Անտուան Լորան Լավուազիե

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto Info sciences exactes.png
Անտուան Լորան Լավուազիե
Antoine Laurent de Lavoisier
Antoine lavoisier.jpg
Ծնվել է օգոստոսի 26, 1743({{padleft:1743|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:26|2|0}})[1][2][3]
Փարիզ, Ֆրանսիայի թագավորություն[4]
Մահացել է մայիսի 8, 1794({{padleft:1794|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:8|2|0}})[1][2][3] (50 տարեկանում)
Փարիզ, Ֆրանսիա[4]
մահապատիժ
Քաղաքացիություն Royal Standard of the King of France.svg Ֆրանսիայի թագավորություն
Flag of France.svg Առաջին ֆրանսիական հանրապետություն
Մասնագիտություն քիմիկոս, տնտեսագետ, կենսաբան, ֆիզիկոս և գիտնական
Հաստատություն(ներ) Ferme générale
Գործունեության ոլորտ քիմիա
Անդամակցություն Լոնդոնի թագավորական ընկերություն, Փարիզի գիտափիլիսոփայական միություն, Ֆրանսիական գիտությունների ակադեմիա, barreau de Paris և Ամերիկական փիլիսոփայական ընկերություն[5]
Ալմա մատեր Փարիզի համալսարան և Փարիզի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետ
Տիրապետում է լեզուներին ֆրանսերեն[6]
Գիտական ղեկավար Jean-Étienne Guettard
Եղել է գիտական ղեկավար Կլոդ Բերթոլե, Jean-Antoine Chaptal, Անտուան Ֆուրկրուա և Jean Noël Hallé
Պարգևներ
Ամուսին(ներ) Մարի-Անե Պիերետ Պոլզե
Ստորագրություն
Signature Lavoisier.png
Քաղվածքներ Վիքիքաղվածքում
Antoine-Laurent de Lavoisier Վիքիպահեստում

Անտուան Լորան Լավուազիե ( ֆր.՝ Antoine Laurent de Lavoisier, ɑ̃twan lɔʁɑ̃ də lavwazje, օգոստոսի 26, 1743({{padleft:1743|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:26|2|0}})[1][2][3], Փարիզ, Ֆրանսիայի թագավորություն[4] - մայիսի 8, 1794({{padleft:1794|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:8|2|0}})[1][2][3], Փարիզ, Ֆրանսիա[4]), ֆրանսիացի քիմիկոս Անտուան Լավուազիեն այրման թթվածնայի տեսության, դրանով՝ նաև գիտական քիմիայի հիմնադիրն է։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անտուան Լորան Լավուազիեն ավարտել է Փարիզի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը, միաժամանակ ուսումնասիրել քիմիա և ֆիզիկա։ Նրա քիմիական ուսումնասիրությունները հիմնականում նվիրված են օդի ու ջրի բաղադրությունների և այրման ու շնչառության շարժընթացներում օդի ունեցած դերի բացահայտման հարցերին։ Հաստատել է, որ օդը բաղկացած է այրմանը և շնչառությանը նպաստող բաղադրիչից, որն իր հերթին, միանալով տարբեր նյութերի հետ, առաջացնում է թթու։ Այդ հատկության շնորհիվ նյութն անվանեց թթվածին՝ թթու ծնող։ Նա բացահայտեց նաև, որ ջուրը նույնպես ջրածնի թթվածնային միացություն է՝ չնայած այն ակնհայտ թթվածնայի հատկություն չունի։

Հաստատելով այրման թթվածնային տեսությունը՝ Լավուազիեն քիմիական գիտությունը դրեց գիտական հիմքերի վրա և կեղծ ֆլոգիստոնի տեսությունը փոխադրեց այրման թթվածնային տեսությամբ։

Նա մշակել է նաև քիմիական անվանակարգության սկզբունքները, Պիեռ Սիմոն Լապլասի հետ պատրաստել է առաջին սառցային կալորիմետրը և չափել մի շարք նյութերի այրման ջերմությունները։

1789 թվականին լույս է ընծայել իր «Տարրական քիմիայի դասագիրքը», որը գիտական քիմիայի առաջին ձեռնարկն էր։

Լավուազիեն գլխատվել է Հեղափոխական դատարանի որոշմամբ՝ մեղադրվելով ծխախոտի մթերման գործում թույլ տված խարդախության համար։ Այդ առիթով ֆրանսիացի մաթեմատիկոս Ժոզեֆ Լագրանժն ասել է. «Պահանջվեց ընդամենը մեկ ակնթարթ, որպեսզի կտրվեր այդ գլուխը, բայց հնարավոր է, որ հարյուրամյակը քիչ լինի նրա նմանը ստեղծելու համար»։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Comité des travaux historiques et scientifiques — 1834.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 SNAC
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Лавуазье Антуан Лоран // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  5. NNDB — 2002.
  6. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb120790362
Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Դպրոցական մեծ հանրագիտարան։ Գիրք 1, հատոր 1։ Երևան 2009, էջ 379