Հռենոսի ոսկին

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox music.png
Հռենոսի ոսկին
Das Rheingold
Rheingold.jpg
Տեսակ օպերա
Ժանր Երաժշտականդրամա
Կոմպոզիտոր Ռիխարդ Վագներ
Լիբրետտոյի
հեղինակ
Ռիխարդ Վագներ
Լիբրետտոյի
լեզու
գերմաներեն
Սյուժեի աղբյուր Սկանդինավյան դիցաբանություն
Գործողությունների քանակ 4
Առաջնախաղի տարեթիվ սեպտեմբերի 22, 1869
Առաջնախաղի վայր Մյունխեն
Հաջորդ Վալկիրիա
Das Rheingold Վիքիպահեստում

Հռենոսի ոսկին (գերմ.՝ Das Rheingold), գերմանացի երգահան Ռիխարդ Վագների օպերա, «Նիբելունգի մատանին» շարքի առաջին օպերան՝ նախերգը։ Լիբրետտոն գրվել է Վագների կողմից 1849-52 թթ ընթացքում Ցյուրիխ քաղաքում, երաժշտությունը՝ 1853-54 թթ ընթացքում։

Առաջին անգամ բեմադրվել է 1869 թ. սեպտեմբերի 22-ին Մյունխենում Ֆրանց Վյուլների ղեկավարությամբ։ Վագները դեմ էր բեմադրմանը, քանի որ համոզված էր, որ օպերան պետք է կատարվի «Նիբելունգի մատանին» շարքի հետ միասին։ Այդ մտահղացումը ի կատար ածվեց միայն՝ Բայրոյթի առաջին փառատոնի ընթացքում, որտեղ «Հռենոսի ոսկին» բեմադրվեց 1876 թ. օգոստոսի 13-ին՝ Հանս Ռիխթերի ղեկավարությամբ։

Սյուժե[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անշտապ հոսում է զորեղ Հռենոսը: Նրա ալիքներում խայտում են ջրահարսները՝ Հռենոսի անհոգ և զվարթ դուստրերը: Նրանք պահպանում են գետի հատակում հանգչող ոսկե գանձը: Իսկ գետնի տակ, ժայռերի ծերպերում ապրում են կարճլիկ նիբելունգները՝ հմուտ դարբինները: Նրանցից մեկը՝ Ալբերիխը ապարդյուն ձգտում է արժանանալ ջրահարսների սիրուն. Հռենոսի դուստրերը սահելով դուրս են պրծնում նրա ձեռքերից՝ ծիծաղելով նրա դանդաղաշարժության և զայրույթի վրա: Նրանց ուրախ շաղակրատանքից Ալբերիխն իմանում է գանձի գաղտնիքը. նա, ով Հռենոսի ոսկուց մատանի կռի, կդառնա աշխարհի տիրակալը և անհամար գանձերի կտիրանա: Բայց մատանին կռելը հեշտ չէ. դրա համար հարկավոր է հրաժարվել մարդկային լավագույն զգացմունքից՝ սիրուց: Ալբերիխն անիծում է սերը և Հռենոսի ոսկին նրա ձեռքում է: Անմատչելի լեռնային բարձունքներում վեր է խոյանում աստվածների վսեմ պալատը՝ Վալհալլան: Ոչ մի թշնամի սարսափելի չէ գերագույն աստված Վոթանի համար: Վալհալլան կառուցել են Ֆազոլտը և Ֆավները՝ զորեղ, բայց պարզհոգի եղբայր հսկաները: Վոթանը պայմանագիր է կնքել նրանց հետ՝ երդվելով, որ իբրև վարձատրություն նրանց կհանձնի երիտասարդության դիցուհի Ֆրեյային, որ պահպանում է աստվածներին հավերժ երիտասարդություն պարգևող կախարդական ոսկե խնձորները: Սակայն, անառիկ ամրոցն ստանալուց հետո, Վոթանը չի շտապում բաժանվել Ֆրեյայից: Կնոջ, որ Ֆրեյայի քույրն է, Ֆրիգգի նախատինքները, նրա եղբայրների՝ երիտասարդ Ֆրոյի և որոտի աստված ռազմաշունչ Դոնների զայրույթը, ավելի ամրապնդում են նրա մերժման որոշումը: Կրակի աստված Լոգեն, որ հրի նման ճկուն է ու անհավատարիմ, և մի ժամանակ աստվածներին նենգաբար խորհուրդ էր տվել պայմանավորվել հսկաների հետ, պատմում է Հռենոսի ոսկու մասին: Հսկաները պատրաստ են հրաժարվել Ֆրեյայից, եթե Վոթանն իրենց հանձնի նիբելունգների մատանին: Իսկ առայժմ նրանք իրենց մոտ են պահում Ֆրեյային՝ իբրև պատանդ: Նույն պահին աստվածները կորցնում են իրենց զորությունը և մեկ ակնթարթում դառնում ծեր ու զառամյալ: Միայն Լոգեն առաջվա պես ուրախ է ու ծիծաղկոտ: Այդժամ Վոթանը որոշում է. ինքը Ալբերիխից կխլի ոսկին, որպեսզի փրկագնի Ֆրեյային: Լոգեի ուղեկցությամբ նա ուղևորվում է դեպի նիբելունգների ստորգետնյա թագավորությունը:

Ալբերիխը և ստրկացած գաճաճ նիբելունգները (նկարիչ՝ Արթուր Ռեքհեմ):

Արդեն հեռվից լսվում է զնդանի վրա տեղացող մուրճերի հարվածների ձայները, երևում է քուրաներում ցոլցլացող կրակը և լսվում են նիբելունգների ճիչերն ու լացի ձայները: Նրանք օր ու գիշեր կռում են Ալբերիխի գանձերը, ով ստրկացրել է իրենց ոսկե մատանու զորությամբ: Եվ այժմ Ալբերիխը երազում է ամբողջ աշխարհը նվաճելու մասին: Ալբերիխի վախկոտ, անվերջ փնթփնթացող եղբայր Միմեն նրա համար կռել է մի հրաշալի ոսկե սաղավարտ. նա, ով կկրի այն, կարող է ըն դունել ցանկացած կերպարանք և նույնիսկ անտեսանելի դառնալ: Լոգեն, իմանալով դրա մասին Միմեի մոտ, Ալբերիխի հետ գալիս է խորամանկ համաձայնության, և երբ նիբելունգը դնելով այն, դառնում է փոքրիկ դոդոշ, աստվածները բռնում են նրան և կապում: Որպես փրկագին Վոտանը պահանջում է ոսկին: Ալբերիխը տալիս է այն ամենը, ինչ կռել էին կարճլիկները, նույնիսկ կախարդական սաղավարտը, բայց երբ Վոթանը հանում է նրա մատից կախարդական մատանին, նիբելունգն արտասանում է սարսափելի մի անեծք. այսուհետ նա, ով կկրի մատանին, կբերի մահ և դժբախտություն: Վոթանը միայն ծիծաղում է չար և անուժ կարճլիկի վրա, չէ՞ որ այժմ իշխանությունն ու հարստությունը ի՛ր ձեռքում են: Բայց ոսկով պետք է վճարի հսկաներին, իսկ նրանք ցանկանում են ստանալ այնքան ոսկի, որ Ֆրեյային ոտքից գլուխ ծածկի: Նիբելունգների հարստությունը չի բավականացնում, և Վոթանը ոսկու կույտի վերն է նետում կախարդական սաղավարտը: Ֆազոլտը, որ սիրահարվել էր Ֆրեյային, ի զորու չէ բաժանվել նրանից: Նա պնդում է, որ արանքից դեռ երևում է աստվածուհու հայացքը: Հսկաները պահանջում են նաև ոսկե մատանին: Վոթանը հրաժարվում է, իսկ վախեցած աստվածների աղերսանքն ի զորու չէ սասանել նրա որոշումը: Վոթանին ստիպում է մատանին հսկաներին հանձնել միայն սարսափելի մարգարեությունը ճակատագրի աստվածուհի Էրդայի, որ հանկարծ հայտնվում է երկրի ընդերքից: Եվ այդ վայրկյանին էլ կատարվում է նիբելունգի անեծքը. ոսկու պատճառով վեճ է ծագում և Ֆավները ծանր լախտով սպանում է եղբորը: Աստվածներին համակում է սարսափը. նրանց լուսավոր աշխարհ սողոսկեցին սպանությունն ու մահը: Որոտի աստված Դոնները հավաքում է ամպերը, ճայթեցնում է ամպրոպը և պարզված երկնակամարում տարածվում է ծիածանը՝ բազմերանգ կամուրջը, որով աստվածները հանդիսավորությամբ ընթանում են դեպի Վալհալլա: Ոչ Հռենոսի խաբված դուստրերի աղիողորմ լացը, ոչ էլ Լոգեի թունոտ ծաղրը չեն կարող խախտել Վոթանի հրճվանքը. նա արբեցած է իր ամենակարողությամբ ու իշխանությամբ:


Գործող անձինք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դերերգ Ձայնի տեսակ Կատարողները[1]
1869 թ. սեպտեմբերի 22
(Դիրիժոր՝ Ֆրանց Վյուլներ)
Ամբողջական շարքի առաջին ներկայացման կատարողները[2]
1876 թ. օգոստոսի 13
(Դիրիժոր՝ Հանս Ռիխթեր)
Աստվածներ
Վոտան բաս-բարիտոն Ավգուստ Կինդերման (August Kindermann) Ֆրանց Բեց (Franz Betz)
Լոգե տենոր Հենրիխ Վոգլ (Heinrich Vogl) Հենրիխ Վոգլ (Heinrich Vogl)
Ֆրիկա մեցցո-սոպրանո Սոֆի Ստելե (Sophie Stehle) Ֆրեդերիկե Գրյուն (Friederike Grün)
Ֆրեյա սոպրանո Հենրիետ Մուլլեր (Henriette Muller) Մարի Հաուպտ (Marie Haupt)
Դոներ բաս-բարիտոն Կարլ Սամուել Հեյնրիխ (Karl Samuel Heinrich) Եուգեն Գուրա (Eugen Gura)
Ֆրոհ տենոր Ֆրանց Նախբաուր (Franz Nachbaur) Գեորգ Ունգեր (Georg Unger)
Էրդա կոնտրալտո Էմմա Սիհոֆեր (Emma Seehofer) Լուիզ Ժադե (Luise Jaide)
Նիբելունգներ
Ալբերիխ բարիտոն Կառլ Ֆիշեր (Karl Fischer) Կառլ Հիլլ (Karl Hill)
Միմե տենոր Մաքս Շլյոսսեր (Max Schlosser) Մաքս Շլյոսսեր (Max Schlosser)
Հսկաներ
Ֆազոլտ բաս-բարիտոն կամ բաս Տոնի Պետցեր (Toni Petzer) Ալբերտ Էյլերս (Albert Eilers)
Ֆաֆներ բաս Կասպար Բաուսվեյն (Kaspar Bausewein) Ֆրանց ֆոն Ռեյշենբերգ (Franz von Reichenberg)
Հռենոսի կույսեր
Վոգլինդե սոպրանո Աննա Կաուֆման (Anna Kaufmann) Լիլի Լեման (Lilli Lehmann)
Վելգունդե սոպրանո կամ մեցցո-սոպրանո Տերեզա Վոգլ (Therese Vogl) Մարի Լեման (Marie Lehmann)
Ֆլոսսհիլդե մեցցո-սոպրանո Վիլհելմինե Ռիտեր (Wilhelmine Ritter) Մինա Լամերտ (Minna Lammert)

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Almanacco 22 September 1869» (Italian)։ AmadeusOnline։ Վերցված է սեպտեմբերի 21, 2010 
  2. «Almanacco 13 August 1876» (Italian)։ AmadeusOnline։ Վերցված է սեպտեմբերի 21, 2010