Յոզեֆ Ռոտ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Յոզեֆ Ռոտ
Joseph Roth (1926).jpg
Ծնվել էսեպտեմբերի 2, 1894(1894-09-02)[1][2][3][…]
ԾննդավայրԲրոդի, Գալիցիայի և Լոդոմերիայի թագավորություն, Ցիսլեյտանիա, Ավստրո-Հունգարիա[4]
Վախճանվել էմայիսի 27, 1939(1939-05-27)[4][1][2][…] (44 տարեկան)
Վախճանի վայրՓարիզ, Ֆրանսիա[4]
ԳերեզմանCimetière parisien de Thiais
Մասնագիտությունգրող, լրագրող և դրամատուրգ
Լեզուգերմաներեն
ՔաղաքացիությունFlag of Austria.svg Ավստրիա և Flag of the Habsburg Monarchy.svg Ցիսլեյտանիա
ԿրթությունՎիեննայի համալսարան
Ժանրերերգիծանք
Ուշագրավ աշխատանքներRadetzky March?, Job? և The Emperor's Tomb?
Համատեղ ապրողIrmgard Keun?
Joseph Roth Signature.jpg
Կայքjosephroth.de
Joseph Roth Վիքիպահեստում

Յոզեֆ Ռոտ, (գերմ.՝ Moses Joseph Roth, սեպտեմբերի 2, 1894(1894-09-02)[1][2][3][…], Բրոդի, Գալիցիայի և Լոդոմերիայի թագավորություն, Ցիսլեյտանիա, Ավստրո-Հունգարիա[4] - մայիսի 27, 1939(1939-05-27)[4][1][2][…], Փարիզ, Ֆրանսիա[4]) ավստրիացի գրող և լրագրող։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Յոզոֆը 1894 թվականին ծնվել է Բրոդի քաղաքում հրեական ընտանիքում, որը մեծ ուղղափառ համայնքի մի մասն էր։ Հայրը՝ Նոխում Ռոթը, անհաջող շրջիկ առևտրական էր, տառապում էր հոգեկան հիվանդությամբ և մահացել է 1910 թվականին[5][6]։ Յոզոֆին դաստիեարակել է իր մայրը Մարիամը (Միրյամի) որը ծնվել է Գրյուբելի և Յեհիել Գրյուբելի պապի ընտանիքում[7]։

Սովորել է Լվովում, ապա Վիեննայի համալսարանում, 1916 թվականին գնացել է ռազմաճակատ, մասնակցել Առաջին համաշխարհային պատերազմին։

Պատերազմից հետո, սկսած 1918 թվականից, լրագրող է աշխատել Բեռլինի և Ֆրանկֆուրտի թերթերում, մինչև 1920 թվականը հայտնի լրագրող է դարձել, թերթերում աշխատել է մինչև 1933 թվականը։ «Սարդոստայն» առաջին մեծ արձակ ստեղծագործությունը մաս-մաս տպագրվեց ավստրիական թերթերում և մեծ հաջողություն չունեցավ։ Վեպի համար խթան հանդիսացան Ռատենաուի սպանությունը և խմբագիր Մ.Հարդենի դեմ մահափորձը։ Գրքում Ռոթը նկարագրել է պատերազմի ծայրահեղ վետերանների շրջանակները, որոնք պատրաստվում էին իշխանության զավթմանը և ահաբեկչության ռեժիմի հաստատմանը։ Նա անսովոր խորաթափանցությամբ է նշել Հիտլերի, Գինդենբուրգի և Լյուդենդորֆի անունները[8]։

1922 թվականին ամուսնացել է Ֆրիդերիկա Ռեյխլերի հետ։ Ամուսնությունը ողբերգական էր,երեսունականների սկզբին նրա մոտ շիզոֆրենիա ախտորոշվեց, իսկ 1940 թվականին ամուսնու մահից հետո, նա նացիստների կողմից սպանվեց որպես հոգեկան հիվանդ[9]։

1924 թվականին Ռոթը հրատարակեց «Սավոյ հյուրանոցը» և «Ապստամբություն» որպես առանձին հրատարակություններ։ 1926 թվականին երկար ճանապարհ է անցել ԽՍՀՄ-ում։ 1932 թվականին ավարտվել է Ռոտայի ամենաերկար և ամենահայտնի վեպը՝«Ռադեկցու երթը»։

1933 թվականին նացիստների իշխանության գալուց հետո Ռոթն անմիջապես արտագաղթեց Ֆրանսիա։ Նացիստական ​​հեղաշրջումից անմիջապես հետո Ստեֆան Ցվեյգին ուղղված նամակում Ռոթը կրկին ցույց տվեց իրավիճակի ճիշտ ընկալումը «Պատերազմը մոտենում է ինքներդ ձեզ մի շողոքորթեք։ Դժոխքը եկավ իշխանության »[10]։

Ֆրանսիայում Ռոթը գրեց ևս մի քանի գիրք, մասնավորապես «Սուրբ հարբեցողի լեգենդը» (1939) որտեղ, ըստ երևույթին, արտացոլվել է հեղինակի կիրքը ալկոհոլի նկատմամբ և կյանքի դժվարին իրավիճակները։

Նա լրջորեն հետաքրքրված էր կաթոլիկությամբ, բայց մկրտության մասին հավաստի տվյալներ չկան։ 1939 թվականի մայիսին, իմանալով իր ընկերոջ Էռնստ Տոլլերի ինքնասպանության մասին, Ժոզեֆ Ռոթըտապալվեց գետնին և շուտով մահացավ[11]։

Ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռոթի կողմից գրված ամենահայտնի վեպը Հաբսբուրգյան կայսրության տարեգրությունն է «Ռադեկցու երթը» (1932)։ Նա (ինչպես, նաև այլ գործեր) էկրանավորվել է (1965, 1995)։ Ազդեցիկ քննադատ Մարսել Ռայխ-Ռանիցկին նրան ներառել է գերմաներենով գրված լավագույն քսան վեպերի շարքում։

Ընտրված աշխատանքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ամփոփ հրատարակություններ
  • Werkausgabe im Schuber. 6 Bde / Hrsg. von Fritz Hackert und Klaus Westermann. Köln: Kiepenheuer & Witsch, 2006
  • Ապստամբություն. Ռոման. - Լ — - 1925
  • Սավոյ հյուրանոց։ - Լ. - 1925 թ
  • Խռովություն. վեպ . - Մ. - Լ. - 1927
  • Ֆինի. Փոքրիկ վեպ . - Մ. - 1927
  • Ցիպերը և որդին։ - Լ — - 1929
  • Ռադեկցու երթը / Յոզեֆ Ռոտ; Պեր. նրա հետ. Նատալյա Ման .- Ռուսաստան ։ Գոսլիտիզդատ, 1939—392 հետ
  • Ռադեկցու երթը / Յոզեֆ Ռոտ; Պեր. նրա հետ. Նատալյա Ման .-Ռուսաստան ։ Գեղարվեստական գրականություն, 1939—389 հետ  — (Համաշխարհային գրադարան)
  • Ռադեկցու երթը. Մ։ Գեղարվեստական գրականություն, 1978
  • Իով.Ռոդեկցու երթը. Մ.: Տերրա — Գրքի ակումբ, 2001
  • Հեքիաթ 1002-ի գիշերը:Սանկտ Պետերբուրգ։ Լիմբուս ՄԱՄՈՒԼ, 2001
  • Կապուցինների դամբարանը / մեկ Ս. Շլապոբերսկոյ//Արտասահմանյան գրականություն. 2002. № 6.
  • Աջ և ձաշխ.Մ.: Տեքստ, 2004
  • Երթ Ռադեցկին։ Սանկտ Պետերբուրգ։ Այբուբեն Դասական, 2008
  • Ճանապարհները հրեական թափառաշրջիկ. Մ.: Տեքստ,2011
  • Յոբ. Մ.: Տեքստ, 2011
  • «Սավոյ» հյուրանոց։ - Մ. ՝ Ad Marginem, 2012

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Encyclopædia Britannica
  3. 3,0 3,1 Discogs — 2000.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 4,8 Рот Йозеф // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  5. «The Lost Worlds of Joseph Roth»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2016-03-09-ին։ Վերցված է 2020-11-16 
  6. Understanding Joseph Roth
  7. Thomas H. Falk. «Joseph Roth.» Cyclopedia of World Authors, Fourth Revised Edition. Salem Press, 2004. eNotes.com. 2006. 3 May, 2010
  8. Amos Elon. «The Pity of It All: A Portrait of the German-Jewish Epoch, 1743—1933». Pp. 372—373, 391, 394
  9. «Йозеф Рот онлайн»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2010-01-06-ին։ Վերցված է 2020-11-16 
  10. p. 391
  11. «Йозеф Рот онлайн»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2010-01-05-ին։ Վերցված է 2020-11-16 

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Bronsen D. Joseph Roth. Eine Biographie. Köln: Kiepenheuer und Witsch, 1974
  • Marchand W.R. Joseph Roth und völkisch-nationalistische Wertbegriffe; Untersuchungen zur politisch-weltanschaulichen Entwicklung Roths und ihrer Auswirkung auf sein Werk. Bonn: Bouvier, 1974
  • Reich-Ranicki M. Joseph Roth. Frankfurt/Main: Buchhändler-Vereinigung, 1979
  • Nürnberger H. Joseph Roth mit Selbstzeugnissen und Bilddokumenten. Reinbek bei Hamburg: Rowohlt, 1981.
  • Joseph Roth — Werk und Wirkung/ Bernd M. Kraske (Hrsg.). Bonn: Bouvier, 1988
  • Lunzer H., Lunzer-Talos V. Joseph Roth — Leben und Werk in Bildern. Köln: Kiepenheuer & Witsch, 1994
  • Joseph Roth-Bibliographie/ Bearb. von Rainer-Joachim Siegel. Morsum, 1994.
  • Mehrens D. Vom göttlichen Auftrag der Literatur. Die Romane Joseph Roths. Ein Kommentar. Hamburg, 2000
  • Pesnel St. Totalité et fragmentarité dans l’oeuvre romanesque de Joseph Roth. Bern; New York: P. Lang, 2000
  • Kiefer S. Braver Junge — gefüllt mit Gift. Joseph Roth und die Ambivalenz. Stuttgart; Weimar: Metzler, 2001
  • Rosenfeld S. Understanding Joseph Roth. Columbia: University of South Carolina Press, 2001.
  • Chevassus-Marchionni V. Le «roman original» de Joseph Roth: analyse des strategies de la creation litteraire dans l’oeuvre de Joseph Roth. Bern: Lang, 2002

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]