Թիմ Բերներս Լի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Թիմ Բերներս Լի
անգլ.՝ Tim Berners
Tim Berners-Lee CP 2 head crop.jpg
Ծնվել էհունիսի 8, 1955(1955-06-08)[1][2][3] (64 տարեկան)
Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն[1]
Բնակության վայր(եր)Կոնկորդ
ՔաղաքացիությունFlag of the United Kingdom.svg Միացյալ Թագավորություն[4]
ԱզգությունԱնգլիացիներ
Դավանանքունիտարական ունիվերսալություն[5][6]
Մասնագիտությունհամակարգչային գիտնական, ֆիզիկոս, ծրագրավորող, համալսարանի պրոֆեսոր, համացանցի մշակող և ճարտարագետ
Հաստատություն(ներ)Համացանցի կոնսորցիում, School of Electronics and Computer Science, University of Southampton[7][8], Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտ[9][8], Plessey, ՑԵՌՆ, ՑԵՌՆ և Բաց տվյալների ինստիտուտ[10]
Գործունեության ոլորտՏեղեկատվական տեխնոլոգիա և ինֆորմատիկա
ԱնդամակցությունԼոնդոնի թագավորական ընկերություն, ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա[11], Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Ճարտարագիտական ազգային ակադեմիա և Հաշվողական տեխնիկայի ասոցիացիա[12]
Ալմա մատերԹագավորական քոլեջ և Էմանուել դպրոց
Գիտական աստիճանԲակալավր
Տիրապետում է լեզուներինանգլերեն
ՊարգևներPrix Ars Electronica Ուոլաս Մաքդոնել մրցանակ Eduard-Rhein Technology Award ՄակԱրթուրի կրթաթոշակ Japan Prize Millennium Technology Prize[13][14] Կվադրիգա Charles Stark Draper Prize Էլիզաբեթ թագուհու մրցանակ ճարտարագիտության ոլորտում[15] Բրիտանական կայսրութւան շքանշանի ասպետ-կոմանդոր Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ Նիլս Բորի մեդալ Թագավորական մեդալ Mountbatten Medal Տեխնիկական և գիտական հետազոտությունների Աստուրիայի արքայադստեր մրցանակ EFF Pioneer Award Kilgerran Prize Marconi Prize FRSA Համացանցի փառքի սրահ[16] honorary doctorate of the University Polytechnic of Madrid honorary doctorate of Lancaster University Թյուրինգի մրցանակ[17][8] Obedience Award[18] Computer History Museum fellow Վաստակի շքանշան[19] Lovelace Medal[20][21] ACM Software System Award Ալբերտի մեդալ Order of the Cross of Terra Mariana, 1st Class honorary doctor of the Open University of Catalonia[22] Paul Evan Peters Award Բրիտանական կայսրության շքանշան Աստուրիայի արքայազնի պարգև OII Lifetime Achievement Award Fellow of the Royal Academy of Engineering Fellow of the British Computer Society Fellow of the American Academy of Arts and Sciences և Հարվարդի համալսարանի պատվավոր դոկտոր[23]
ՀայրՔոնվեյ Բերներս-Լի
ՄայրՄերի Լի Վուդս
Կայքw3.org/People/Berners-Lee/
Tim Berners-Lee Վիքիպահեստում

Թիմոթի Ջոն Բերներս-Լի (անգլ.՝ Sir Timothy John «Tim» Berners-Lee, հունիսի 8, 1955(1955-06-08)[1][2][3], Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն[1]), բրիտանացի գիտնական, URI-ի, URL-ի, HTTP-ի, HTML-ի գյուտարար, Համաշխարհային սարդոստայնի ստեղծող (Ռոբերտ Քայոյի հետ համատեղ) և Համաշխարհային սարդոստայնի կոնսորցիումի գործադիր տնօրեն։ Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների (ՏՏ) ոլորտում հեղինակ է մի շարք այլ մշակումների, ինչպես նաև Համաշխարհային սարդոստայնի հիմնադրույթի (կոնցեպցիայի) հեղինակն է։ Ներկայումս համակարգչային գիտությունների պրոֆեսոր է Օքսֆորդի համալսարանում և Մասաչուսեթսի տեխպնոլոգիական ինստիտուտում[24][25]: Տեղեկատվության համակարգի կառավարման վերաբերյալ իր առաջարկն արել է 1989 թվականի մարտ ամսին[26], այդ նույն տարվա նոյեմբերին իրականացրել առաջին հաջողված հաղորդակցումը հաճախորդի և հիպերտեքստային արձանագրության սերվերի միջև՝ համացանցի միջոցով[27][28][29][30][31]:

