Կարլ Կորենս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կարլ Կորենս
գերմ.՝ Carl Erich Correns
Carl Correns.jpg
Ծնվել էսեպտեմբերի 19, 1864(1864-09-19)[1]
Մյունխեն, Բավարիա[2]
Մահացել էփետրվարի 14, 1933(1933-02-14)[3] (68 տարեկանում)
Բեռլին, Նացիստական Գերմանիա[2]
ԳերեզմանWaldfriedhof Dahlem
ՔաղաքացիությունFlag of Germany (3-2 aspect ratio).svg Գերմանական միություն
Flag of the German Empire.svg Գերմանական կայսրություն
Flag of Germany (3-2 aspect ratio).svg Վայմարյան Հանրապետություն
ԴավանանքԳերմանիայի ավետարանչական եկեղեցի[1]
Մասնագիտությունկենսաբան, գենետիկ, պտերիդոլոգ, պտերաբան, համալսարանի պրոֆեսոր և սնկաբան
Հաստատություն(ներ)Թյուբինգենի համալսարան, Լայպցիգի համալսարան[1], Վեստֆալյան Վիլգելմի համալսարան[1] և Հումբոլդտի համալսարան[1]
Գործունեության ոլորտբուսաբանություն և գենետիկա
ԱնդամակցությունՍաքսոնիայի գիտությունների ակադեմիա, Լեոպոլդինա, Շվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա, Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիա[4], Սաքսոնիայի գիտությունների ակադեմիա և Բավարիական գիտությունների ակադեմիա
Ալմա մատերԼյուդվիգ Մաքսիմիլիանի Մյունխենի համալսարան
Տիրապետում է լեզուներինգերմաներեն[5]
Եղել է գիտական ղեկավարHans Kappert?
ՊարգևներՀառնակի մեդալ Դարվինի մեդալ[6] և Գիտության և արվեստի Բաբարիական Մաքսիմիլիանի շքանշան
Երեխա(ներ)Erich Correns?[1] և Carl W. Correns?
Հեղինակի անվան հապավումը (բուսաբանություն)Correns
Carl Correns Վիքիպահեստում


Կարլ Կորենս[7] կամ Կարլ Էրիխ Կորենս[8] (գերմ.՝ Carl Correns[9][10] կամ գերմ.՝ Carl Erich Correns[11][12], կամ  գերմ.՝ Кarl Correns[13], կամ գերմ.՝ Carl Erich Franz Joseph Correns, կամ գերմ.՝ Carl Franz Joseph Erich Correns, սեպտեմբերի 19, 1864(1864-09-19)[1], Մյունխեն, Բավարիա[2] - փետրվարի 14, 1933(1933-02-14)[3], Բեռլին, Նացիստական Գերմանիա[2]), գերմանացի բուսաբան, սնկաբան, պրոֆեսոր, բուսաբանության պրոֆեսոր, Բեռլինի համալսարանի պատվավոր մասնագետ, կենսաբանության մասնագետ, Գերմանիայում գենետիկայի  պիոներ, մեկը Մենդելի օրենքներից բացահայտողներից:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կարկ Կորենսի գերեզմանը Դալեմայում, 25 հոկտեմբերի, 2010 թ.

Կարլ Կորենսը  ծնվել է Մյունխենում սեպտեմբերի 19-ին 1864 թ.: Նրա հայրը եղել է նկարիչ: Կորցնելով երկու ծնողներին վաղ հասակում, Կորենսին մեծացրել է իր մորաքույրը: Նախնական կրթություն ստացել է Շվեյցարիայի Սանկտ-Գալեն դպրոցում:

