Խուան Կառլոս I Բուրբոն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
(Վերահղված է Խուան Կառլոս Iից)
Խուան Կառլոս I Բուրբոն
Juan Carlos da Espanha.jpg
Ծնվել է հունվարի 5, 1938({{padleft:1938|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:5|2|0}})[1] (78 տարեկան)
Ծննդավայր Հռոմ[1]
Քաղաքացիություն Flag of Italy.svg Իտալիա
Flag of Spain.svg Իսպանիա
Կրոն Հռոմի Կաթոլիկ եկեղեցի
Մասնագիտություն գերիշխան
Ամուսին Իսպանիայի թագուհի Սոֆյա
Ծնողներ հայր՝ Բարսելոնի կոմս Խուան, մայր՝ Մարիա դե լաս Մերսեդես Բուրբոն-Սիցիլիացի
Զբաղեցրած պաշտոններ Իսպանիայի թագավոր և միապետ
Պարգևներ և
մրցանակներ
Պատվո լեգեոնի Մեծ խաչի ասպետ, Q14539990?, Սպիտակ Արծվի շքանշան, Սպիտակ առյուծի շքանշան, Ոսկե գեղմի շքանշանի ասպետ, Կարլ Մեծի միջազգային շքանշան[2], Սուրբ Օլաֆի շքանշան, Ֆելիքս-Հուֆուետ-Բուագնիի խաղաղության մրցանակ, Չորս ազատությունների մրցանակ - ազատության մեդալ, Նանսենի մրցանակ, Երեք աստղի շքանշան, 1-ին կարգ և Q458895?
Անդամություն Բարոյական և քաղաքական գիտությունների ակադեմիա
Հարազատներ քույր՝ Q237165? և Q240580?, եղբայր՝ Ալֆոնսո
Երեխաներ Լուգոյի հերցոգուհի Ելենա, Պալմա դե Մալորկայի հերցոգուհի Քրիստինա և Աստուրայի արքայազն Ֆելիպե VI
Ստորագրություն Juan Carlos I of Spain Signature.svg
Juan Carlos I of Spain Վիքիպահեստում

Նորին մեծություն Խուան Կառլոս I դե Բուրբոն (իսպ.՝ Juan Carlos I de Borbón y Borbón-Dos Sicilias, հունվարի 5, 1938[1], Հռոմ[1]), Իսպանիայի միապետ 1975 թվականի նոյեմբերի 22-ից, Իսպանիայի նախկին ղեկավարը և զինված ուժերի գլխավոր հրամանատարը մինչև 2014 թվականի հունիսի 18-ը, հրաժարական տվեց ի օգուտ որդու՝ Ֆիլիպ VI-ի, գեներալ-կապիտան (1975)։

Իսպանացի դիկտատոր, գեներալիսիմուս Ֆրանցիսկո Ֆրանկոն 1939 թվականին հաջողված ապստամբության արդյունքում Իսպանիայի երկրորդ կարճատև հանրապետությունից իր ձեռքը վերցրեց Իսպանիայի կառավարումը[3]՝ որպես «Իսպանիայի թագավոր»։ 1969 թվականին նա Ալֆոնսո XIII-ի թոռ արքայազն Խուան Կառլոսին ընտրեց որպես պետության հաջորդ ղեկավար, ով կշարունակեր Ֆրանկոյի ավտորիտար ռեժիմը։ Խուան Կառլոսը գահ բարձրացավ 1975 թվականի նոյեմբերի 22-ին՝ Ֆրանկոյի մահից 2 օր անց, ով 1931 թվականից դարձավ առաջին միապետը։ Հայրը գահից չհրաժարվեց ի օգուտ որդու մինչև 1977 թվականը։ Շուտով գահ բարձրանալուց հետո Խուան Կառլոսը բարեփոխումներ իրականացրեց ֆրանկոյական ռեժիմը տապալելու նպատակով․ սրանով Իսպանիայում սկսեց ժողովրդավարությունը։ Սա հանգեցրեց 1978 թվականին Սահմանադրության հաստատմանը, որը սահմանեց սահմանադրական միապետություն։ 1981 թվականին Խուան Կառլոսը հաջողությամբ դիմադրեց, երբ զինվորականները փորձեցին պետական հեղաշրջում անել և վերականգնել ֆրանկոյական ռեժիմը։

