Եհովայի վկաներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
«Դիտարան» ընկերության գլխամասը Բրուքլինում (Նյու Յորք, ԱՄՆ)։
Դիտարանի ընկերության ակտիվ անդամների թիվը 1945-2013թթ.

Եհովայի վկաներ (մինչև 1931թ. կոչվում էին «Աստվածաշունչ ուսումնասիրողնոր»), 19-րդ դարի ավարտին Միացյալ Նահանգներում ստեղծված համաշխարհային կրոնական կազմակերպություն։

Դպրոցական մեծ հանրագիտարանում Եհովայի վկաների մասին հետևյալ նկարագրությունն է տրված.

Aquote1.png Եհովայի վկաներ կամ եհովականներ. բողոքական աղանդ է, հիմնադրել է Չառլզ Ռասելը 1872 թ-ին ԱՄՆ-ի Փենսիլվանիա նահանգում։ Ընդունում են մեկ միասնական Աստծուն՝ միայն Եհովային, իսկ Քրիստոսին համարում են նրանից ծնված և նրա կամքը կատարող։ Եհովականները չեն ընդունում Սուրբ Հոգուն իբրև Աստծու, մերժում են Սուրբ Խաչը, մկրտությունը և այլն։ Ըստ եհովականների՝ երկրի վրա է գտնվում սատանայի թագավորությունը, և Եհովայի ու սատանայի առաջիկա ճակատամարտում (Արմագեդոն) մարդկությունը կկործանվի՝ բացառությամբ եհովականների, և երկրի վրա կհաստատվի Աստծու թագավորությունը։
— Դպրոցական մեծ հանրագիտարան[1]
Aquote2.png


Եհովայի վկաները հայտնի են դռնեդուռ այցերի և փողոցում պատահական անցորդների հետ զրուցելով քարոզչություն իրականացնելով։ Նրանք հանդես են գալիս որպես վերջին ժամանակի շարժում, այսինքն՝ հավատում են, որ մարդկությունը գտնվում է Աստվածաշնչում հիշատակված Վերջին դատաստանին նախորդող ժամանակաշրջանում։

Եհովայի վկաները ընդունում են միայն որոշակի գիտակցական տարիքի հասած անձանց մկրտությունը, որով նորահավատը նրանց կազմակերպության անդամ է դառնում։ Քարոզչական գործը վերահսկվում է մի խումբ տղամարդկանց՝ «կառավարիչ մարմնի» կողմից, որը զբաղվում է կրոնական գրականության հրատարակմամբ։ Կառավարիչ մարմինը աշխատում է Նյու Յորքի Բրուքլին արվարձանում գտնվող Եհովայի վկաների գլխավոր վարչական կենտրունում։

2004 թ. պետության կողմից գրանցվել է Հայաստանում գործող կրոնական կազմակերպությունների ցանկում։

Պատմություն[խմբագրել]

Կազմակերպության հիմնադիր Չարլզ Ռասելն իր առաջին խմբակն անվանել էր «Գրքերի ուսումնասիրողներ», որն էլ հենց «Եհովայի վկաներ»-ի առաջին անվանումն է։ Հետագայում կազմակերպությունը վերանվանվում է «Գրքերի ուսումնասիրողների ընկերության»: 1884 թվականին «Եհովայի վկաներ»-ը Փենսիլվանիայի նահանգում գրանցվում են «Սիոնի դիտարանի հրատարակության ընկերություն» (Zion’s Watchtower Bible & Tract) անվամբ։

Ռասելը զբաղվել է նաև օկուլտիզմով, ինչի վկայությունն է իր ուսմուքնում աշխարհի վերջի հաշվարկների ամրապնդման նպատակով օգտագործած բուրգաբանությունը։

1913 թվականին Ռասելի կինը դատարանի միջոցով հասնում է ամուսալուծության, իսկ նրան ներկայացվում են խարդախության ու կեղծ վկայության մեղադրանքներ։

Կազմակերպության հաջորդ ղեկավար է դառնում Ջոզեֆ Ֆրանկլին Ռուտերֆորդը, որին կոչում էին «դատավոր»:

Ռասելի մահից որոշ ժամանակ անց, Ռուտերֆորդը, հրատարակում է «Կորած գաղտնիքը» աշխատությունը, որտեղ նա հերքում է Ռասելի տեսակետները։ Այս գիրքը լուրջ տարաձայնությունների առիթ է դառնում և 1931 թվականին հանգեցնում է կազմակերպության բաժանմանը։ Իր հետևորդներին առանձնացնելու-տարբերակելու նպատակով Ռուտերֆորդը նրանց կնքեց նոր՝ «Եհովայի վկաներ» անվամբ, որը պահպանվում է մինչև օրս։ 1927 թվականին Ռուտերֆորդը մտցնում գրականությունը տներով մեկ տարածելու պարտադիր կարգը։

Կազմակերպության երրորդ նախագահը դարձավ Նաթան Կնորը (Նորը): Կնորն ուսմունքի մեջ նոր շեշտադրում մտցրեց՝ իրենց կոչելով «Նոր Աշխարհի Ընկերություն» (անգլ.՝ New World Society), և հայտարարեց, որ արմագեդոնը Եհովայի ողջ ժողովրդին վերաբնակեցնելու է երկրի բոլոր ազգերի փոխարեն[2]:

Կազմակերպության չորրորդ նախագահը դարձավ կազմակերպության այդ ժամանակվա գլխավոր գաղափարախոս Ֆրեդերիկ Ֆրանցը, որը վերահաշվարկել և վերախմբագրել էր աշխարհի վերջի բոլոր հնարավոր տարեթվերը։ Ֆրանցը մահացել է 1992 թվականին՝ 98-ամյա հասակում։ Այժմ կազմակերպությունը ղեկավարում է 80-ն անց Միլթոն Հենշելը՝ «Դիտարանի» ընկերության թվով հինգերորդ նախագահը։

Քննադատություն[խմբագրել]

Ըստ ter-hambardzum.net կայքի տեղեկատվության «Եհովայի վկաներ» կազմակերպությունը համարվում է քայքայիչ կրոնական կազմակերպություն (տոտալիտար աղանդ, ապակառուցողական պաշտամունք) [2]:

Դատական գործընթացներ[խմբագրել]

Հայաստան[խմբագրել]

2012 թվականի նոյեմբերին Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը վճիռ կայացրեց «Եհովայի վկաներ» կրոնական կազմակերպության 19 հետևորդներն ընդդեմ Հայաստանի գործով։ Դատարանը բավարարեց դիմողների իրավունքի խախտումը՝ այլընտրանքային զինվորական ծառայությունից խուսափելու համար կալանքի տակ պահելը։ Որոշման համաձայն հետևորդներին պատճառված բարոյական վնասի համար Հայաստանի Հանրապետությունը նրանց պետք է վճարեր 134.000 եվրո[3]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]