Իվան Պունի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Իվան Պունի
ֆր.՝ Jean Pougny
Ivan Puni SelfPortrait.jpg
Ծնվել էփետրվարի 20, 1892(1892-02-20)[1][2]
ԾննդավայրՌեպինո[1]
Վախճանվել էդեկտեմբերի 28, 1956(1956-12-28)[1][3] (64 տարեկանում)
Մահվան վայրՓարիզ, Ֆրանսիա[1]
ՔաղաքացիությունՖրանսիա
Ռուսական կայսրություն
ԿրթությունԺյուլիանի ակադեմիա
Մասնագիտություննկարիչ
Ժանրդիմապատկեր, բնանկար և նատյուրմորտ
ԱմուսինKseniya Boguslavskaya?
Ivan Puni Վիքիպահեստում

Իվան Ալբերտովիչ Պունի, (ֆր.՝ Jean Pougny, փետրվարի 20, 1892(1892-02-20)[1][2], Ռեպինո[1] - դեկտեմբերի 28, 1956(1956-12-28)[1][3], Փարիզ, Ֆրանսիա[1]), ռուս-ֆրանսիացի նկարիչ, ստեղծագործական զարգացման ընթացքում մի քանի անգամ արմատապես փոխել է իր գեղարվեստական ոճը ավանգարդիզմից, կուբիզմից, ֆուտուրիզմից, սուպրեմատիզմից անցնելով քնարական պրիմիտիվիզմի` ուղղության այն ընկալմամբ, որով աշխատել են նաև Պիեռ Բոնարը և Էդուար Վյուարը[4][5][6][7]:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իվան Պունին ծնվել է Կարելիայի պարանոցի Կուոկալա գյուղում, ընտանեկան ամառանոցում: Նկարչի հորական պապը` Չեզարե Պունին, իտալացի էր, ով 1851 թվականին հաստատվել է Ռուսաստանում, բալետի հայտնի կոմպոզիտոր էր: Հորական տատիկը եղել է բրիտանուհի[7]: Նկարչի հայրը` Ալբերտ (ուղղափառություն ընդունելուց հետո` Անդրեյ) Պունին եղել է Մարիինյան թատրոնի թավջութակահար:

Նախնական նկարչական կրթությունն ստացել է տանը, դասեր է վերցրել Իլյա Ռեպինից, ում ազդեցությամբ էլ ընտրել է նկարչի մասնագիտությունը: Նրա հայրը երազում էր որդու ռազմական կարիերայի մասին, այդ իսկ պատճառով նա ստիպված էր 1900-1908 թվականներին սովորել Նիկոլաևյան ռազմական ակադեմիայում: 1910-1911 թվականներին կատարել է իր առաջին ճանապարհորդությունը դեպի Փարիզ, որտեղ աշխատել է Ժյուլիանի ակադեմիայում, Կոլարոսի ակադեմիայում և այլն[7]: Պունին Փարիզում իր համար բացահայտում է Պոլ Սեզանի, Նաբի խմբի, կուբիստների և ֆովիստների ստեղծագործությունները: 1912 թվականին Իտալիայով վերադառնալով Պետերբուրգ, Պունին ծանոթացել է Նիկոլայ Իվանովիչ Կուլբինի, Դ. Դ. Բուրլյուկի, Վլադիմիր Վլադիմիրովիչ Մայակովսկու, Վ. Խլեբնիկովի, Կազիմիր Մալևիչի հետ, մասնակցել է «Երիտասարդների միություն» ցուցահանդեսին: 1913 թվականին ամուսնացել է Քսենյա Բոգուսլավսկայայի հետ, ով նույնպես նկարիչ էր, ինչպես նաև` դիզայներ և պոետ: 1915 թվականին վերադառնալով Պետրոգրադ, Պունին դարձել է ֆուտուրիստական սկանդալային «Տրամվայ դեպի» և «0,10» ցուցադրությունների կազմակերպիչը և գլխավոր հովանավորը: Իր հորը պատկանող նրա բնակարանը Սանկտ Պետերբուրգում 1913-1915 թվականներին եղել է նկարիչների, պոետների, ավանգարդիստների և ֆուտուրիստների հանդիպման վայր: 1918 թվականին նա մասնակցել է Պետրոգրադի` հեղափոխության տոնակատարության ձևավորման աշխատանքներին[7]: 1919 թվականին Իվան Պունին դասավանդել է Վիտեբսկի Գեղարվեստական ինստիտուտում, ուր նա ժամանել է Մարկ Շագալի հրավերով: 1919 թվականի հոկտեմբերին վերադարձել է Պետերբուրգ, իսկ 1919 թվականի վերջին Պունին Ֆինլանդիայով գաղթել է Գերմանիա, հետո` Ֆրանսիա: 1921 թվականին բեռլինյան Շտուրմ պատկերասրահի սեփականատեր Հերվերդ Վալդենը անց է կացրել Պունիի աշխատանքների անհատական ցուցահանդես: 1923 թվականին Բեռլինում հրապարակվել է Պունիի «Ժամանակակից գեղանկարչություն» ծրագրային տեքստը, որով նա ավարտել է իր գործունեությունը ոչ առարկայական արվեստի ոլորտում:

Ֆրանսիայում վերջնականորեն հաստատվելուց հետո 1924 թվականին Պունիի ոճը քայլ առ քայլ մոտեցել է քնարական պրիմիտիվիզմին, որը մոտ էր նրան կատարողական ոգով. այս ոճով էին աշխատել նաև Պիեռ Բոնարը և [[Էդուար Վյուար]ը: 1946 թվականին Իվան Պունին ստացել է Ֆրանսիայի քաղաքացիություն: Մահացել է 1956 թվականին դեկտեմբերի 28-ին, Փարիզում: 1921-1956 թվականներին Պունին Բեռլինում, Փարիզում, Նյու Յորքում և Լոնդոնում անց է կացրել 12 անհատական ցուցահանդես և մասնակցել է շուրջ հարյուր խմբակային ցուցահանդեսների:

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մատենագրություն, աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118741667 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 Ivan Albertovich Puni
  3. 3,0 3,1 3,2 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  4. Berninger, Herman & Cartier, Jean-Albert. Pougny. Jean Pougny (Iwan Puni) 1892 - 1956. Catalogue de l` oeuvre. Tome 1: Les Années d`avant-garde, Russie - Berlin, 1910 – 1923. Tübingen, Éditions Ernst Wasmuth, 1972.
  5. Berninger, Herman. Pougny. Jean Pougny (Iwan Puni) 1892 - 1956. Catalogue de l` oeuvre. Tome 2: Paris-Cote d'Azur, 1924 - 1956, Peintures. Tübingen, Éditions Ernst Wasmuth, 1992.
  6. Iwan Puni. 1892 - 1956. Katalog zur Ausstellung des Musée d'Art Moderne de la Ville de Paris und der Berlinischen Galerie. Bearb. v. Jean-Louis Andral, Jean-Claude Marcadé und Marie-Anne Chambost. Stuttgart, Hatje, 1993.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 Сарабьянов, Д.В. Иван Пуни, 1892-1956 (серия «Художники русской эмиграции»). М.: Искусство-XXI век, 2007.

Հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]