Աստրիդ Լինդգրեն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox auteur.png
Աստրիդ Լինդգրեն
Astrid Lindgren
Astrid Lindgren 1924.jpg
Ծնվել է նոյեմբերի 14, 1907({{padleft:1907|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:14|2|0}})[1][2]
Ծննդավայր Վիմերբյու
Վախճանվել է հունվարի 28, 2002({{padleft:2002|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:28|2|0}})[1][2] (94 տարեկանում)
Վախճանի վայր Ստոկհոլմ, Շվեդիա[3]
Մասնագիտություն սցենարիստ, մանկագիր, վիպագիր և գրող
Լեզու շվեդերեն[4]
Քաղաքացիություն Flag of Sweden.svg Շվեդիա
Ստեղծագործական շրջան 1944–1993
Ուշագրավ աշխատանքներ Q1776392?, Երկարագուլպա Պիպի, Q783843? և Փոքրիկն ու տանիքում ապրող Կառլսոնը
Պարգևներ Հանս Քրիստիան Անդերսենի անվան մրցանակ, Գրականության և Արվեստների մեդալ, Q6053779?, Q691086?, Q1270327?, Q3353869?, Q1384818?, Սելնա Լագերլյոֆի անվան մրցանակ, «Ճիշտ կենսակերպի» մրցանակ, Գերմանական գրավաճառների խաղաղության պարգև կամ Q2285862?
Ամուսին Q16649707?
Astrid Lindgren Վիքիպահեստում

Աստրիդ Աննա Էմիլիա Լինդգրեն (շվեդ.՝ Astrid Anna Emilia Lindgren, նոյեմբերի 14, 1907[1][2] , Վիմերբյու - հունվարի 28, 2002[1][2] , Ստոկհոլմ[3]), շվեդ գրող, արձակագիր և սցենարիստ։ Համարվում է աշխարհի 18-րդ ամենաթարգմանված հեղինակը։[5] Լինդգրենի գրքերը համաշխարհային մասշտաբով վաճառվել են 145 միլիոն օրինակով։[6] Առավել հայտնի գրքերից են «Երկարագուլպա Պիպին», «Կարլսոնը, ով բնակվում է տանիքում», «Ավազակի դուստր Ռոնին» և այլ ստեղծագործություններ, որոնք առանձնահատուկ ժողովրդայնություն են վայելում հատկապես կրտսեր ընթեցողների շրջանում։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լինդգրենը ծնվել է Շվեդիայի հարավում գտնվող Վիմմերբյու ավանում` շինականի ընտանիքում։ Սամուել Ավգուստ Էրիքսոնի և Աննա Յոհանսոնի 2-րդ զավակն է, ունեցել է 2 քույր և 1 եղբայր՝ Գունար անունով, ով հետագայում դառնում է Շվեդական խորհրդարանի պատգամավոր։

Դպրոցն ավարտելուն պես՝ Լինդգրենն աշխատանիքի է անցնում տեղական թերթի խմբագրություննում։ Երբ 1926 թվականին Լինդգրենն հղիանում է գլխավոր խմբագրից, վերջինս ամուսնության առաջարկություն է անում, սակայն մերժվում է։ Լինդգրենը տեղափոխվում է մայրաքաղաք Ստոկհոլմ, որտեղ սովորում է գրամեքենայով աշխատել և սղագրել։ Կարճ ժամանակ անց Լինդգրենը Կոպենհագենում ծնում է առաջնեկ արու զավակին, ում անուն է Լարս։ Լինդգրենը Լարսին թողնում է Կոպենհագենում՝ վստահելով մի խնամակալ ընտանիքի։

Չնայած ցածր վարձավճարին՝ Լինդգրենը խնայած գումարների հաշվին հաճախ էր մեկնում Կոպենհագեն՝ որդուն տեսնելու։ Ի վերջո Լինդգրենը որդուն տանում է հայրենիք՝ հանձնելով հոր և մոր խնամքին, մինչև որ ինքն է կարողանում բավականաչափ գումար աշխատել, որպեսզի որդուն իր ուժերով մեծացնի Ստոկհոլմում։

