the English Infant School in Hungary»։ International Journal of Early Childhood 7 (1): 132–136։ doi:10.1007/bf03175934 
  8. «New Lanark Kids: Robert Owen»։ Արխիվացված է օրիգինալից 15 August 2010-ին։ Վերցված է 1 December 2013 
  9. Education in Robert Owen's New Society: the New Lanark Institute and schools
  10. «Socialist – Courier: Robert Owen and New Lanark»։ Socialist-courier.blogspot.co.uk։ 29 June 2012։ Վերցված է 27 November 2013 
  11. Wilderspin Samuel (1823)։ The Importance of Educating the Infant Poor։ London: W. Simpkin & R. Marshall, Goyder, printer։ էջ 3 
  12. Budapest Lexikon, 1993
  13. Public Preschool Education in Hungary: A Historical Survey, 1980
  14. «Watertown Historical Society»։ Watertown Historical Society։ Վերցված է 21 June 2015 
  15. Olsen, M.I. 1955. "The development of play schools and kindergartens and an analysis of a sampling of these institutions in Alberta. Master's thesis, University of Alberta."
  16. Larry Prochner, "A History of Early Education and Child Care in Canada, 1820–1966" in Early Childhood Care and Education in Canada (eds. Larry Prochner and Nina Howe), Vancouver: UBC Press, 2000
  17. 17,0 17,1 Larry Prochner, History of Early Childhood Education in Canada, Australia and New Zealand, UBC Press 2009
  18. 18,0 18,1 The Early Years Framework։ Scottish Government։ 2008։ ISBN 978-0-7559-5942-6 
  19. Schaefer Stephanie, Cohen Julie. (December 2000)։ Making Investments in Young Children: What the Research on Early Care and Education Tells Us։ National Association of Child Advocates 
  20. Hanford Emily (October 2009)։ «Early Lessons»։ American Radio Works։ Վերցված է 8 November 2009 
  21. The foundation stage: education for children aged 3 to 5 Archived 7 August 2008 at the Wayback Machine.
  22. A Curriculum Framework for Children 3 to 5 Archived 3 August 2010 at the Wayback Machine.
  23. Age Appropriate Curriculum, Developmental Milestones, and Readiness: What My Child Should Be Learning and When
  24. «Creative Learning Center Preschool DayCare Child»։ Creative Learning Center։ Վերցված է 21 March 2017 
  25. 542
  26. John Martha Tyler (April 1986)։ «Can Preschool Be Detrimental to Cognitive Growth?» 
  27. «University of California – UC Newsroom | New report examines effects nationwide of preschool on kids' development»։ Universityofcalifornia.edu։ 2 November 2005։ Վերցված է 27 November 2013 
  28. Gray, Peter. "Free to Learn," Basic Books 2016.
  29. Wat, Albert; Gayl, Chrisanne (July 2009). Beyond the School Yard: Pre-K Collaborations with Community-Based Partners (Report). Washington, D.C.: Pew Center on the States. pp. 24 pp.. http://rc10.overture.com/d/sr/?xargs=15KPjg1wxSt5auwuf0L%5FiXEbqUkwwBleyw87gcfZJ%2DGKBb93NkJ%5FYuPa7By%5FVINO1l6AbWzPDh%2DNMVOqz2n%5F%2DUFBCMRlSXG%2DL7yt2QwNppa%5Fb%5FAJIDxeJomaj5z9sbfiZVMzChKJH9wb2VcZKgYCBbp9ETjV%5FMvqI2npDq1adbQuaBi0I6rgmSdIv43ygZsNqSfJeiePFFbcEVoxXPLowEk4m9pnmRD2MAODmhcl5T%5FIK6P1hNkcqObplY77jxjN7PZLSiw40dPhXRp6wMsUDFlTvekNU9WTLf1aUI1FMMXfqkbTvL2VEiqLiNgaqfbZxpoS%5FoDovHVySwMhclOBAzDf2tZACdYTB4t12ZLNcRbozupnzvVOTSe3l7NxBZ2tEgCJYz2n%2Ddh2UwXwncHsC424NZCqs%2Dk0794zXQ7Rw%5F1tcHyrDSSIgW%2DYOVyAvPVWUD8QWtsN%2DuW5rzyA%2E%2E։ Վերցված է 31 January 2010. (չաշխատող հղում)
  30. Levin, Schwartz, էջ 4
  31. 31,0 31,1 Levin, Schwartz
  32. Levin, Schwartz, էջ 14
  33. Reeves, 2000
  34. Reeves, 2000, էջ 6
  35. Katz, L. Curriculum Disputes in Early Childhood Education. ERIC Clearinghouse on Elementary and Early Childhood Education. EDO-PS-99-13.
  36. Bennett, J. 2004. Curriculum in early childhood education and care. UNESCO Policy Brief on Early Childhood. No. 26, September 2004.