1885 - 1888 թթ. նա բուսաբանություն սովորել է Գրացում, Բեռլինում և Լայպցիգում: 1885 թվականին Կորենսը ընդունվել է Մյունխենի համալսարան: Կարլ Վիլհելմ ֆոն Նեգելը դասավանդել է Կարլ Կորենսին բուսաբանություն. իմանալով, որ Կորենսը ծնողներ չի ունեցել, նա փորձել է օգնել նրան սովորել. Նեգելը եղել է այն մարդը, ով Կորենսին ներշնչել է հետաքրքրություն բույսերի ժառանգաբար ացնող հատկանիշների ուսումնասիրությանը, նա նաև ցուցաբերել օգնություն Կորենսին ատենախոսություն ըգրելու համար:1892 թ. Կառլ Կորենսը ամուսնացել է Էլիզաբեթի՝ Կարլ Վիլհելմ ֆոն Նեգելի թոռան զարմուհու հետ: Կորենսի երկու որդիները նույնպես անվանի գիտնականներ են՝ հանքաբան Վիլհելմ Կարլ Կորենսը (1893-1980) և քիմիկոս Էրիխ Կորենսը (1896-1981):

Մյունխենի համալսարանն ավարտելուց և ատենախոսության պաշտպանությունից հետո, Կարլ Կորենսը 1889 թ. ստացել է դոկտորի աստիճան և դասախոսել է Թյուբինգենի համալսարանում: 1897 թ. նա եղել է Թյուբինգենի համալսարանի պրոֆեսոր: 1899 թ. Կառլ Կորենսը դարձել է բուսաբանության պրոֆեսոր Թյուբինգենի  համալսարանում: 1902 թ. նա դարձել է բուսաբանության պրոֆեսոր Մյունստերի համալսարանում և Բուսաբանական ինստիտուտի ու Բուսաբանական այգու տնօրեն: 1903—1907 թթ. Կարլ Կորենսը եղել է  Լայպցիգի համալսարանի, իսկ 1909—1914 թթ. Մյունստերի համալսարանի պրոֆեսոր: Նա եղել է նաև Բեռլինի համալսարանի պատվավոր պրոֆեսոր:

Կարլ Կորենսը գերմանացի բնագետների միության "Լեոպոլդինայի" անդամ էր: 1914—1933 թթ. Կորենսը Բեռլինի կենսաբանության ինստիտուտի տնօրենն է եղել: 1920 թ-ին նա դարձել է կենսաբանության պրոֆեսոր: Նա եղել է Թագավորական Պրուսական գիտությունների Ակադեմիայի 1915-1919 թ. և Պրուսական գիտությունների Ակադեմիայի անդամ Բեռլինում 1919-1933 թթ: 1932 թ. Կորենսը  պարգևատրվել է Լոնդոնի թագավորական միությունում՝ ստանալով Դարվինի մեդալ[14]: Նույն թվականին նա ստացել է Հարնակի մեդալ[15]:

Կարլ Կորենսը մահացել է Բեռլինում, 1933 թ. փետրվարի 14-ին: Նա թաղված է Դալեմայի անտառային գերեզմանատանը, որ գտնվում է Բեռլինի հարավ-արևմուտքում, Շտելգից-Ցելենդորֆի շրջանում: Կարլ Կորենսի բազմաթիվ աշխատանքներ այդպես էլ մնացել են չհրատարակված և 1945 թ. Բեռլինի ռմբակոծությունների ժամանակ ոչնչացվել են:

Գիտական գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կարլ Կորենսը  մասնագիտացել է բարձրակարգ  բույսերում, ջրիմուռներում, բույսերի սերմերում և սնկերում[16]: Առաջին հետազոտության արդյունքները,  որ  վերաբերում էր  բույսերի  ժառանգմանը, Կորենսը  հրապարակել է 1900 թվականին[17][18][19]: Կորենսը բերեց  պլազմային  ժառանգման  առաջին ապացույցները 1909 թ. աշխատությունում՝ Mirabilis jalapa հիման վրա[20]: 1908 թվականին Կարլն առաջին անգամ նկարագրել է գենը, որը գտնում  է  գենոմում: 

