Աստրիդ Լինդգրեն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox auteur.png
Աստրիդ Լինդգրեն
Astrid Lindgren
Astrid Lindgren 1924.jpg
Ծնվել է նոյեմբերի 14, 1907({{padleft:1907|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:14|2|0}})[1][2]
Ծննդավայր Վիմերբյու
Վախճանվել է հունվարի 28, 2002({{padleft:2002|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:28|2|0}})[1][2] (94 տարեկանում)
Վախճանի վայր Ստոկհոլմ, Շվեդիա[3]
Մասնագիտություն սցենարիստ, մանկագիր, վիպագիր և գրող
Լեզու շվեդերեն[4]
Քաղաքացիություն Flag of Sweden.svg Շվեդիա
Ստեղծագործական շրջան 1944–1993
Ուշագրավ աշխատանքներ Mr. Nilsson, Երկարագուլպա Պիպի, Emil i Lönneberga և Փոքրիկն ու տանիքում ապրող Կառլսոնը
Պարգևներ Գրականության և Արվեստների մեդալ, International Swede of the Year, Deutscher Jugendliteraturpreis, Nils Holgersson Plaque, Svenska Dagbladet Literature Prize, Q1384818?, Սելնա Լագերլյոֆի անվան մրցանակ, «Ճիշտ կենսակերպի» մրցանակ, Գերմանական գրավաճառների խաղաղության պարգև, Zilveren Griffel և Հանս Քրիստիան Անդերսենի անվան մրցանակ
Ամուսին Sture Lindgren
Astrid Lindgren Վիքիպահեստում

Աստրիդ Աննա Էմիլիա Լինդգրեն (շվեդ.՝ Astrid Anna Emilia Lindgren, նոյեմբերի 14, 1907[1][2], Վիմերբյու - հունվարի 28, 2002[1][2], Ստոկհոլմ[3]), շվեդ գրող, արձակագիր և սցենարիստ։ Համարվում է աշխարհի 18-րդ ամենաթարգմանված հեղինակը։[5] Լինդգրենի գրքերը համաշխարհային մասշտաբով վաճառվել են 145 միլիոն օրինակով։[6] Առավել հայտնի գրքերից են «Երկարագուլպա Պիպին», «Կարլսոնը, ով բնակվում է տանիքում», «Ավազակի դուստր Ռոնին» և այլ ստեղծագործություններ, որոնք առանձնահատուկ ժողովրդայնություն են վայելում հատկապես կրտսեր ընթեցողների շրջանում։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լինդգրենը ծնվել է Շվեդիայի հարավում գտնվող Վիմերբյու ավանում՝ շինականի ընտանիքում։ Սամուել Ավգուստ Էրիքսոնի և Աննա Յոհանսոնի 2-րդ զավակն է, ունեցել է 2 քույր և 1 եղբայր՝ Գունար անունով, ով հետագայում դառնում է Շվեդական խորհրդարանի պատգամավոր։

Դպրոցն ավարտելուն պես՝ Լինդգրենն աշխատանիքի է անցնում տեղական թերթի խմբագրություննում։ Երբ 1926 թվականին Լինդգրենն հղիանում է գլխավոր խմբագրից, վերջինս ամուսնության առաջարկություն է անում, սակայն մերժվում է։ Լինդգրենը տեղափոխվում է մայրաքաղաք Ստոկհոլմ, որտեղ սովորում է գրամեքենայով աշխատել և սղագրել։ Կարճ ժամանակ անց Լինդգրենը Կոպենհագենում ծնում է առաջնեկ արու զավակին, ում անուն է Լարս։ Լինդգրենը Լարսին թողնում է Կոպենհագենում՝ վստահելով մի խնամակալ ընտանիքի։

Չնայած ցածր վարձավճարին՝ Լինդգրենը խնայած գումարների հաշվին հաճախ էր մեկնում Կոպենհագեն՝ որդուն տեսնելու։ Ի վերջո Լինդգրենը որդուն տանում է հայրենիք՝ հանձնելով հոր և մոր խնամքին, մինչև որ ինքն է կարողանում բավականաչափ գումար աշխատել, որպեսզի որդուն իր ուժերով մեծացնի Ստոկհոլմում։

