Խուան Կառլոս I Բուրբոն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Խուան Կառլոս I Բուրբոն
իսպ.՝ Juan Carlos Alfonso Victor María de Borbón y Borbón Dos Sicilias
Rey Juan Carlos 2013 (cropped).jpg
Ծնվել էհունվարի 5, 1938(1938-01-05)[1][2] (81 տարեկան)
ԾննդավայրՀռոմ, Իտալիա[1]
ՔաղաքացիությունFlag of Spain.svg Իսպանիա
ԿրոնՀռոմի Կաթոլիկ եկեղեցի և կաթոլիկություն
ԿրթությունՍուրբ Իսիդորի ինստիտուտ
Մասնագիտությունգերիշխան
ԱմուսինԻսպանիայի թագուհի Սոֆյա
Ծնողներհայր՝ Բարսելոնի կոմս Խուան, մայր՝ Մարիա դե լաս Մերսեդես Բուրբոն-Սիցիլիացի
Զբաղեցրած պաշտոններMonarch of Spain? և Prince of Spain?
Պարգևներ և
մրցանակներ
Պատվո լեգեոնի Մեծ խաչի ասպետ Մեծ Խաչի ասպետ՝ «Իտալիայի Հանրապետության հանդեպ ունեցած վաստակի համար» Մեծ ժապավենով Սպիտակ Արծվի շքանշան Սպիտակ առյուծի շքանշանի շղթա Ոսկե գեղմի շքանշանի ասպետ Կարլ Մեծի միջազգային շքանշան[3] Սուրբ Օլաֆի շքանշանի շղթայով Մեծ խաչի ասպետ Ֆելիքս Ուֆուե-Բուանիի խաղաղության մրցանակ Չորս ազատությունների մրցանակ - ազատության մեդալ Նանսենի մրցանակ Grand Cross with Collar of the Order of the Three Stars? Հունգարիային մատուցած ծառայությունների համար շքանշանի Մեծ խաչ շղթայով Ռումինիայի Աստղի շքանշանի շղթա Order of Francisco Morazán? Թագավորական վիկտորիանական շղթա Սիմոն Բոլիվարի միջազգային մրցանակ Պիոս IX-ի շքանշանի շղթա Մադրիդի Կոմպլուտենսե համալսարանի պատվավոր դոկտոր Բոլոնիայի համալսարանի պատվավոր դոկտոր Օքսֆորդի համալսարանի պատվավոր դոկտոր Քեմբրիջի համալսարանի պատվավոր դոկտոր Երուսաղեմի հրեական համալսարանի պատվավոր դոկտոր «Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետության հանդեպ ունեցած վաստակի համար» հատուկ աստիճանի շքանշանի Մեծ Խաչ Քրիզանթեմի բարձրագույն շքանշան շղթայով «Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի հատուկ թողարկված Մեծ Խաչ «Ավստրիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» պատվո նշանի մեծ աստղ Փղի շքանշան[4] Grand Cross of the Military Order of Christ? Grand Cross of the Order of the Immaculate Conception of Vila Viçosa? Ինֆանտ դոն Էնրիկեի շքանշանի մեծ շղթա Grand Collar of the Military Order of the Tower and Sword? Grand Cross of the Military Order of Avis? Grand Collar of the Order of Liberty? Աշտարակի և թրի շքանշանի Մեծ խաչ և Սանտյագոյի շքանշանի մեծ շղթա
ԱնդամությունԲարոյական և քաղաքական գիտությունների ակադեմիա և Հռոմեական ակումբ
ԵրեխաներԼուգոյի հերցոգուհի Ելենա, Պալմա դե Մալորկայի հերցոգուհի Քրիստինա և Աստուրայի արքայազն Ֆելիպե VI
Ստորագրություն
Juan Carlos I of Spain Signature.svg
Juan Carlos I of Spain Վիքիպահեստում

Նորին մեծություն Խուան Կառլոս I դե Բուրբոն (իսպ.՝ Juan Carlos I de Borbón y Borbón-Dos Sicilias, հունվարի 5, 1938(1938-01-05)[1][2], Հռոմ, Իտալիա[1]), Իսպանիայի միապետ 1975 թվականի նոյեմբերի 22-ից, Իսպանիայի նախկին ղեկավարը և զինված ուժերի գլխավոր հրամանատարը մինչև 2014 թվականի հունիսի 18-ը, հրաժարական տվեց հօգուտ որդու՝ Ֆիլիպ VI-ի, գեներալ-կապիտան (1975)։

