Թաթուլ Ալթունյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Թաթուլ Ալթունյան
Ծնվել է հոկտեմբերի 2 (15), 1901
Ծննդավայր Ադանա[1]
Մահացել է նոյեմբերի 29, 1973({{padleft:1973|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:29|2|0}}) (72 տարեկանում)
Մահվան վայր Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ
Քաղաքացիություն Flag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
Ազգություն հայ և ամերիկահայ
Մասնագիտություն դիրիժոր և երաժշտագետ
Քաղաքական կուսակցություն ԽՄԿԿ
Պարգևներ և
մրցանակներ
Ստալինյան մրցանակ, Լենինի շքանշան, Կարմիր Աստղի շքանշան, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ, Հայկական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ կամ Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան

Թաթուլ Տիգրանի Ալթունյան, (1901, հոկտեմբերի 2 (հոկտեմբերի 15), Ադանա- 1973, նոյեմբերի 29, Երևան), հայ խմբավար, մանկավարժ, ԽՍՀՄ (1965) և ՀԽՍՀ (1945) ժողովրդական արտիստ։

Հայաստանի Հանրապետության արվեստի վաստակավոր գործիչ Ժիրայր Ալթունյանի հայրն է։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1928 թվականին ավարտել է Երևանի, 1934 թվականին՝ Լենինգրադի կոնսերվատորիաները։

Թաթուլ Ալթունյանին նվիրված հուշատախտակ Երևանում

1934 թվականից դասավանդել է Երևանի կոնսերվատորիայում (պրոֆեսոր` 1971 թվականից): 1935-1936 թթ. ղեկավարել է կոնսերվատորիայի երգչախումբը, 1937-1939 թթ. և 1947-1949 թթ.՝ Հայաստանի պետական երգչախումբը, 1938-1970 թթ` Հայկական ժողովրդական երգի-պարի անսամբլը (1974 թվականից՝ Ալթունյանի անվան), 1966-1969 թթ.` Հայաստանի երգչախմբային ընկերության երգչախումբը (ընկերության նախագահ՝ 1958-1973):

Ստեղծագործական գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ալթունյանի ղեկավարությամբ ինքնատիպ մեկնաբանությամբ են հնչել Կոմիտասի «Գարուն», «Կալի երգը», «Սոնա յար», «Լո, լո», «Անձրևն եկավ», «Քաղհան», Քրիստափոր Կարա-Մուրզայի «Գացեք, տեսեք», «Զինչ ու զինչ», Սպիրիդոն Մելիքյանի «Թխկոնդա», «Պիլիբի» երգերը, հայկական ժողովրդական երգերի բազմաթիվ մշակումներ, հայկական, ռուսական, արևմտաեվրոպական խմբերգային ստեղծագործություններ։

Երգի-պարի անսամբլի համար Ալթունյանի մշակած ստեղծագործություններն աչքի են ընկնում բեմական ինքնատիպ ոճով։ Հիշարժան են Կոմիտասի, Սպիրիդոն Մելիքյանի և իր ձայնագրած ժողովրդական երգերը («Հոյ, իմ Նազանի յարը», «Նուբար, Նուբար», «Հոպինա», «Խամբաջի», «Քա, դե եսիմ», «Յաման յար» և այլն)։ Հեղինակ է նաև «Սևանի», «Նազելի», «Նազպար», «Արտաշատի» և այլ պարեղանակների։ Ալթունյանը եղել է հայկական գաղթավայրերում և նպաստել տեղի ինքնագործ խմբերի կատարողական վարպետության բարձրացմանը։

Ալթունյանի անունով են կոչվել Կահիրեի, Բուենոս Այրեսի և հայկական այլ անսամբլներ։

1950 թվականին արժանացել է ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի[2]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Алтунян Татул Тигранович, Алтунян Татул Тигранович // Սովետական մեծ հանրագիտարան (1969—1978) Ստուգված է սեպտեմբերի 28-ին 2015:
  2. Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005.