1931 թվականին ամուսնանում է իր ղեկավարի՝ Ստուր Լինդգրենի հետ (1898–1952)։ Երեք տարի անց ամուսինները դուստր են ունենում՝ Կարին անունով (հետագայում դառնում է թարգմանիչ)։ Երբ մի անգամ Կարինը ծանր հիվանդանում է և անորոշ ժամանակով գամվում անկողնուն, մայրը սկսում է նրան զբաղեցնելու համար պատմություններ։ Հենց այդ ժամանակ էլ ստեղծվում է Երկարագուլպա Պիպիի կերպարը։

1941 թվականին ընտանիքը տեղափոխվում է բնակվելու Դալագաթան փողոցում, որտեղ էլ Լինդգրենն ապրում է մինչև կյանքի վերջ։

1971 թվականին Լինդգրենը մերժում է Հայաո Միյաձակիի ու Իսաո Տաքահատայի Երկրագուլպա Պիպիի հիման վրա անիմե նկարելու առաջարկը։

2002 թ.-ին Լինդգրենը կնքում է մահկանացուն՝ 94 տարեկան հասակում։ Կյանքի վերջին տարիներին Լինդգրենը գրեթե կույր էր։

Ստեղծագործություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աստրիդ Լինդգրենը մանկական գրականություն մուտք գործեց «Երկարագուլպա Պիպին» վիպակով՝ հեղաշրջելով մանկական գրականությունը։ Գիրքն ընդգրկում է անսովոր ուժի տեր չարաճճի աղջիկ Երկարագուլպա Պիպիի մասին վիպակներից առաջինը։ Այն գրվել է 1944 թվականին և այդ տարվանից դարձել ամենասիրված մանկական գրքերից մեկն աշխարհում։ Հայերեն թարգմանվել է առաջին անգամ 2013 թվականին Աշխեն Բախչինյանի կողմից եւ հրատարակվել «Զանգակ» հրատարակչությունում։ Լինդգրենի մյուս՝ «Էմիլը Լոնեբերգայից» գիրքը, եւս թարգմանվել է հայերեն եւ հրատարակվել 2015 թվականին «Զանգակ» հրատարակչության կողմից։ Փոքրիկ տղայի մասին երեք վիպակներում էլ մանկագիրը մեծ սիրով ու գորովանքով է նկարագրում իրեն անչափ հարազատ շվեդական բնությունն ու մարդկանց, ավանդական տոներն ու զվարճությունները, կենցաղը, համեղագույն կերակուրները, առասպելներն ու սովորույթները։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Record #118573217 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է ապրիլի 9-ին 2014:
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 data.bnf.fr Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  3. 3,0 3,1 3,2 Record #118573217 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է դեկտեմբերի 30-ին 2014:
  4. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb119130583 Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  5. ՅՈՒՆԵՍԿՈ-ի արխիվներ
  6. Հաճախակի տրվող հարցեր Ա. Լինդգրենի պաշտոնական կայքում (շվեդերեն)

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]


Anderson (gold medal).jpg Հանս Քրիստիան Անդերսենի անվան մրցանակակիրներ Anderson (gold medal).jpg

Էլինոր Ֆարջոն (1956) • Աստրիդ Լինդգրեն (1958) • Էրիխ Կեստներ (1960) • Մեյնդերտ Դե Յոնգ (1962) • Ռընե Գիյո (1964) • Տուվե Յանսսոն (1966) • Ջեյմս Կրյուս և Խոսե-Մարիա Սանչես Սիլվա (1968) • Ջաննի Ռոդարի (1970) • Սկոտ Օ'Դել (1972) • Մարիա Գրիպե (1974) • Սեսիլ Բյոդկեր (1976) • Պաուլա Ֆոքս (1978) • Բոհումիլ Ռժիհա (1980) • Լիժիա Բոժունգա (1982) • Կրիստինե Նյոստլինգեր (1984) • Պատրիսիա Ռայթսոն (1986) • Աննի Շմիդտ (1988) • Տուրմուդ Հաուգեն (1990) •Վիրջինիա Համիլթոն (1992) • Միտիո Մադո (1994) • Ուրի Օրլև (1996) • Քեթրին Փեթերսոն (1998) • Աննա Մարիա Մաշադու (2000) • Էյդեն Չեմբերս (2002) • Մարտին Ուոդել (2004) • Մարգրեթ Մահի (2006) • Յուրգ Շուբիգեր (2008) • Դեյվիդ Ալմոնդ (2010) • Մարիա Թերեզա Անդրուետո (2012) • Նահոկո Ուեհասի (2014)