Խուան Կառլոս I Բուրբոն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Խուան Կառլոս I Բուրբոն
իսպ.՝ Juan Carlos Alfonso Victor María de Borbón y Borbón Dos Sicilias
Դիմանկար
Ծնվել էհունվարի 5, 1938(1938-01-05)[1][2][3][…] (84 տարեկան)
ԾննդավայրՀռոմ, Իտալիա[1]
ՔաղաքացիությունFlag of Spain.svg Իսպանիա
ԿրոնՀռոմի Կաթոլիկ եկեղեցի
ԿրթությունՍուրբ Իսիդորի ինստիտուտ և Villa St. Jean International School?
ԱմուսինԻսպանիայի թագուհի Սոֆյա
Ծնողներհայր՝ Բարսելոնի կոմս Խուան[4], մայր՝ Մարիա դե լաս Մերսեդես Բուրբոն-Սիցիլիացի[4]
Զբաղեցրած պաշտոններPrince of Spain?, king emeritus of Spain?, Իսպանիայի թագավոր և Head of State of Spain?
Պարգևներ և
մրցանակներ
Փրկիչի շքանշան Ոսկե գեղմի շքանշանի ասպետ «Ավստրիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» պատվո նշանի մեծ աստղ Պատվո լեգեոնի Մեծ խաչի ասպետ Քրիզանթեմի բարձրագույն շքանշան շղթայով «Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետության հանդեպ ունեցած վաստակի համար» հատուկ աստիճանի շքանշանի Մեծ Խաչ Սուրբ Օլաֆի շքանշանի շղթայով Մեծ խաչի ասպետ Երեք աստղերի 1-ին կարգի շքանշան շղթայով իշխան Յարոսլավ Իմաստունի 1-ին աստիճանի շքանշան

Սպիտակ առյուծի շքանշանի շղթա

Կրկնակի սպիտակ խաչի շքանշան առաջին դասի[10]
Ռումինիայի Աստղի շքանշանի շղթա
Պիոս IX-ի շքանշանի շղթա Հունգարիային մատուցած ծառայությունների համար շքանշանի Մեծ խաչ շղթայով Ռազմական վաստակի շքանշանի Մեծ խաչ Փղի շքանշան[6] Սպիտակ Արծվի շքանշան Մեծ Խաչի ասպետ՝ «Իտալիայի Հանրապետության հանդեպ ունեցած վաստակի համար» Մեծ ժապավենով Grand Collar of the Military Order of the Tower and Sword[7] Grand Cross of the Order of the Immaculate Conception of Vila Viçosa Ազատության շքանշանի Մեծ շղթա[7] Ինֆանտ դոն Էնրիկեի շքանշանի մեծ շղթա[7] Սանտյագոյի շքանշանի մեծ շղթա[7] Grand Cross of the Military Order of Avis[7] Grand Cross of the Military Order of Christ[7] National Order of Merit - Athir v.1 (Algeria) - ribbon bar.gif[11] Order of Excellence[9] Order of Francisco Morazán

Կարլ Մեծի միջազգային շքանշան

[5]

Ֆելիքս Ուֆուե-Բուանիի խաղաղության մրցանակ

Չորս ազատությունների մրցանակ - ազատության մեդալ

Նանսենի մրցանակ

Թագավորական վիկտորիանական շղթա

Սիմոն Բոլիվարի միջազգային մրցանակ

Մադրիդի Կոմպլուտենսե համալսարանի պատվավոր դոկտոր

Բոլոնիայի համալսարանի պատվավոր դոկտոր

Օքսֆորդի համալսարանի պատվավոր դոկտոր

Քեմբրիջի համալսարանի պատվավոր դոկտոր

Երուսաղեմի հրեական համալսարանի պատվավոր դոկտոր

պարսկական կայսրության հիմնադրման 2500-ամյակին նվիրված հուշամեդալ

Բրազիլիայի համալսարանի պատվավոր դոկտորի կոչում

Խուան Մորա Ֆերնանդեսի ազգային շքանշան Battle of Lepanto 4th Centenary Medal[8] և

Gold medal of the Spanish National Research Council?

ԱնդամությունԲարոյական և քաղաքական գիտությունների ակադեմիա և Հռոմեական ակումբ
ԵրեխաներԼուգոյի հերցոգուհի Ելենա[4], Պալմա դե Մալորկայի հերցոգուհի Քրիստինա[4] և Աստուրայի արքայազն Ֆելիպե VI[4]
Ստորագրություն
Изображение автографа
Commons-logo.svg Juan Carlos I of Spain Վիքիպահեստում

Նորին մեծություն Խուան Կառլոս I դե Բուրբոն (իսպ.՝ Juan Carlos I de Borbón y Borbón-Dos Sicilias, հունվարի 5, 1938(1938-01-05)[1][2][3][…], Հռոմ, Իտալիա[1]), Իսպանիայի միապետ 1975 թվականի նոյեմբերի 22-ից, Իսպանիայի նախկին ղեկավարը և զինված ուժերի գլխավոր հրամանատարը մինչև 2014 թվականի հունիսի 18-ը, հրաժարական տվեց հօգուտ որդու՝ Ֆիլիպ VI-ի, գեներալ-կապիտան (1975)։