Բերներս-Լիի ղեկավարած World Wide Web կոնսորցիումի հսկողության ներքո է ընթանում համացանցի հետագա զարգացումը: Նա Համաշխարհային սարդոստայնի հիմնադրամի հիմնադիրն է, գլխավոր հետազոտող է և 3Com-ի հիմնադիրների ղեկավար Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի համակարգչային գիտությունների և արհեստական ինտելեկտի լաբորատորիայում (CSAIL-ում)[32]: Այդ նույն ինստիտուտում կոլեկտիվ ինտելեկտի կենտրոնի խորհրդատվական խորհրդի անդամ է, ինչպես նաև՝ վեբ-գիտության գծով հետազոտական նախաձեռնության տնօրեն[33] .[34][35]: 2011 թվականին նշանակվել է Ֆորդի հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի անդամ[36]: Այս ամենից բացի, Բերներս-Լին հանդիսանում է Բաց տվյալների ինստիտուտի հիմնադիրն ու ղեկավարը:

Նորարարական իր աշխատանքների համար նա 2004 թվականին Եղիսաբեթ Երկրորդ թագուհու կողմից արժանացել է ասպետի տիտղոսի[37][38]: 2009 թվականի ապրիլին ընտրվել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան գործընկեր[39][40]: «Թայմ» ամսագիրը նրան ընդգրկել է քսաներորդ դարի հարյուր ամենակարևոր անձանց ցանկի մեջ[41]: Իր հայտնագործությունների համար Բերներս-Լին արժանացել է մի շարք պարգևների[42] [43] [42], այդ թվում՝ ինֆորմատիկայի բնագավառում բարձրագույնը համարվող Թյուրինգի 2016 թվականի մրցանակին:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թիմ Բերներս Լին ծնվել է 1955 թվականի հունիսի 8-ին, Լոնդոնում (Անգլիա)։ Նրա ծնողները` Քոնուեյ Բերներս-Լին և Մերի Լի Վուդսը, եղել են մաթեմատիկոսներ, ովքեր աշխատել են առաջին լիովին էլեկտրոնացված «Մարկ I» համակարգչի ստեղծման վրա: Սովորել է Օքսֆորդի համալսարանում։

Գյուտը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1989 թվականին, երբ աշխատում էր CERN-ում, նա առաջարկում է մի նախագիծ, հայտնի որպես՝ Համաշխարհային սարդոստայն (անգլ. World Wide Web)։ Այն իր մեջ կիրառում էր հիպերտեքստային փաստաթղթեր, միմյանց հետ կապված հիպերհղումներով, որի միջոցով հնարավոր էր հեշտացնել տեղեկատվության որոնումը և համախմբումը։ Ի սկզբանե նախագիծը նախատեսված էր CERN-ի գիտնականների համար և օգտագործվում էր ներքին ցանցում։ Նախագծի իրականացման համար Թիմ Բերներսը, իր օգնականների հետ համատեղ, հորինել է՝ URIURL), HTTP հաղորդակարգը և HTML լեզուն։ Այդ տեխնոլոգիան դարձել է ժամանակակից Համաշխարհային սարդոստայնի հիմքը։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 http://www.w3.org/People/Berners-Lee/Longer.html
  2. 2,0 2,1 Person Profile // Internet Movie Database — 1990.
  3. 3,0 3,1 SNAC — 2010.
  4. http://www.bbc.co.uk/blogs/magazinemonitor/2009/10/11-week/
  5. http://www.telegraph.co.uk/technology/news/8528304/Internet-pioneer-Sir-Tim-Berners-Lee-casts-a-web-of-intrigue-with-his-love-life.html
  6. Tim Berners-Lee: Inventor of the World Wide Web — 2009. — P. 83.
  7. http://www.ecs.soton.ac.uk/people/timbl
  8. 8,0 8,1 8,2 DBLP — 1993.
  9. https://www.csail.mit.edu/user/769
  10. https://theodi.org/team/timbl
  11. NNDB — 2002.
  12. ACM Digital LibraryACM.
  13. https://www.nytimes.com/2004/06/14/business/pioneer-who-kept-the-web-free-honored-with-a-technology-prize.html
  14. https://taf.fi/millennium-technology-prize/winner-2004/
  15. http://qeprize.org/internet-and-web-pioneers-win-qeprize/
  16. http://internethalloffame.org/inductees/year/2012
  17. http://awards.acm.org/about/2016-turing
  18. https://www.defectivebydesign.org/tim-berners-lee-receives-obedience-award
  19. http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/6750395.stm
  20. Richards J. BCS honours inventor of the web and computer imaging pioneer: Tim Berners-Lee, inventor of the World Wide Web and director of the World Wide Web Consortium, is to be awarded the BCS Lovelace Medal in recognition of his contribution to the development of IT.Reed Business Information, TechTarget, 2006. — ISSN 0010-4787
  21. https://www.bcs.org/more/awards-and-competitions/lovelace-medal/
  22. http://www.uoc.edu/hc/berners-lee/cat/index.html
  23. https://www.harvard.edu/on-campus/commencement/honorary-degrees
  24. «Sir Tim Berners-Lee joins Oxford's Department of Computer Science»։ University of Oxford 
  25. «Tim Berners-Lee | MIT CSAIL»։ www.csail.mit.edu (անգլերեն) 
  26. «info.cern.ch – Tim Berners-Lee's proposal»։ Info.cern.ch։ Վերցված է 21 December 2011 
  27. Tim Berners Lee's own reference. The exact date is unknown.
  28. Berners-Lee Tim, Mark Fischetti (1999)։ Weaving the Web: The Original Design and Ultimate Destiny of the World Wide Web by its inventor։ Britain: Orion Business։ ISBN 978-0-7528-2090-3 
  29. Berners-Lee T. (2010)։ «Long Live the Web»։ Scientific American 303 (6): 80–85։ PMID 21141362։ doi:10.1038/scientificamerican1210-80 
  30. Shadbolt N., Berners-Lee T. (2008)։ «Web science emerges»։ Scientific American 299 (4): 76–81։ PMID 18847088։ doi:10.1038/scientificamerican1008-76 
  31. Berners-Lee T., Hall W., Hendler J., Shadbolt N., Weitzner D. (2006)։ «Computer Science: Enhanced: Creating a Science of the Web»։ Science 313 (5788): 769–771։ PMID 16902115։ doi:10.1126/science.1126902 
  32. «Draper Prize»։ Massachusetts Institute of Technology։ Վերցված է 25 May 2008 
  33. «People»։ The Web Science Research Initiative։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 28 June 2008-ին։ Վերցված է 17 January 2011 
  34. «MIT Center for Collective Intelligence (homepage)»։ Cci.mit.edu։ Վերցված է 15 August 2010 
  35. «MIT Center for Collective Intelligence (people)»։ Cci.mit.edu։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 11 June 2010-ին։ Վերցված է 15 August 2010 
  36. Bratt Steve (29 September 2011)։ «Sir Tim Berners-Lee Named to the Ford Foundation Board»։ World Wide Foundation։ Վերցված է 22 August 2017 
  37. «Web's inventor gets a knighthood»։ BBC News։ 31 December 2003։ Վերցված է 10 November 2015 
  38. «Creator of the web turns knight»։ BBC News։ 16 July 2004։ Վերցված է 10 November 2015 
  39. «Timothy Berners-Lee Elected to National Academy of Sciences»։ Dr. Dobb's Journal։ Վերցված է 9 June 2009 
  40. «72 New Members Chosen By Academy» (Press release)։ United States National Academy of Sciences։ 28 April 2009։ Վերցված է 17 January 2011 
  41. Quittner Joshua (29 March 1999)։ «Tim Berners Lee—Time 100 People of the Century»։ Time Magazine։ «He wove the World Wide Web and created a mass medium for the 21st century. The World Wide Web is Berners-Lee's alone. He designed it. He loosed it on the world. And he more than anyone else has fought to keep it open, nonproprietary and free» 
  42. 42,0 42,1 Friar Karen (28 July 2012)։ «Sir Tim Berners-Lee stars in Olympics opening ceremony»։ ZDNet։ Վերցված է 28 July 2012 
  43. Berners-Lee, Tim (27 July 2012)։ «This is for everyone»։ Twitter։ Վերցված է 28 July 2012 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]