Բոլցանո (քաղաք)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բոլցանո (այլ կիրառումներ)
Քաղաք
Բոլցանո
Bolzano
Դրոշ Զինանշան
Flag of Bozen.svg ITA Bolzano COA.svg

Dom Maria Himmelfahrt Bozen.jpg
ԵրկիրԻտալիա Իտալիա
ՄարզՏրենտինո Ալտո Ադիջե
ԳավառԲոլցանո
Ներքին բաժանումZentrum-Bozner Boden-Rentsch?, Oberau-Haslach?, Europa-Neustift?, Don Bosco? և Gries-Quirein?
Մակերես52,34 կմ²
ԲԾՄ262 մ
Բնակչություն98 100 մարդ (2005)
Խտություն1 882,42 մարդ/կմ²
Ժամային գոտիUTC+1, ամառը UTC+2
Հեռախոսային կոդ0471
Փոստային ինդեքս39100
Փոստային ինդեքսներ39100
Ավտոմոբիլային կոդBZ
ISTAT021008
Պաշտոնական կայքcomune.bolzano.it
##Բոլցանո (քաղաք) (Իտալիա)
Red pog.png
##Բոլցանո (քաղաք) (Տրենտինո Ալտո Ադիջե)
Red pog.png

Բոլցանո (իտալ.՝ Bolzano), քաղաք Իտալիայում։ Գտնվում է Տրենտինո Ալտո Ադիջե մարզում՝ Բոլցանո գավառում։ Հարավային Տիրոլի մարզկենտրոնն է, Ալպյան ողջ տարածաշրջանի խոշոր բնակավայրերից մեկը[1]։ Ունի հեղինակավոր համալսարան, որտեղ դասավանդումն իրականացվում է անգլերեն, գերմաներեն, իտալերեն։ Բոլցանոյում է տեղակայված Իտալիայի զինված ուժերի ալպյան զորամիավորման բարձրագույն հրամանատարության շտաբը, ինչպես նաև՝ հատուկ, մարտական և օժանդակ որոշ ստորաբաժանումներ[2]։ Բոլցանոն Իտալիայի լավագույն քաղաքներից մեկն է համարվում կյանքի որակի առումով[3]։

Բնակչությունը կազմում է 98 100 մարդ, բնակչության խտությունը՝ 1 882,42 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 52,34 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 39100, հեռախոսային կոդ՝ +39 0471։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հին և միջնադարյան ժամանակաշրջաններում բնակավայրը, Բաուսանում անվանումով, հաջորդաբար գտնվել է հռոմեական կայսրության, օստգոթերի թագավորության, Բյուզանդական Իտալիայի, Լոմբարդական թագավորության, Սրբազան հռոմեական կայսրության, այնուհետև Բոտցենա անվանումով՝ Հաբսբուրգների միապետության կազմում։ Այդ ժամանակաշրջանում քաղաքի բնակչությունը գերազանցապես գերմանախոս էր։ Հենց այդ ժամանակներից (1514 թվականից) է պահպանվել ամեն տարի մեկ շաբաթ շարունակ հարյուր դերասանի մասնակցությամբ լիտուրգիական դրամաներ ներկայացնելու ավանդույթը[4]։

1867 թվականից մինչև 1918 թվականը, արդեն Բոցեն անվանումով, քաղաքը մտել է Ավստրիական, այնուհետև՝ Ավստրոհունգարական կայսրության կազմի մեջ, եղել Տիրոլյան մարզի Բոցեն շրջանի վարչական կենտրոնը[5]։

Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո դարձել է Իտալիայի թագավորության քաղաքներից մեկը[6]։ Այդ պատմական իրադարձությունը հավերժացնելու նպատակով Բոլցանոյում կանգնեցվել է Հաղթանակի հուշարձանը[7] ·[8]:

Ժողովրդագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

Կլիմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բոլցանո (1971–2000, extremes 1946–present)ի կլիմայական տվյալները
Ամիս հունվ փետ մարտ ապր մայ հուն հուլ օգոս սեպ հոկ նոյ դեկ Տարի
Ռեկորդային բարձր °C (°F) 21.8
(71.2)
23.1
(73.6)
28.4
(83.1)
32.0
(89.6)
35.0
(95)
40.0
(104)
39.1
(102.4)
39.1
(102.4)
33.3
(91.9)
28.2
(82.8)
21.6
(70.9)
18.0
(64.4)
40.0
(104)
Միջին բարձր °C (°F) 6.3
(43.3)
9.5
(49.1)
15.0
(59)
18.5
(65.3)
23.2
(73.8)
26.5
(79.7)
29.0
(84.2)
28.5
(83.3)
24.3
(75.7)
17.9
(64.2)
11.0
(51.8)
6.6
(43.9)
18.0
(64.4)
Միջին օրական °C (°F) 0.9
(33.6)
3.7
(38.7)
8.5
(47.3)
12.0
(53.6)
16.5
(61.7)
19.8
(67.6)
22.3
(72.1)
21.8
(71.2)
17.9
(64.2)
12.1
(53.8)
5.4
(41.7)
1.4
(34.5)
11.9
(53.4)
Միջին ցածր °C (°F) −4.5
(23.9)
−2.1
(28.2)
2.1
(35.8)
5.4
(41.7)
9.8
(49.6)
13.2
(55.8)
15.5
(59.9)
15.1
(59.2)
11.6
(52.9)
6.2
(43.2)
−0.1
(31.8)
−3.7
(25.3)
5.7
(42.3)
Ռեկորդային ցածր °C (°F) −18.5
(−1.3)
−15.6
(3.9)
−10.7
(12.7)
−4.4
(24.1)
−2.6
(27.3)
0.4
(32.7)
5.2
(41.4)
4.2
(39.6)
−0.5
(31.1)
−4.6
(23.7)
−10.7
(12.7)
−16.5
(2.3)
−18.5
(−1.3)
Տեղումներ մմ (դյույմ) 23.5
(0.925)
22.8
(0.898)
36.9
(1.453)
50.2
(1.976)
75.2
(2.961)
84.6
(3.331)
92.3
(3.634)
86.2
(3.394)
70.9
(2.791)
84.4
(3.323)
49.9
(1.965)
34.6
(1.362)
711.5
(28.012)
Միջ. տեղումների օրեր (≥ 1.0 mm) 3.6 3.1 5.1 6.6 9.3 8.5 8.9 8.2 6.8 6.8 4.9 4.3 76.1
% խոնավություն 72 69 62 66 69 66 66 68 71 75 74 73 69
Միջին ամսական արևային ժամ 102.3 121.5 148.8 159.0 176.7 201.0 232.5 213.9 180.0 151.9 102.0 96.1 1885,7
աղբյուր: Servizio Meteorologico (humidity and sun 1961–1990)[9][10][11]

Անվանի անձինք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռայներ Յոզեֆ Ավստրիացի
Աննետ Մենց
Ալոիս Ռիլ
Դորիան Գրեյ, 1956
  • Արքիդուքս Ռայներ Յոզեֆ Ավստրիացի (1783–1853), Լոմբարդիա-Վենեցիայի փոխարքա
  • Աննետ Մենց (1796–1869), 19-րդ դարի սկզբներին եղել է Բոլցանոյի ամենահարուստ կինը[12]
  • Դանիել Հարվից (1821 – 1884 in Bolzano), շախմատի գերմանացի վարպետ
  • Հայնրիխ Անտոն Ավստրիացի (1828-1891), Ավստրիայի արքիդուքս
  • Անտոն Աուսերեր (1843–1889), բնագետ և հնագետ
  • Ալոիս Ռիլ (1844–1924), նեոկանտական փիլիսոփա
  • Ալոիս Դելուգ (1859–1930), նկարիչ, Վիեննայի գեղարվեստի ակադեմիայի պրոֆեսոր
  • Կարլ Թեոդոր Հոնիգեր (1881–1970), գրող, մշակույթի պատմաբան[13]
  • Ռեսել Օռլա (1889–1931), դերասանուհի[14]
  • Մաքս Վալիե (1895–1930), հրթիռային տեխնիկայի պիոներ, աստղագետ, գրող
  • Քրիստիան Հեսս (1895–1944), նկարիչ, քանդակագործ[15]
  • Յոզեֆ Մայեր-Նուսեր (1910–1945), հակաֆաշիստական պայքարի հարատիրոլյան առաջնորդ
  • Մարիա Գարդենա (1920–2008) կինոդերասանուհի, ճարտարապետ[16]
  • Ալսիդ Բեռլոֆա (1922-2011), քաղաքական գործիչ[17]
  • Դորիան Գրեյ (1928-2011), դերասանուհի[18]
  • Ադոլֆ Դալապոցա (ծնվ. 1940) օպերային երգիչ[19]
  • Օտտավիա Պիկոլո (ծնվ. 1949) դերասանուհի[20]
  • Աննա Ուտերբերգեր (ծնվ. 1985) դերասանուհի[21]
Տանյա Կոնյոտո, 2009
  • Էրիկա Լեխներ (ծնվ. 1947) - 1968 թվականի ձմեռային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր
  • Անտոնելլա Բելուտտի (ծնվ. 1968) - հեծանվորդուհի, օլիմպիական խաղերի կրկնակի չեմպիոն
  • Գերդա Վայսենշտայներ (ծնվ. 1969) - բոբսլեիստուհի, ձմեռային օլիմպիական խաղերի չեմպիոնուհի և բրոնզե մեդալակիր
  • Իլենյա Սկապին (ծնվ. 1975) - ձյուդոիստուհի, օլիմպիական խաղերի կրկնակի մրցանակակիր
  • Իզոլդա Կոստներ (ծնվ. 1975) - լեռնադահուկորդուհի, ձմեռային օլիմպիական խաղերի եռակի մրցանակակիր
  • Կարեն Պուտցեր (ծնվ. 1978) - լեռնադահուկորդ, ձմեռային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր
  • Տանյա Կոնյոտո (ծնվ. 1985), ջրացատկորդուհի, աշխարհի և Եվրոպայի չեմպիոնուհի, օլիմպիական խաղերի կրկնակի մրցանակակիր
  • Կարոլինա Կոստներ (ծնվ. 1987), գեղասահորդուհի, աշխարհի չեմպիոնուհի, օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քույր քաղաքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բոլցանոն բարեկամական և գործընկերային հարաբերություններ է հաստատել հետևյալ քաղաքների հետ