Իսպանացի դիկտատոր, գեներալիսիմուս Ֆրանցիսկո Ֆրանկոն 1939 թվականին հաջողված ապստամբության արդյունքում Իսպանիայի երկրորդ կարճատև հանրապետությունից իր ձեռքը վերցրեց Իսպանիայի կառավարումը[12]՝ որպես «Իսպանիայի թագավոր»։ 1969 թվականին նա Ալֆոնսո XIII-ի թոռ արքայազն Խուան Կառլոսին ընտրեց որպես պետության հաջորդ ղեկավար, ով կշարունակեր Ֆրանկոյի ավտորիտար ռեժիմը։ Խուան Կառլոսը գահ բարձրացավ 1975 թվականի նոյեմբերի 22-ին՝ Ֆրանկոյի մահից 2 օր անց, ով 1931 թվականից դարձավ առաջին միապետը։ Հայրը գահից չհրաժարվեց հօգուտ որդու մինչև 1977 թվականը։ Շուտով գահ բարձրանալուց հետո Խուան Կառլոսը բարեփոխումներ իրականացրեց ֆրանկոյական ռեժիմը տապալելու նպատակով․ սրանով Իսպանիայում սկսեց ժողովրդավարությունը։ Սա հանգեցրեց 1978 թվականին Սահմանադրության հաստատմանը, որը սահմանեց սահմանադրական միապետություն։ 1981 թվականին Խուան Կառլոսը հաջողությամբ դիմադրեց, երբ զինվորականները փորձեցին պետական հեղաշրջում անել և վերականգնել ֆրանկոյական ռեժիմը։

Իր կառավարման ժամանակ Խուան Կառլոսը նաև Իբերո-ամերիկյան պետությունների կազմակերպության նախագահն էր և ներկայացնում էր ավելի քան 700 մլն մարդու՝ Իսպանիայից, Պորտուգալիայից և Ամերիկայի նախկին գաղութներից։ 2008 թվականին նա համարվել է Իբերո-Ամերիկայի ամենաճանաչված ղեկավարը[13]։

1962 թվականին Խուան Կառլոսն ամուսնացավ Հունաստանի և Դանիայի արքայադուստր Սոֆիայի հետ և ունեցավ 3 երեխա։ Խուան Կառլոսը և Սոֆիան մինչ այժմ պահպանում են իրենց տիտղոսները[14]։

Վաղ կյանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Խուան Կառլոսը ծնվել է Բարսելոնայի կոմս Խուանի և արքայադուստր Մարիա դե լաս Մերսեդես Բուրբոն Սիցիլիացու ընտանիքում Հռոմ քաղաքում, որտեղ իր պապը՝ Ալֆոնսո XIII-ը և իսպանական թագավորական ընտանիքի այլ անդամներ 1931 թվականին Իսպանական երկրորդ հանրապետության հաստատումից հետո արտաքսվել էին երկրից։ Մկրտվել է և ստացել Խուան Կառլոս Ալֆոնսո Վիկտոր Մարիա դե Բուրբոն ի Բորբոն դոս Սիսիլիաս անունը։ Հոր և մայրական պապի պատվին ստացել է Խուան Կառլոս անունը։

Կյանքի վաղ շրջանն անցել է հոր և գեներալ Ֆրանկոյի քաղաքական «հոգսերի» ներքո։ Այն բանից հետո, երբ հայրը համոզեց Ֆրանկոյին թույլ տալ որդուն կրթություն ստանալ Իսպանիայում, Խուան Կառլոսը 1948 թվականին տեղափոխվեց Իսպանիա[15]։ Սան Սեբաստիանում սկսեց հաճախել դասերի, որը 1954 թվականին ավարտելուց հետո ընդունվեց Մադրիդի Սան Իսիդրոյի ինստիտուտ։ Այնուհետև զորակոչվեց բանակ՝ 1955-1957 թվականներին ծառայելով Սարագոսայի ռազմական ակադեմիայում։

Խուան Կառլոսն ունի 2 քույր՝ Ինֆանտա Պիլարը՝ Բադախոսի դքսուհին (ծնված՝ 1936) և Ինֆանտա Մարգարիտան՝ Սորիայի դքսուհին (ծնված՝ 1939)։ Ունի նաև կրտսեր եղբայր՝ Ալֆոնսոն։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Хуан Карлос I // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  2. 2,0 2,1 Encyclopædia Britannica
  3. 3,0 3,1 Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 Lundy D. R. The Peerage
  5. Der Karlspreisträger 1982 Seine Majestät König Juan Carlos I. von Spanien (գերմ.)
  6. http://kongehuset.dk/modtagere-af-danske-dekorationer
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 http://www.ordens.presidencia.pt/?idc=154
  8. https://www.boe.es/boe/dias/1971/02/20/pdfs/A02852-02852.pdf
  9. https://jis.gov.jm/information/awards/order-of-excellence-oe/
  10. https://archiv.prezident.sk/schuster/index24b1.html?372 (словацк.)
  11. https://www.joradp.dz/JO2000/2002/065/AP9.pdf
  12. "Those Apprentice Kings and Queens Who May – One Day – Ascend a Throne," New York Times. 14 November 1971.
  13. «Juan Carlos most popular leader in Ibero-America (Spanish)»։ Elmundo.es։ Վերցված է 2014 թ․ հունիսի 2 
  14. Govan Fiona (հունիսի 13, 2014)։ «Spain will have two kings and two queens»։ The Daily Telegraph (London)։ Վերցված է 2014 թ․ հունիսի 14 
  15. «BBC News – Profile: Spain's Juan Carlos»։ Bbc.co.uk։ հունիսի 2, 2014։ Վերցված է 2014 թ․ հունիսի 10 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]