Գիտական աշխատանքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • G. Mendels regel-ը über das Verhalten der Nachkommenschaft der Rassenbastarde, Berichte der Deutschen Botanischen Gesellschaft 18 (1900), 158-168.
  • Über Levkojenbastarde – Zur Kenntnis der Grenzen der Mendelschen Regeln, Botanisches Centralblatt 84 (1900), 1-16 (erstmalige Beschreibung der Genkopplung)
  • Experimentelle Untersuchungen über die Entstehung der Arten auf botanischem Gebiet, Archiv für Rassen - und Gesellschafts-Biologie 1 (1904), 27-52.
  • Die Bestimmung und Vererbung des Geschlechtes, nach Versuchen mit höheren Pflanzen, Verhandlungen der Gesellschaft Deutscher Naturforscher und Ärzte 1907, 794-802.
  • Zur Kenntnis der Rolle von Kern und Plasma bei-ը der Vererbung, Zeitschrift für induktive Abstammungs - und Vererbungslehre 1 (1909), 291-328.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 verschiedene Autoren Neue Deutsche Biographie — 1953.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118676938 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  3. 3,0 3,1 3,2 Encyclopædia Britannica
  4. http://research.uni-leipzig.de/catalogus-professorum-lipsiensium/leipzig/Correns_774/
  5. Deutsche Bibliothek — 1947.
  6. https://docs.google.com/spreadsheets/d/1dsunM9ukGLgaW3HdG9cvJ_QKd7pWjGI0qi_fCb1ROD4/pubhtml?gid=216486814&single=true
  7. Грегор Мендель (1822—1884)
  8. Большая советская энциклопедия: В 30 т. — М.: «Советская энциклопедия», 1969—1978.
  9. DNB, Katalog der Deutschen Nationalbibliothek: Carl Correns
  10. Virtual International Authority File: Carl Correns
  11. Carl Erich Correns
  12. Carl Erich Correns
  13. 169—170 (Nordisk familjebok / Uggleupplagan. 35.
  14. The Royal Society: Ceremonies of the Darwin Medal from 1890 to 1948
  15. Encyclopedia results for markl
  16. International Plant Names Index: Carl Franz Joseph Erich Correns (1864—1933)
  17. Большой Энциклопедический словарь. — 2000.
  18. Энциклопедический словарь. — 2009.
  19. Большая энциклопедия Кирилла и Мефодия. — «Кирилл и Мефодий», 1998—2011.
  20. Correns C. Vererbungsversuche mit blass (gelb) grünen und buntblättrigen Sippen bei Mirabilis, Urtica, und Lunaria.

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Մեծ  Սովետական  Հանրագիտարան «Սովետական  Հանրագիտարան», 1969—1978 (ռուսերեն)
  • Մեծ  Հանրագիտարային բառարան— 2000 (ռուսերեն)
  • Հանրագիտարանային  բառարան — 2009 (ռուսերեն)
  • Կիրիլի  և  Մեֆոդիայի  Մեծ Հանրագիտարան «Կիրիլ  և  Մեֆոդի», 1998—2011. (ռուսերեն)
  • Brummitt RK; Powell CE. (1992). Authors of Plant Names. Royal Botanic Gardens, Kew. ISBN 1-84246-085-4. (անգլերեն)
  • Hagemann R (2000)։ «Erwin Baur or Carl Correns: who really created the theory of plastid inheritance?»։ J. Hered. 91 (6): 435–40։ PMID 11218080։ doi:10.1093/jhered/91.6.435  (անգլերեն)
  • Saha M S (1981)։ «The Carl Correns papers»։ The Mendel newsletter; archival resources for the history of genetics & allied sciences 21: 1–6։ PMID 11615874  (անգլերեն)
  • Rheinberger H J (2000)։ «[Carl Correns' experiments with Pisum, 1896–1899.]»։ History and philosophy of the life sciences 22 (2): 187–218։ PMID 11488142  (անգլերեն)
  • Rheinberger H J (2000)։ «Mendelian inheritance in Germany between 1900 and 1910. The case of Carl Correns (1864–1933)»։ C. R. Acad. Sci. III, Sci. Vie 323 (12): 1089–96։ PMID 11147095  (անգլերեն)
  • Corcos A F (1987)։ «Correns, an independent discoverer of Mendelism? I. An historical/critical note»։ J. Hered. 78 (5): 330։ PMID 3316376  (անգլերեն)

Հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]