Արտեմիզիա Ջենտիլեսկի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox artiste.png
Արտեմիզիա Ջենտիլեսկի
Artemisia Gentileschi Selfportrait Martyr.jpg
Ի ծնե Artemisia Gentileschi, Artemisia Lomi
Ծնվել է հուլիսի 8, 1593({{padleft:1593|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:8|2|0}})[1]
Ծննդավայր Հռոմ
Վախճանվել է 1653[2]
Մահվան վայր Նեապոլ
Մասնագիտություն նկարիչ
Ոճ Caravaggisti
Ուշագրավ աշխատանքներ Հողոփեռնեսին գլխատող Հուդիթը, Adoration of the Magi և Judith and her Maidservant
Անդամակցություն Accademia delle Arti del Disegno
Հայր Օրացիո Ջենտիլեսկի
Եղբայր Ֆրանչեսկո Ջենտիլեսկի
Ամուսին Պիեռանտոնիո Ստիզտեզի
Artemisia Gentileschi Վիքիպահեստում

Արտեմիզիա Ջենտիլեսկի (իտալ.՝ Artemisia Gentileschi, Artemisia Lomi, հունիսի 8 1593, Հռոմ - մոտ. 1653, Նեապոլ), իտալացի նկարչուհի։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտեմիզիա Ջենտիլեսկին նկարչի աղջիկ էր։ Նրա հայրը Հորացիո Ջենտիլեսկին, Կարավաջոյի դպրոցի նկարիչ էր։ Մայրը մահացել էր, երբ աղջիկը տասներկու տարեկան էր։ 1612 թվականին Արտեմիզիային պատվազրկում է հոր հետ աշխատող ֆլորենտացի նկարիչ Ագոստինո Տասսին, յոթամսյա դատավարությունից հետո նա մեղավոր ճանաչվեց և դատապարտվեց մեկ տարվա բանտարկության։ Նկարչուհու հոգեկան ապրումները տեղ են գտել նրա հայտնի «Հողոփեռնեսին գլխատող Հուդիթը» (1612-1613) նկարում։ Այս սյուժեին նա անդրադարձել է ոչ մեկ անգամ։ Նմանատիպ կրկնվող կերպարներն են Շեբայի թագուհին, Լուկրեցիան և Կլեոպատրան։

«Հողոփեռնեսին գլխատող Հուդիթը», 1614-1620, Ուֆֆիցի պատկերասրահ, Ֆլորենցիա[3]

1612 թվականին հոր միջնորդությամբ ամուսնանում է Պիեռանտոնիո Ստիատեսիի հետ և նույն թվականին մեկնում է Ֆլորենցիա։ Աշխատում է Կոզիմո II Մեդիչիի հովանավորության ներքո։ Ընկերություն էր անում Գալիլեո Գալիլեյի հետ։ 1621 թվականին աշխատել է Ջենովայում, հետո տեղափոխվել է Վենետիկ, ուր ծանոթացել է Անտոնիս Վան Դեյկի հետ։ Հետո վերադարձել է Հռոմ, իսկ 1626 և 1630 թվականների արանքում տեղաղափոխվել է Նեապոլ։ Նեապոլյան շրջանում ֆրեսկոյի պատվեր է ստանում և ձևավորում է Նեապոլի մոտ, Պացուոլի փոքր քաղաքի եկեղեցին։ 1638-1641 թվականներին հոր հետ ապրել և աշխատել է Լոնդոնում, որտեղ վայելել է Կարլ I Ստյուարտի հովանավորությունը։ Հետո վերադարձել է Նեապոլ ուր և ապրել է մինչև կյանքի վերջ[4]։

Գնահատումը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Եվրոպայի առաջին գեղարվեստական ակադեմիայի՝ Ֆլորենցիայի գեղարվեստի ակադեմիայի առաջին կին անդամն է։

1944-1947 թվականներին իտալացի գրող Աննա Բանտին վեպ գրեց Արտեմիզիայի մասին, որը վերջնական տարբերակում օրագրի տեսք ստացավ։ Վեպը մեծ հաջողություն ունեցավ և թարգմանվեց մի քանի լեզուներով։ Հետո Արտեմիզիայի կենսագրությունը հիմք հանդիսացավ ամերիկացի գրող Վենդի Բասերշտայնի «Հեյդիի քրոնիկները» դրամայի (1988) և կանադացի գրող Սալլի Կլարկի «Կյանք առանց հուշումների» պիեսի համար (բեմադրվել է 1988, 1989, 1990, 1991 թվականներին)։

1997 թվականին ֆրանսիացի ռեժիսոր Անյես Մեռլեն նկարահանել «Արտեմիզիա» կինոնկարը (գլխավոր դերում Վալենտինա Չերվին)[5][6][7]։ 1998 թվականին նկարչուհու մասին վեպ է գրել ֆրանսիացի վիպասան Ալեքսանդրա Լապյերը։ 2002 թվականին ամերիկացի գրող Սյուզեն Վրիլենդի «Կրքեր ըստ Արտեմիզիայի» վեպը դարձավ տարվա բեսթսեյլեր, այն թարգմանվել է ավելի քան 20 լեզուներով։

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Garrard M.D. Artemisia Gentileschi։ the image of the female hero in Italian Baroque art. Princeton։ Princeton UP, 1989
  • Jamis R. Artemisia, ou, La renommée. Paris։ Presses de la Renaissance, 1990
  • Bissell R.W. Artemisia Gentileschi and the authority of art։ critical reading and catalogue raisonné. University Park։ Pennsylvania State UP, 1999.
  • Garrard M.D. Artemisia Gentileschi around 1622։ the shaping and reshaping of an artistic identity. Berkeley։ University of California Press, 2001.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]