Դամալա
-
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Տամալա (այլ)
| Գյուղ | |||
|---|---|---|---|
| Դամալա (Տամալա) | |||
վրաց.՝ დამალა | |||
 Դամալա գյուղը հյուսիս-արևելքից | |||
| Երկիր |  Վրաստան | ||
| Մարզ | Սամցխե-Ջավախք | ||
| Շրջան | Ասպինձայի | ||
| Համայնք | Սամցխե-Ջավախեթի մարզ և Ասպինձայի մունիցիպալիտետ | ||
| Հիմնադրված է | մայիսի 1, 1828 թ. | ||
| ԲԾՄ | 1360 մ | ||
| Պաշտոնական լեզու | վրացերեն | ||
| Բնակչություն | 1234[1] մարդ (2014) | ||
| Ազգային կազմ | Հայեր 99,35 %[2] | ||
| Կրոնական կազմ | Հայ Առաքելական եկեղեցի | ||
| Ժամային գոտի | UTC+4 | ||
| Հեռախոսային կոդ | +995 | ||
| |||
Դամալա[3] կամ Տամալա[4] (Դաիմալա, վրաց.՝ დამალა), հայաբնակ գյուղ Վրաստանի Սամցխե-Ջավախք մարզի Ասպինձայի շրջանում (պատմական Ջավախք երկրամաս)։ Գտնվում է Ասպինձայից (Ասպնջակ) 5 կմ արևելք։ Աշխարհի կենտրոնը։
Աշխարհագրություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Դամալան գտնվում է Քուռ գետի աջ ափին, ծովի մակերևույթից շուրջ 1360 մ բարձրության վրա։ Գյուղը կառուցված է բարձրադիր բլուրների վրա՝ Թռեղքի լեռնաշղթայի հարավային ծայրի ստորոտներին, երեք կողմից շրջապատված է անտառներով, իսկ արևմտյան կողմում տարածվում են Կաժ անունով սարահարթը և Խուլուչայի ձորը։ Կլիման մեղմ է, նպաստավոր այգեգործության և բանջարա-բոստանային կուլտուրաների մշակության համար։
Բնակչություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Դամալան շրջանի ամենամեծ և միակ հայաբնակ գյուղն է։ Բնակիչների նախնիները ներգաղթել են 1828 թվականին Էրզրումի վիլայեթի Շիփիկ, Ռաբատ, Կերեկ և Գառանկոթ գյուղերից։
Տնտեսություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Բնակչության հիմնական զբաղմունքն է հողագործությունն ու անասնապահությունը։ Գյուղատնտեսության գերակայող ճյուղերն են հացահատիկային բույսերի, կարտոֆիլի, բանջարա-բոստանային կուլտուրաների մշակությունը, այգեգործությունը (խնձոր, տանձ, սալոր և այլն), մեղվաբուծությունը։ Նախկինում զբաղվել են արհեստներով (դամալացիները եղել են հմուտ կամ պատրաստողներ, որոնց արտադրանքը վաճառքի է հանվել հարևան շրջաններում)։
Մշակույթ և կրոն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Գյուղում 1865 թվականից գործել է եկեղեցական ծխական դպրոց։ Ներկայումս գյուղն ունի միջնակարգ դպրոց, որտեղ 2005 թվականի տվյալներով սովորում էր 315 աշակերտ (1985 թվականին աշակերտների թիվն էր` 460)։ Գյուղի Սուրբ Խաչ եկեղեցին հիմնադրվել է 1830-ական թվականներին, սակայն ավելի ուշ հիմնովին վերանորոգվել և վերաբացվել է 1872 թվականին՝ մեկդասյա դպրոցի հետ միասին։ Սուրբ Խաչը քարաշեն է, ճակատը շարված է սրբատաշ քարերով։ 1920-ական թվականներին եկեղեցին փակվել է, իսկ քահանան աքսորվել։ Եկեղեցին օգտագործվել է որպես պահեստ, ավելի ուշ փլվել է փայտաշեն տանիքը։ 2008 թվականին եկեղեցին վերականգնվել և վերաօծվել է[5]։
Գյուղից 2 կմ հեռավորության վրա՝ արևելյան կողմի ձորամիջում գտնվում է Սուրբ Գևորգ վանքը, որը հանդիսանում է գյուղի բնակչության ուխտատեղին, կան նաև ավերակներ (Շոլորթան, Կողտաբերդ ամրոցը)։ Ի դեպ Դամալան առաջին անգամ հիշատակել է վրաց պատմագիր և աշխարհագիր Վախուշտին (XVIII դար)՝ պատմական Թռեղք գավառում։
Տես նաև
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Արտաքին հղումներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ «მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014». საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური. ნოემბერი 2014. Վերցված է 26 ივლისი 2016-ին.
- ↑ Ethnic composition of Georgia 2014
- ↑ Ջավախքի բնակավայրերը; javakhk.am Արխիվացված 2014-02-03 Wayback Machine
- ↑ Ս. Կարապետյան, Ջավախք, Երևան, 2006, էջ 493
- ↑ «Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2008 թ․ հուլիսի 24-ին. Վերցված է 2010 թ․ հոկտեմբերի 27-ին.
| |||||||||||||||||
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից (հ․ 3, էջ 271)։ 
|