1931 թվականին ամուսնանում է իր ղեկավարի՝ Ստուր Լինդգրենի հետ (1898–1952)։ Երեք տարի անց ամուսինները դուստր են ունենում՝ Կարին անունով (հետագայում դառնում է թարգմանիչ)։ Երբ մի անգամ Կարինը ծանր հիվանդանում է և անորոշ ժամանակով գամվում անկողնուն, մայրը սկսում է նրան զբաղեցնելու համար պատմություններ։ Հենց այդ ժամանակ էլ ստեղծվում է Երկարագուլպա Պիպիի կերպարը։

1941 թվականին ընտանիքը տեղափոխվում է բնակվելու Դալագաթան փողոցում, որտեղ էլ Լինդգրենն ապրում է մինչև կյանքի վերջ։

1971 թվականին Լինդգրենը մերժում է Հայաո Միյաձակիի ու Իսաո Տաքահատայի Երկրագուլպա Պիպիի հիման վրա անիմե նկարելու առաջարկը։

2002 թ.-ին Լինդգրենը կնքում է մահկանացուն՝ 94 տարեկան հասակում։ Կյանքի վերջին տարիներին Լինդգրենը գրեթե կույր էր։

Ստեղծագործություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աստրիդ Լինդգրենը մանկական գրականություն մուտք գործեց «Երկարագուլպա Պիպին» վիպակով՝ հեղաշրջելով մանկական գրականությունը։ Գիրքն ընդգրկում է անսովոր ուժի տեր չարաճճի աղջիկ Երկարագուլպա Պիպիի մասին վիպակներից առաջինը։ Այն գրվել է 1944 թվականին և այդ տարվանից դարձել ամենասիրված մանկական գրքերից մեկն աշխարհում։ Հայերեն թարգմանվել է առաջին անգամ 2013 թվականին Աշխեն Բախչինյանի կողմից եւ հրատարակվել «Զանգակ» հրատարակչությունում։ Լինդգրենի մյուս՝ «Էմիլը Լոնեբերգայից» գիրքը, եւս թարգմանվել է հայերեն եւ հրատարակվել 2015 թվականին «Զանգակ» հրատարակչության կողմից։ Փոքրիկ տղայի մասին երեք վիպակներում էլ մանկագիրը մեծ սիրով ու գորովանքով է նկարագրում իրեն անչափ հարազատ շվեդական բնությունն ու մարդկանց, ավանդական տոներն ու զվարճությունները, կենցաղը, համեղագույն կերակուրները, առասպելներն ու սովորույթները։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Record #118573217 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է ապրիլի 9-ին 2014:
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 data.bnf.fr Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  3. 3,0 3,1 3,2 Record #118573217 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է դեկտեմբերի 30-ին 2014:
  4. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb119130583 Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  5. ՅՈՒՆԵՍԿՈ-ի արխիվներ
  6. Հաճախակի տրվող հարցեր Ա. Լինդգրենի պաշտոնական կայքում (շվեդերեն)

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]


Anderson (gold medal).jpg Հանս Քրիստիան Անդերսենի անվան մրցանակակիրներ Anderson (gold medal).jpg

Էլինոր Ֆարջոն (1956) • Աստրիդ Լինդգրեն (1958) • Էրիխ Կեստներ (1960) • Մեյնդերտ Դե Յոնգ (1962) • Ռընե Գիյո (1964) • Տուվե Յանսսոն (1966) • Ջեյմս Կրյուս և Խոսե-Մարիա Սանչես Սիլվա (1968) • Ջաննի Ռոդարի (1970) • Սկոտ Օ'Դել (1972) • Մարիա Գրիպե (1974) • Սեսիլ Բյոդկեր (1976) • Պաուլա Ֆոքս (1978) • Բոհումիլ Ռժիհա (1980) • Լիժիա Բոժունգա (1982) • Կրիստինե Նյոստլինգեր (1984) • Պատրիսիա Ռայթսոն (1986) • Աննի Շմիդտ (1988) • Տուրմուդ Հաուգեն (1990) •Վիրջինիա Համիլթոն (1992) • Միտիո Մադո (1994) • Ուրի Օրլև (1996) • Քեթրին Փեթերսոն (1998) • Աննա Մարիա Մաշադու (2000) • Էյդեն Չեմբերս (2002) • Մարտին Ուոդել (2004) • Մարգրեթ Մահի (2006) • Յուրգ Շուբիգեր (2008) • Դեյվիդ Ալմոնդ (2010) • Մարիա Թերեզա Անդրուետո (2012) • Նահոկո Ուեհասի (2014)