Թմկաբերդ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Coa Illustration Elements Building Castle.svg
Թմկաբերդ
Thmkaberd fortress.jpg
Տեսակ դղյակ
Երկիր Վրաստան
Ընթացիկ վիճակ կիսավեր
Կապված անձինք Հովհաննես Թումանյան
Կոորդինատներ: 41°23′40.440000001187″ հս․ լ. 43°18′53.279999999993″ ավ. ե. / 41.39456666666699647° հս․. լ. 43.31479999999999819° ավ. ե. / 41.39456666666699647; 43.31479999999999819
Թմկաբերդը գտնվում է Վրաստանում
Թմկաբերդ
Tmogvi fortress Վիքիպահեստում

Թմկաբերդ, Թմուկ կամ Թմբուկ, Թմոգվի, (վրաց.՝ თმოგვის ციხე), միջնադարյան բերդ Մեծ Հայքի Գուգարք աշխարհի Վերին Ջավախք գավառում՝ Կուր գետի ձախ ափին։ Ներկայումս գտնվում է Վրաստանի Ասպինձայի (Ասպնջակ) շրջանում։

Բերդը գտնվում է երեք բլուրների վրա և շրջապատված էր 150 մ երկարությամբ և 3 մ լայնությամբ պարիսպով։ Յուրաքանչյուր բլրի վրա կար մի քանի աշտարակ։ Պարիսպն ու աշտարակները կառուցված էին սրբատաշ քարով:

Թմկաբերդն ուներ երեք դուռ՝ հարավային, հյուսիսային և արևելյան։ Բերդում պահպանվել էին մատուռի պատեր, որոնց վրա պատկերված էին Սուրբ Աստվածածինը, երկու կույսերը և երկու առաքյալները: Հարավային դռան մոտից ստորգետնյա ճանապարհը իջնում է դեպի Կուր գետը։ Բլուրներից մեկի առջևում կա 4,5 մ բարձրությամբ կոթող, որի շուրջը կան տների ավերակներ։

Այստեղ է գտնվում Թմբուկ (Թմոգվի) գյուղը, որի գերեզմանատանը կան հայերեն արձանագրություններով բազմաթիվ տապանաքարեր ու խաչարձաններ: Խաչքարերից մեկի վրա նշված է ՊԿԶ (1417 թ.)։

12-րդ դարի վերջերից, ի թիվս Հյուսիսային Հայաստանի այլ գավառների, Ջավախքն իր Թմկաբերդով ու Ախալքալաք (Նոր քաղաք) քաղաքով տրվել է հայ Զաքարյանների նախարարական տոհմին՝ որպես ժառանգական կալվածք և Զաքարյան տոհմի ճյուղի՝ Մխարգրձելի-Թմոգվելի իշխանական տան կենտրոնն էր։ Այժմ պահպանվել են Թմկաբերդի ավերակները։

Թմկաբերդի մասին է պատմում Հովհաննես Թումանյանի «Թմկաբերդի առումը» պոեմը (1902 թ.)։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png