  37. Marope P.T.M., Kaga Y. (2015)։ Investing against Evidence: The Global State of Early Childhood Care and Education։ Paris, UNESCO։ էջեր 243–265։ ISBN 978-92-3-100113-0 
  38. Davidson, Tobin, էջեր 188–221
  39. "Early Childhood." Department of Education and Skills. N.p., n.d. Web. 24 November 2015. http://www.education.ie/en/The-Education-System/Early-Childhood/
  40. "Free Pre-School Year in Early Childhood Care and Education (ECCE)." Guide for Parents. N.p., n.d. Web. 24 November 2015. http://www.dcya.gov.ie/viewdoc.asp?fn=%2Fdocuments%2Fchildcare%2FECCE_guideforparents.htm
  41. Davidson, Tobin, էջեր 12–71
  42. Dvorak, J., Burbulytė-Tsiskarishvili, G., Stumbraitė-Vilkišienė, E. (2018). Parents as Prie-School Education Service Co-producers in Lithuania. Editors: B. Kożuch and A. Jabłoński In: Trust Management in Public Organizations New Concepts and Contemporary Trends, Nova Science Publishers, Inc., p.235-260
  43. «Pre-school Education in North Korea | THEAsiaN»։ 2019-03-19։ Վերցված է 2020-03-20 
  44. Lee, Jean H. (24 June 2012)։ «In North Korea, learning to hate US starts early»։ Associated Press 
  45. Early Years Framework, Scottish Government, January 2009
  46. Curriculum for Excellence Archived 1 August 2010 at the Wayback Machine., Scottish Government
  47. BBC Parenting, Help with Child Care Archived 3 March 2009 at the Wayback Machine.
  48. «Appendix 2: early years foundation stage»։ Government of the United Kingdom։ Վերցված է 21 June 2015 
  49. «DELLS – Desirable outcomes for children's learning before compulsory school age»։ Արխիվացված է օրիգինալից 3 March 2016-ին։ Վերցված է 28 January 2019 
  50. Welsh Assembly Government | What is the Foundation Phase? Archived 12 September 2008 at the UK Government Web Archive
  51. Pre-kindergarten study Archived 1 April 2012 at the Wayback Machine.
  52. Davidson, Tobin, էջեր 126–187
  53. «Parent Cooperative Preschools International»։ PCPI։ Վերցված է 15 June 2018 

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հետագա ընթերցում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Buysee V., P. W. Wesley (2005)։ Consultation in Early Childhood Settings։ Baltimore: Paul H. Brookes Publishing։ ISBN 978-1-55766-774-8 
  • Center for Public Education. (March 2007). Retrieved 2 July 2009, from http://www.centerforpubliceducation.org/Main-Menu/Pre-kindergarten/Pre-Kindergarten/Pre-kindergarten-What-the-research-shows.html
  • Condillac, E. B. (1746/1970, 2001). Essai sur l'origine des connaissances [Essay on the origin of human knowledge] in Oeuvres Completes Tome 1. Genève: Slatkine reprints. Retrieved from http://www.slatkine.com/. In addition, translated from the French of the Abbé de Condillac by Hans Aarsleff, Cambridge, MA: Cambridge University Press.
  • Condillac, E. B. (1749/1970, 1982). Traité des systèmes [Treatise on the systems] in Oeuvres Completes Tome 2. Genève: Slatkine reprints. Retrieved from http://www.slatkine.com/. In addition, translated from the French of the Abbé de Condillac by Franklin Philip, Philosophical Writings of Etienne Bonnot, Abbé de Condillac (Vol. I), Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum.
  • Condillac, E. B. (1754/1982). Traité des sensations [Treatise on the sensations]. Genève: Slatkine reprints. Retrieved from http://www.slatkine.com/. In addition, translated from the French of the Abbé de Condillac by Franklin Philip, Philosophical Writings of Etienne Bonnot, Abbé de Condillac, and (Vol. I), Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum.
  • Condillac, E. B. (1756). An essay on the origin of human knowledge. In Locke's Essay on the Human Understanding. Translated from the French of the Abbé de Condillac by Thomas Nugent. London, England: J. Nourse. Retrieved 23 September 2008 from https://books.google.com/books?id=rp_go5DhQqQC .
  • Fay, J. & Funk, D. (1995). Teaching with love & logic. Golden, CO: The Love & Logic Press, Inc.
  • Glasser, W. (1984). Self-importance boosts learning. The School Administrator 45, 16–18.
  • Glasser W. (1996)։ «Then and now. The theory of choice»։ Learning 25 (3): 20–22։ Վերցված է 30 September 2013 
  • Heyman, G., Dweck, C., & Cain, K. (1992). Young children's vulnerability to self-blame and helplessness: Relationship to beliefs about goodness. Child Development, 63, 401-415.
  • Individuals with Disabilities Individualizing Education Act (IDEA) Data. (2006). Part B child count data [Table]. Retrieved 25 May 2008, from https://web.archive.org/web/20130727110604/http://www.ideadata.org/PartBData.asp
  • Itard, J. M. G. (1962). The wild boy of Aveyron. (G. Humphrey & M. Humphrey, Trans.). New York: Appleton-Century-Crofts. (Original works published 1801 and 1806).
  • Levin H. M., Schwartz H. L. (2007b)։ «Educational vouchers for universal pre-schools»։ Economics of Education Review 26: 3–16։ doi:10.1016/j.econedurev.2005.10.006։ Արխիվացված է օրիգինալից 4 November 2012-ին 
  • Levin H.M., Schwartz H.L. (2007)։ «What is the cost of a preschool program?»։ National Center for the study of Privatization in Education  Symposium conducted at the meeting of the AEFA Annual Conference, Baltimore, Maryland.
  • McCollum J. A., Yates, T. (1994)։ «Dyad as focus, triad as means: A family-centered approach to supporting parent-child interactions»։ Infants and Young Children 6 (4): 54–63։ doi:10.1097/00001163-199404000-00008 
  • Reeves K. (2000)։ Preschool in the public schools։ American Association of School Administrators  1-9
  • Skinner B. F. (1954)։ «The science of learning and the art of teaching»։ Harvard Educational Review 24 (2): 86–87