Լոհենգրին

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox music.png
Լոհենգրին
Golikov sobinov lohengrin.jpg
Տեսակ օպերա
Ժանր Երաժշտական դրամա
Կոմպոզիտոր Ռիխարդ Վագներ
Լիբրետտոյի
հեղինակ(ներ)
Ռիխարդ Վագներ
Լիբրետտոյի
լեզու
գերմաներեն
Սյուժեի աղբյուր Միջնադարյանլեգենդ
Առաջնախաղի տարեթիվ օգոստոսի 28, 1850
Առաջնախաղի վայր Վեյմար
Lohengrin Վիքիպահեստում

Լոհենգրին (գերմ.՝ Lohengrin), գերմանացի երգահան Ռիխարդ Վագների օպերան երեք գործողությամբ։ Օպերայի լիբրետտոյի հեղինակը ևս Վագներն է։ Երաժշտությունը գրվել է 1846-1848 թվականներին ընթացքում։ Առաջին բեմադրությունը տեղի է ունեցել 1850 թվականի օգոստոսի 28-ին Վեյմար քաղաքի արքունական թատրոնում Ֆերենց Լիստի ղեկավարությամբ։ «Լոհենգրինը» Վագների թվով վեցերորդ օպերան է։ Համարվում է երգահանի լավագույն գործերից մեկը, ընդգրկված է ժամանակակից օպերային թատրոնների ստանդարտ խաղացանկում։


Ստեղծման պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լոհենգրինի լեգենդին Վագները ծանոթացել է 1841 թվականին, բայց միայն 1845 –ին կազմեց բովանդակության ուրվագիծը: Հաջորդ տարվանից սկսեց աշխատել երաժշտության վրա: Մեկ տարի անց օպերայի երաժշտությունը պատրաստ էր դաշնամուրի համար, իսկ 1848-ի մարտին արդեն պատրաստ էր պարտիտուրան: Դրեզդենում նշանակված պրեմիերան չկայացավ՝ հեղափոխական իրադարձությունների պատճառով: Բեմադրությունը կատարվեց Ֆերենց Լիստի ջանքերով և նրա ղեկավարմամբ, երկու տարի անց, 1850 թվականի օգոստոսի 28-ին Վեյմարում: Վագներն իր օպերան բեմին տեսավ պրեմիերայից միայն 11 տարի անց: «Լոհենգրին» օպերայի սուժեի հիմքում դրված են տարբեր ժողովրդական ավանդություններ, որոնք Վագներն ազատորեն մեկնաբանել է: Ծովափնյա երկրներում, մեծ գետերի ափերին ապրող ժողովուրդների մոտ գոյություն ունեն բանաստեղծական լեգենդներ՝ կարապին լծված նավակով ժամանած ասպետի մասին: Նա հայտնվում է այն պահին, երբ բոլորից լքված ու հալածված աղջկան կամ այրի կնոջը սպառնում է մահացու վտանգ: Ասպետն ազատում է աղջկան թշնամիներից և ամուսնանում նրա հետ: Երկար տարիներ նրանք ապրում երջանիկ ապրում են, բայց անսպասելիորեն վերադառնում է կարապը, և անծանոթն անհետանում է այնպես խորհրդավոր կերպով, ինչպես հայտնվել էր: Հաճախ կարապի լեգենդները միահյուսվում են Սուրբ Գավաթի մասին ավանդությանը: Այդտեղ անծանոթ ասպետը, պարզվում է, Պարսիֆալի՝ Գավաթի արքայի որդին է, որ իր շուրջ է համախմբել հերոսների: Նրանք պահպանում են խորհրդավոր գանձերը, որոնք չարի ու անարդարության դեմ պայքարում իրենց տալիս են գերբնական զորություն: Երբեմն լեգենդային իրադարձությունները միահյուսվում են որոշակի պատմական ժամանակաշրջանի հետ՝ կապվելով Հենրիխ I Թռչնորսի թագավորությանն ժամանակաշրջանին: Լոհենգրինի մասին լեգենդները ոգեշնչել են միջնադարյան շատ բանաստեղծների, որոնցից մեկն էլ Վոլֆրամ Էշենբախն էր, ումից Վագները վերցրել էր Թանհոյզերի թեման: Իր իսկ Վագների խոսքերով, Լոհենգրինի մասին լեգենդներում քրիստոնեական մոտիվներն իր համար խորթ էին: Կոմպոզիտորը նրանում տեսնում էր մարդկության՝ դեպի երջանկությունն ու անկեղծությունը, դեպի անվերապահ սերն ունեցած հավերժական ձգտումների արտահայտությունը: Լոհենգրինի ողբերգական միայնակությունը կոմպոզիտորին հիշեցնում էր իր սեփական ճակատագիրը՝ ճշմարտության և գեղեցկության մարդկային վեհ գաղափարները կրող, բայց բախվող չհասկացվածությանը, նախանձին ու չարությանը: Վագների այս ստեղծագործության մյուս հերոսների մեջ ևս արտահայտված են մարդկային բնավորության առանձնահատկությունները: Լոհենգրինի շնորհիվ ազատված Էլզան իր միամտությամբ, պարզ հոգով, կոմպոզիտորին թվում էր ժողովրդի ոգու ինքնաբուխ զորության մարմնավորումը: Նրան հակադրված է նենգ ու քինախնդիր Օրտրուդի կերպարը: Օպերայի կողմնակի դրվագներում գործող անձանց առանձին արտահայտություններից զգացվում է «Լոհենգրին»-ի ստեղծման դարաշրջանի շունչը. թագավորի միասնության կոչերի մեջ, հայրենիքը պաշտպանելու՝ Լոհենգրինի պատրաստակամության և հաղթանակի հանդեպ նրա հավատի մեջ հնչում են 1840-ական թվականներին Գերմանիայի ժողովրդի հույսի և ձգտումների արձագանքները: Հին դարերից եկած լեգենդների այդպիսի մեկնաբանությունը հատուկ է Վագների արվեստին: Առասպելներն ու լեգենդները Վագների համար ժողովրդական իմաստնության խորության և հավերժության կերպավորումն էին, որոնցում կոմպոզիտորը փնտրում էր իր ժամանակներում ծառացած հարցերի պատասխանները: