Թամզարա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Թամզարա (այլ կիրառումներ)
Գյուղաքաղաք
Թամզարա
Վարչական տարածք Արևմտյան Հայաստան
Վիլայեթ Շապին Գարահիսար
Գավառ Շապին Գարահիսարի գավառ
Այլ անվանումներ Թամազրա, Թամարզա, Թամզար, Թեմզերի, Տամզարա
Պաշտոնական լեզու Հայերեն
Ազգային կազմ Հայեր (մինչև Մեծ եղեռնը)
Կրոնական կազմ Քրիստոնյա (մինչև Մեծ եղեռնը)
Ժամային գոտի UTC+3

Թամզարա, գյուղաքաղաք (ավան, գյուղ) պատմական Փոքր Հայքում, իսկ ապա Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Շապին Գարահիսարի գավառում։ Գտնվում էր Շապին Գարահիսար քաղաքից հյուսի, Կերասուն տանող ճանապարհին:

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բնակավայրը տեղադրված էր քարաժայռի փեշերին և շրջապատված էր փարթամ պարտեզներով ու պուրակներով: Ուներ խմելու և ոռոգելու առատ ջուր: Թամզարայի միջով հոսում է Աիթմուղի գետի աջ վտակներից մեկը, որի հովիստը հարուստ էր անդաստաններով և հովիտներով:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ըստ ավանդության հայերի նախնիները Անիից XIX դարում գաղթած վերաբնակիչներ են: Թամզարան ավերվել, իսկ բնակիչները կոտորվել կամ բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մինչև 1915 թվականն ուներ 8000 հայ բնակիչ: Բնակիչները բարետես, նուրբ դիմագծերով, խաղաղ, համբերատար, բայց խիզախ մարդիկ էին:

Տնտոսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բնակիչները հմուտ արհեստավորներ էին: Հատկապես զբաղվում էին բրուտությամբ և ջուլհակությամբ: Մշակում էին Տրապիզոնի և Կերասունի շրջաններից բերած վուշը:

Բնակավայրն ուներ ալրաղաց գործարան: Թամզարայի շրջակայքում կային շատ ջրաղացներ:

Օգտակար հանածոներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գյուղաքաղաքի շրջակայքում կան արծաթի հանքավայրեր:

Պատմամշակութային կառույցներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թամզարան ուներ Ս. Աստվածածին (կառուցված 1210 թ.), Ս. Թագավոր (կառուցված 1210 թ.) և Ս. Խաչ (կառուցված 1252 թ.) եկեղեցիները: Գյուղի մոտակայքում գտնվում էին Ս. Գերոգ (Այոս-Խըտրելլեսի), Կողուց և Կարմրակ Ս. Նշան եկեղեցիները:

Կրթություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բնակավայրում գործում էր Արամյան երկսեռ վարժարանը, որն ուներ մոտ 150 աշակերտ:

Գրչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թամզարան հին ձեռագրերում հիշատակվել է որպես գրչության կենտրոն:

Անվանի մարդիկ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այստեղ է ծնվել կրթական գործիչ Գ. Մալաթյանը (1860-1940)[1]:

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան», հտ 2, էջ 405