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Demografische Daten für Südtirol 2017»։ Provinz Südtirol։ Վերցված է 2019-01-09 
  2. Le unità di supporto del Comando Truppe Alpine Archived December 25, 2007, at the Wayback Machine. Կաղապար:In lang
  3. «Qualità della vita 2020»։ Il Sole 24 Ore։ Վերցված է 30 March 2021 
  4. (անգլերեն) Hannes Obermair (2004). "The Social Stages of the City. Vigil Raber and Performance Direction in Bozen/Bolzano (Northern Italy) – A Socio-Historical Outline". Concilium Medii Aevi 7: Կաղապար:P..
  5. (Գերմաներեն) Wilhelm Klein, Die postalischen Abstempelungen auf den österreichischen Postwertzeichen-Ausgaben 1867, 1883 und 1890 (1967)
  6. History of Italian Bolzano
  7. |auteur1=Jérôme Gautheret|titre=Le Haut-Adige, terre de tensions entre Autriche et Italie|périodique=Le Temps|date=2018-01-20|issn=1423-3967|lire en ligne=https://www.letemps.ch/monde/hautadige-terre-tensions-entre-autriche-italie%7Cconsulté le=2019-04-14}}
  8. |Bloody Sunday (Bolzano)|lang=en}}
  9. «Bolzano (BZ)»։ Atlante climatico։ Servizio Meteorologico։ Վերցված է 19 May 2015 
  10. «STAZIONE 020 Bolzano: medie mensili periodo 61 - 90»։ Servizio Meteorologico։ Վերցված է 19 May 2015 
  11. «Bolzano: Record mensili dal 1946» (իտալերեն)։ Servizio Meteorologico dell'Aeronautica Militare։ Վերցված է 19 May 2015 
  12. German Wiki, Annette von Menz
  13. German Wiki, Karl Theodor Hoeniger
  14. IMDb Database retrieved 22 June 2019
  15. German Wiki, Christian Hess
  16. IMDb Database retrieved 22 June 2019
  17. Italian Wiki, Alcide Berloffa
  18. IMDb Database retrieved 22 June 2019
  19. IMDb Database retrieved 22 June 2019
  20. IMDb Database retrieved 22 June 2019
  21. IMDb Database retrieved 22 June 2019
  22. «Bozen wird neue Partnerstadt von Erlangen»։ nordbayern.de։ Վերցված է 2018-06-28 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վիքիճամփորդն ունի Բոլցանո (քաղաք)ին առնչվող զբոսաշրջային տեղեկատվություն։