Թուրմուդ Հաուգեն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox auteur.png
Թուրմուդ Հաուգեն
նորվ.՝ Tormod Haugen
Nurmud Haugen.jpeg
Ծնվել է մայիսի 12, 1945({{padleft:1945|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:12|2|0}})
Ծննդավայր Trysil, Հեդմարկ, Էստլանն, Նորվեգիա
Վախճանվել է հոկտեմբերի 18, 2008({{padleft:2008|4|0}}-{{padleft:10|2|0}}-{{padleft:18|2|0}})[1] (63 տարեկանում)
Վախճանի վայր Օսլո, Նորվեգիա
Մասնագիտություն լեզվաբան, գրող, թարգմանիչ և մանկագիր
Լեզու նորվեգերեն[2]
Քաղաքացիություն Flag of Norway.svg Նորվեգիա
Կրթություն Օսլոյի համալսարան
Ժանրեր մանկական գրականություն
Պարգևներ

Թուրմուդ Հաուգեն (նորվ.՝ Tormod Haugen, մայիսի 12, 1945({{padleft:1945|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:12|2|0}}), Trysil, Հեդմարկ, Էստլանն, Նորվեգիա - հոկտեմբերի 18, 2008({{padleft:2008|4|0}}-{{padleft:10|2|0}}-{{padleft:18|2|0}})[1], Օսլո, Նորվեգիա), նորվեգացի գրող, մանկագիր, լեզվաբան և թարգմանիչ:

Կենսագրություն և կարիերա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թուրմուդ Հաուգենը ծնվել է 1945 թվականի մայիսի 12-ին Նորվեգիայի Հեդմարկ շրջանի Տրյուսիլ փոքր գյուղում: Կրքություն է ստացել Օսլոյի համալսարանում: Այստեղ սովորել է համեմատական գրականագիտություն և արվեստի պատմություն: Դրանից հետո Թուրմուդ Հաուգենը 1971-ից 1973 թվականներին աշխատել է Մունկի թանգարանում: Որպես գրող իր դեբյուտը կայացել է 1973 թվականին: Թուրմուդ Հաուգենը հրատարակեց Ikke som i fjor («Ոչ այնպես, ինչպես անցած տարի») գիրքը: Այդ գրքից հետո մանկագիրը սկսեց պարբերաբար գրքեր լույս ընծայել: Արդյունքում գրողը դարձավ ամենահայտնի ու սիրված մանկագիրներից մեկը ոչ միայն Նորվեգիայում, այլև ամբողջ Սկանդինավիայում[3]:

Թուրմուդ Հաուգենի ստեղծագործությունների գլխավոր թեման երեխայի հոգեբանությունն է: Նրա գրքերում գլխավոր երևույթը երեխաների ներքնաշխարհն ու էմոցիաներն են: Թուրմուդը գրում է երեխաների ու մեծերի մասին, ովքեր երազում են մի այնպիսի ընդհանրության մասին, որտեղ կկարողանան բոլորը վստահեն միմյանց և ցուցադրեն իրենց բոլոր ունակությունները: Որպես կանոն նրա գրքերի հերոսները ընկնում են բարդ կենսական պայմանների մեջ: Մանուկները հիմնականում զգում են վախ, տագնապ, անվստահություն, մերժվածություն և լքվածություն: Թուրմուդն իր գրքերում այնպես է անում, որ հերաս երեխաները զգում են անտեսանելին, զգում են կեղծիքը, բայց միշտ չէ, որ կռահում են դրանց պատճառները:

Թուրմուդ Հաուգենի գրքերը գրված են պարզ ու բոլորին ընկալելի լեզվով, դրանք շատ սահուն ու թեթև են կարդացվում: Գրողի գրքերում կան լիքը հանելուկներ, առեղծվածներ ու գաղտնիքներ՝ ինչպես բոլոր երեխաների կյանքում[4]:

