Ասպինձայի շրջան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox map.png
Ասպինձայի շրջան
վրացերեն՝ ასპინძის მუნიციპალიტეტი
Դրոշ Զինանշան
Flag of Aspindza Municipality.svg
Aspindzis gerbi.jpg
Jeskynní klášterní město Vardzía - panoramio.jpg
ԵրկիրՎրաստան Վրաստան
ԿարգավիճակՇրջան
Մտնում էՍամցխե-Ջավախեթի մարզ
ՎարչկենտրոնԱսպինձա
Հիմնական լեզուՀայերեն, վրացերեն
Բնակչություն (2014)
10372 (61 տեղ)
Խտություն( 51 տեղ)
Ազգային կազմՎրացիներ 86,4 %
Հայեր 13,3 %
Կրոնական կազմՎրաց Ուղղափառ եկեղեցի 74,8 %
Իսլամ 11,6 %
Հայ Առաքելական եկեղեցի 9,5 %[1]
Տարածք825  (27 տեղ)
Aspindza.png
Aspindza Municipality.JPG
Ժամային գոտիUTC+4
ՀապավումGE.SJ.AZ
ISO 3166-2 կոդ8
Հեռախոսային կոդ+995 (364)
Փոստային ինդեքսներ0500–0599

Ասպինձայի շրջան (վրացերեն՝ ასპინძის მუნიციპალიტეტი) 2-րդ մակարդակի վարչական միավոր է Վրաստանում։ Մտնում է Սամցխե-Ջավախեթի երկրամասի (մխարեի) կազմի մեջ։ Վարչական կենտրոնը Ասպինձա քաղաքն է։

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ըստ վերջին մարդահաշվի (2002) շրջանի բնակչությունը կազմել է 13 010։ Ըստ 2014 թվականի հունվարի 1 գնահատման բնակչությունը 10 372 մարդ է։

Էթնիկ կազմը ըստ 2014 թվականի մարդահաշվի[2]
Վրացիներ 8959 86,4 %
Հայեր 1381 13,3 %
Ռուսներ 12 0,12 %
Հույներ 7 0,07 %
Օսեր 5 0,05 %
Ուկրաինացիներ 3 0,03 %
Աբխազներ 0 -
Ադրբեջանցիներ 0 -
Քիստիններ 0 -
Եզդիներ 0 -
ընդհանուր 10 372 100,00 %

Բնակավայրերի ցանկ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ասպինձայի շրջանի կազմում գտնվում է 21 բնակավայր, այդ թվում 1 քաղաքատիպ ավան՝

Հայերը Ասպինձայի շրջանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ասպինձայի շրջանը կազմել է Սամցխեի արևելյան հատվածը։ XV-XVII դդ. այստեղ հայտնի էին Թմուկ (Թմկաբերդ), Ասպինձա (Ասպնջակ), Խերթվիս (Խըրթըզ) գրեթե զուտ հայաբնակ բերդաքաղաքները, երկու տասնյակից ավելի գյուղեր և ավաններ։ Օսմանյան տիրապետության ժամանակ հայերի թիվը խիստ նվազել է. 1824-ին հայեր են բնակվել միայն Խիզաբավրա, Բնելա, Վարգավ, Խերթվիս գյուղերում (ավելի ուշ աստիճանաբար վրացացել են)։ 2003 թվականի տվյալներով շրջանում ապրում է 2780 հայ, հիմնական մասը (2300)՝ Դամալայում, մասամբ՝ համանուն շրջկենտրոնում, Ածղվիթա, Ռուսթավ, Տոլոշ գյուղերում։ Դամալայի հայերը Կարինի նահանգից գաղթած վերաբնակներ են։ 1918-ին այստեղ բնակություն են հաստատել նաև Արդահանից եկած մի քանի հայ ընտանիքներ։

1918-ի թուրքական հարձակման ժամանակ Դամալան չի գաղթել, դիմադրել է՝ տալով 500-ից ավելի զոհ։

Գյուղն ունի միջնակարգ դպրոց, որտեղ սովորել է 460 (1985), 417 (1999), 366 (2002) աշակերտ։ 1990-ական թթ. արտագաղթը զգալիորեն ավելացել է։ Գյուղում կանգուն է Ս. Խաչ եկեղեցին (1843)։ Հայտնի են Թմկաբերդ նաև Խիզաբավրայի Ս. Սրտի Հիսուսի (հայ կաթոլիկ) և Ս. Խաչ (XII-XIII դդ.), Վարգավի Ս. Աստվածածին (հայ կաթոլիկ, 1890), Թոկի՝ XII-XIII դդ., Թմոգվիի (Թմուկ) ժայռափոր եկեղեցիները։ Դամալայում են ծնվել գրող Վ. Սաղաթելյանը, լրագրող Տ. Ֆարմանյանը և ուրիշներ[3]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. georgia-religion2014
  2. Ethnic composition of Georgia 2014
  3. Հայ սփյուռք հանրագիտարան, Ե., 2003, էջ 552։