Իսպանացի դիկտատոր, գեներալիսիմուս Ֆրանցիսկո Ֆրանկոն 1939 թվականին հաջողված ապստամբության արդյունքում Իսպանիայի երկրորդ կարճատև հանրապետությունից իր ձեռքը վերցրեց Իսպանիայի կառավարումը[5]՝ որպես «Իսպանիայի թագավոր»։ 1969 թվականին նա Ալֆոնսո XIII-ի թոռ արքայազն Խուան Կառլոսին ընտրեց որպես պետության հաջորդ ղեկավար, ով կշարունակեր Ֆրանկոյի ավտորիտար ռեժիմը։ Խուան Կառլոսը գահ բարձրացավ 1975 թվականի նոյեմբերի 22-ին՝ Ֆրանկոյի մահից 2 օր անց, ով 1931 թվականից դարձավ առաջին միապետը։ Հայրը գահից չհրաժարվեց հօգուտ որդու մինչև 1977 թվականը։ Շուտով գահ բարձրանալուց հետո Խուան Կառլոսը բարեփոխումներ իրականացրեց ֆրանկոյական ռեժիմը տապալելու նպատակով․ սրանով Իսպանիայում սկսեց ժողովրդավարությունը։ Սա հանգեցրեց 1978 թվականին Սահմանադրության հաստատմանը, որը սահմանեց սահմանադրական միապետություն։ 1981 թվականին Խուան Կառլոսը հաջողությամբ դիմադրեց, երբ զինվորականները փորձեցին պետական հեղաշրջում անել և վերականգնել ֆրանկոյական ռեժիմը։

Իր կառավարման ժամանակ Խուան Կառլոսը նաև Իբերո-ամերիկյան պետությունների կազմակերպության նախագահն էր և ներկայացնում էր ավելի քան 700 մլն մարդու՝ Իսպանիայից, Պորտուգալիայից և Ամերիկայի նախկին գաղութներից։ 2008 թվականին նա համարվել է Իբերո-Ամերիկայի ամենաճանաչված ղեկավարը[6]։

1962 թվականին Խուան Կառլոսն ամուսնացավ Հունաստանի և Դանիայի արքայադուստր Սոֆիայի հետ և ունեցավ 3 երեխա։ Խուան Կառլոսը և Սոֆիան մինչ այժմ պահպանում են իրենց տիտղոսները[7]։

Վաղ կյանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Խուան Կառլոսը ծնվել է Բարսելոնայի կոմս Խուանի և արքայադուստր Մարիա դե լաս Մերսեդես Բուրբոն Սիցիլիացու ընտանիքում Հռոմ քաղաքում, որտեղ իր պապը՝ Ալֆոնսո XIII-ը և իսպանական թագավորական ընտանիքի այլ անդամներ 1931 թվականին Իսպանական երկրորդ հանրապետության հաստատումից հետո արտաքսվել էին երկրից։ Մկրտվել է և ստացել Խուան Կառլոս Ալֆոնսո Վիկտոր Մարիա դե Բուրբոն ի Բորբոն դոս Սիսիլիաս անունը։ Հոր և մայրական պապի պատվին ստացել է Խուան Կառլոս անունը։

Կյանքի վաղ շրջանն անցել է հոր և գեներալ Ֆրանկոյի քաղաքական «հոգսերի» ներքո։ Այն բանից հետո, երբ հայրը համոզեց Ֆրանկոյին թույլ տալ որդուն կրթություն ստանալ Իսպանիայում, Խուան Կառլոսը 1948 թվականին տեղափոխվեց Իսպանիա[8]։ Սան Սեբաստիանում սկսեց հաճախել դասերի, որը 1954 թվականին ավարտելուց հետո ընդունվեց Մադրիդի Սան Իսիդրոյի ինստիտուտ։ Այնուհետև զորակոչվեց բանակ՝ 1955-1957 թվականներին ծառայելով Սարագոսայի ռազմական ակադեմիայում։

Խուան Կառլոսն ունի 2 քույր՝ Ինֆանտա Պիլարը՝ Բադախոսի դքսուհին (ծնված՝ 1936) և Ինֆանտա Մարգարիտան՝ Սորիայի դքսուհին (ծնված՝ 1939)։ Ունի նաև կրտսեր եղբայր՝ Ալֆոնսոն։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Хуан Карлос I // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  2. 2,0 2,1 Encyclopædia Britannica
  3. Der Karlspreisträger 1982 Seine Majestät König Juan Carlos I. von Spanien
  4. http://kongehuset.dk/modtagere-af-danske-dekorationer
  5. "Those Apprentice Kings and Queens Who May – One Day – Ascend a Throne," New York Times. 14 November 1971.
  6. «Juan Carlos most popular leader in Ibero-America (Spanish)»։ Elmundo.es։ Վերցված է հունիսի 2, 2014 
  7. Govan Fiona (հունիսի 13, 2014)։ «Spain will have two kings and two queens»։ The Daily Telegraph (London)։ Վերցված է հունիսի 14, 2014 
  8. «BBC News – Profile: Spain's Juan Carlos»։ Bbc.co.uk։ հունիսի 2, 2014։ Վերցված է հունիսի 10, 2014 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]