Էրիխ Լյուդենդորֆ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Էրիխ Լյուդենդորֆ
Erich Ludendorff.jpg
 
Քաղաքացիություն՝ Flag of the German Reich (1935–1945).svg Գերմանիա
Կուսակցություն՝ Նացիոնալ-սոցիալիստական ​​գերմանական բանվորական կուսակցություն, Ազատության գերմանական ազգային կուսակցություն և Մեծ գերմանական ազգային-սոցիալիստական ազգային շարժում
Մասնագիտություն՝ քաղաքական գործիչ և սպա
Ծննդյան օր ապրիլի 9, 1865({{padleft:1865|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:9|2|0}})[1][2][3]
Ծննդավայր Սվաժենձ, Gmina Swarzędz, Poznań County, Greater Poland Voivodeship, Լեհաստան
Վախճանի օր դեկտեմբերի 20, 1937({{padleft:1937|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:20|2|0}})[4][1][2][3] (72 տարեկանում)
Վախճանի վայր Մյունխեն, Նացիստական Գերմանիա[5]
Ամուսին Mathilde Ludendorff
 
Պարգևներ

Էրիխ Լյուդենդորֆ (գերմ.՝ Erich Friedrich Wilhelm von Ludendorff, ապրիլի 9, 1865({{padleft:1865|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:9|2|0}})[1][2][3], Սվաժենձ, Gmina Swarzędz, Poznań County, Greater Poland Voivodeship, Լեհաստան - դեկտեմբերի 20, 1937({{padleft:1937|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:20|2|0}})[4][1][2][3], Մյունխեն, Նացիստական Գերմանիա[5]), գերմանացի ռազմական և քաղաքական գործիչ, հետևակի գեներալ (1916)։ «Տոտալ պատերազմ» հասկացության հեղինակ, որի մասին կյանքի վերջին տարիներին պատմել է իր «Տոտալ պատերազմ» գրքում[6]։

1894 թվականից ծառայել է Գլխավոր շտաբում։ 1908-1912 թվականներին եղել է գլխավոր շտաբի օպերատիվ բաժնի պետ, Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբում՝ 2-րդ բանակի օբերկվարտիրմայստեր, 8-րդ բանակի շտաբի պետ, իսկ 1914 թվականի նոյեմբերից՝ Արևելյան ռազմաճակատի շտաբի պետ, 1916 թվականի օգոստոսից՝ գլխավոր հրամանատարության շտաբի 1-ին գեներալ-կվարտիրմայստեր։ Լինելով գեներալ Պ. Հունդենբուրգի անմիջական օգնականը՝ Լյուդենդորֆը փաստորեն ղեկավարել է Գերմանիայի ողջ զինված ուժերը, երկրում հաստատել ռազմական վարչակարգ։ Ակտիվորեն մասնակցել է 1920 թվականի կապի խռովությանը։ Մտերմանալով նացիոնալ-սոցիալիստների հետ՝ 1923 թվականի նոյեմբերին Ադոլֆ Հիտլերի հետ գլխավորել է Գարեջրային հեղաշրջումը։ Հուշագրությունների և մի շարք ռազմատեսական աշխատությունների հեղինակ է[7]։

Վաղ տարիներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լյուդենդորֆը ծնվել է Պոզնանիի մոտ գտնվող Կրուշևնյա գյուղից ոչ շատ հեռու գտնվող մի կալվածքում (Ներկայումս՝ Լեհաստան)։ Ավգուստ Վիլհելմ Լյուդենդորֆի որդին է (1833֊1905), աստղագետ Հանս Լյուդենդորֆի ավագ եղբայրը։ Թեև Լյուդենդորֆը չէր պատկանում յունկերության դասին, նա մոր՝ Կլարա Ժանետա ֆոն Տեմպելհոֆի կողմից (Ֆրիդրիխ Ավգուստ Նապոլեոն ֆոն Տեմպելհոֆի և Ժանետա Վիլհելմինա Ձեմբովսկայայի դուստրն էր՝ գերմանացված լեհական ընտանիքից) հեռավոր կապ ուներ վերջիններիս հետ։

Մեծացել է ընտանեկան կալվածքում և նախնական կրթությունն ստացել տնային պայմաններում (նրա ուսուցիչը մորաքույրն էր)[8]։ Մաթեմատիկայի և աշխատանքային էթիկայի գերազանց իմացության շնորհիվ ընդունվում է Պլյոնի կադետական դպրոց[8], որն ավարտել են բազում գերմանացի սպաներ։

Չնայած ազնվական ծագմանը՝ Լյուդենդորֆն ամուսնանում է Մարգարետ Շմիդտի հետ։

Զինվորական կարիերա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

18 տարեկանում ստանալով սպայի կոչում՝ սկսում է խոստումնալից զինվորական կարիերա։ 1894 թվականին տեղափոխվում է գերմանական բանակի Գլխավոր շտաբ և 1904-1913 թվականներին գլխավորում մոբիլիզացման ստորաբաժանումը։ Ֆոն Լյուդենդորֆը մասնակցում է Շլիֆենի ծրագրի մանրամասն մշակմանը, մասնավորապես, Լիեժի շրջակայքում գտնվող բելգիական ամրաշինական կառույցների ոչնչացմանը։ Նա նաև փորձում էր գերմանական բանակին պատրաստել վրա հասնող պատերազմին։

1913 թվականին սոցիալ-դեմոկրատներն ավելի հզոր կուսակցություն դարձան Ռայխստագում։ Նրանք կրճատեցին բանակի ֆինանսավորումը, նոր ռազմամթերքի մշակման գումարները։ Զգալի միջոցներն ուղղվում էին ռազմածովային ուժերի զարգացմանը։ Անհանդուրժող բնավորության պատճառով ֆոն Լյուդենդորֆը հեռացվեց Գլխավոր շտաբում զբաղեցրած պաշտոնից և նշանակվեց հետևակային դիվիզիայի հրամանատար։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Encyclopædia Britannica
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 SNAC
  4. 4,0 4,1 4,2 Людендорф Эрих // Большая советская энциклопедия Алферов Жорес: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  5. 5,0 5,1 5,2 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118574841 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  6. Людендорф. Тотальная война. М., 1936.
  7. Խմբագրական կոլեգիա, Հայկական Սովետական Հանրագիտարան, հ. 4 (խմբ. Վիկտոր Համբարձումյան), Երևան, «Հայկական ՍՍՀ Գիտությունների Ակադեմիա Հայկական Սովետական Հանրագիտարանի գլխավոր խմբագրություն», 1978, էջ 643 — 720 էջ։
  8. 8,0 8,1 Parkinson, Roger (1978). Tormented warrior. Ludendorff and the supreme command. London: Hodder and Stoughton. էջեր 13–14. ISBN 0-340-21482-1. 

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Margarethe Ludendorff: Als ich Ludendorff's Frau war. Drei Masken Verlag, München 1929.
  • Kurt Fügner: General Ludendorff im Feuer vor Lüttich und an der Feldherrnhalle in München 1935.
  • Mathilde Ludendorff und Mitarbeiter: Erich Ludendorff – Sein Wesen und Schaffen. Ludendorffs Verlag, München 1938.
  • Ludendorff, Erich s. Geburtstag, Zum 75., des Feldherrn Erich Ludendorff am 9. Ostermonds. 1940.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]