Մանկագիր Թուրմուդի ստեղծագործությունները թարգմանվել են ավելի քան 24 լեզուներով: Այդ գրքերը հրատարակվել են աշխարհի 26 երկրներում: Թուրմուդ Հաուգենը նաև տաղանդավոր թարգմանիչ էր: Նորվեգերենով հրապարակել է Քլայվ Սթեյփլս Լյուիսի «Նարնիայի ժամանակագրություններ» գիրքը:

Թուրմուդ Հաուգենն արժանացել է մեծ թվով պարգևների ու մրցանակների: Այդ թվում՝ Հյուսիսի դպրոցական գրադարանների ասոցիացիայի մրցանակ (1986 թվական), «փոքր նոբելյան»՝ Հանս Քրիստիան Անդերսենի անվան մրցանակ (1990 թվական: 2005 թվականին նրան շնորհվում է Աստրիդ Լինդգրենի հիշատակին նվիրված մրցանակը[5]: Մնացածները ներկայացվում են ստորև:

Թուրմուդ Հաուգենն իր մահկանացուն կնքել է վաթսուներեք տարեկան հասակում՝ 2008 թվականի հոկտեմբերի 18-ին Նորվեգիայի մայրաքաղաք Օսլոյում:

Պարգևներ և մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1975 — Նորվեգիայի մշակույթի նախարարության մրցանակ «Մանկապատանեկան գրականության համար» «Գիշերային թռչուններ» (նորվ.՝ Nattfuglene) գրքի համար:
  • 1976 — Նորվեգիայի մշակույթի նախարարության մրցանակ «Մանկապատանեկան գրականության համար» «Zeppelin» գրքի համար:
  • 1979 — Նորվեգիայի քննադատների ասոցիացիայի գրական մրցանակ «Մանկապատանեկան գրականության համար» «Joakim» գրքի համար:
  • 1979 —Գերմանական գրական մրցանակ մանկական գրականության համար
  • 1979 — Նորվեգիայի մշակույթի նախարարության մրցանակ «Մանկապատանեկան գրականության համար» «թարգմանության համար»: Նա անգլերենից թարգմանեց Քլայվ Սթեյփլս Լյուիսի «Առյուծը, կախարդը և պահարանը» (անգլ.՝ The Lion, the Witch and the Wardrobe, նորվ.՝ Løven, heksa og klesskapet) գիրքը:
  • 1987 — Նորվեգիայի մշակույթի նախարարության մրցանակ «Մանկապատանեկան գրականության համար» «թարգմանության համար» Sarah, Plain and Tall (նորվ.՝ En mor til sommeren) գիրքը:
  • 1988 — Բաստի մրցանակ
  • 1989 — Նորվեգիայի մշակույթի նախարարության մրցանակ «Մանկապատանեկան գրականության համար» «գրականության համար» Skriket fra jungelen գրքի համար:
  • 1990 — Հանս Քրիստիան Անդերսենի անվան մրցանակ

Ընտիր ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1973 — Ikke som i fjor
  • 1974 — Til sommeren — kanskje
  • 1975 — Nattfuglene
  • 1976 — Zeppelin
  • 1977 — Synnadrøm
  • 1979 — Joakim
  • 1980 — Slottet Det Hvite
  • 1983 — Dagen som forsvant
  • 1984 — Vinterstedet
  • 1986 — Romanen om Merkel Hansen og Donna Winter og den store flukten
  • 1988 — Farlig ferd
  • 1989 — Skriket fra jungelen
  • 1991 — Øglene kommer
  • 1992 — Tsarens juveler
  • 1993 — På sporet av frøken Detektiv
  • 1996 — Georg og Gloria (og Edvard)
  • 1997 — Hjerte og smerte (og Taj Mahal)
  • 1998 — Hellou og guddbai (og høstens regn)
  • 1999 — Luftvandreren
  • 2001 — I lyset fra fullmånen
  • 2002 — Prinsusse Klura og dragen
  • 2005 — Doris Day og tordnvær

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Årboka Litteratur for barn og unge 2002, som har tre artikler om Tormod Haugen;
  • Tormod Haugen: en artikkelsamling (Gyldendal, 1995).

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]