Իր կառավարման ժամանակ Խուան Կառլոսը նաև Իբերո-ամերիկյան պետությունների կազմակերպության նախագահն էր և ներկայացնում էր ավելի քան 700 մլն մարդու՝ Իսպանիայից, Պորտուգալիայից և Ամերիկայի նախկին գաղութներից։ 2008 թվականին նա համարվել է Իբերո-Ամերիկայի ամենաճանաչված ղեկավարը[4]։

1962 թվականին Խուան Կառլոսն ամուսնացավ Հունաստանի և Դանիայի արքայադուստր Սոֆիայի հետ և ունեցավ 3 երեխա։ Խուան Կառլոսը և Սոֆիան մինչ այժմ պահպանում են իրենց տիտղոսները[5]։

Վաղ կյանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Խուան Կառլոսը ծնվել է Բարսելոնայի կոմս Խուանի և արքայադուստր Մարիա դե լաս Մերսեդես Բուրբոն Սիցիլիացու ընտանիքում Հռոմ քաղաքում, որտեղ իր պապը՝ Ալֆոնսո XIII-ը և իսպանական թագավորական ընտանիքի այլ անդամներ 1931 թվականին Իսպանական երկրորդ հանրապետության հաստատումից հետո արտաքսվել էին երկրից։ Մկրտվել է և ստացել Խուան Կառլոս Ալֆոնսո Վիկտոր Մարիա դե Բուրբոն ի Բորբոն դոս Սիսիլիաս անունը։ Հոր և մայրական պապի պատվին ստացել է Խուան Կառլոս անունը։

Կյանքի վաղ շրջանն անցել է հոր և գեներալ Ֆրանկոյի քաղաքական «հոգսերի» ներքո։ Այն բանից հետո, երբ հայրը համոզեց Ֆրանկոյին թույլ տալ որդուն կրթություն ստանալ Իսպանիայում, Խուան Կառլոսը 1948 թվականին տեղափոխվեց Իսպանիա[6]։ Սան Սեբաստիանում սկսեց հաճախել դասերի, որը 1954 թվականին ավարտելուց հետո ընդունվեց Մադրիդի Սան Իսիդրոյի ինստիտուտ։ Այնուհետև զորակոչվեց բանակ՝ 1955-1957 թվականներին ծառայելով Սարագոսայի ռազմական ակադեմիայում։

Խուան Կառլոսն ունի 2 քույր՝ Ինֆանտա Պիլարը՝ Բադախոսի դքսուհին (ծնված՝ 1936) և Ինֆանտա Մարգարիտան՝ Սորիայի դքսուհին (ծնված՝ 1939)։ Ունի նաև կրտսեր եղբայր՝ Ալֆոնսոն։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Хуан Карлос I, Хуан Карлос I // Սովետական մեծ հանրագիտարան (1969—1978) Ստուգված է սեպտեմբերի 28-ին 2015:
  2. Der Karlspreisträger 1982 Seine Majestät König Juan Carlos I. von Spanien Ստուգված է դեկտեմբերի 14-ին 2014:
  3. "Those Apprentice Kings and Queens Who May – One Day – Ascend a Throne," New York Times. 14 November 1971.
  4. «Juan Carlos most popular leader in Ibero-America (Spanish)»։ Elmundo.es։ Վերցված է հունիսի 2, 2014 
  5. Govan Fiona (հունիսի 13, 2014)։ «Spain will have two kings and two queens»։ The Daily Telegraph (London)։ Վերցված է հունիսի 14, 2014 
  6. «BBC News – Profile: Spain's Juan Carlos»։ Bbc.co.uk։ հունիսի 2, 2014։ Վերցված է հունիսի 10, 2014 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]