Անտուան Լորան Լավուազիե

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto Info sciences exactes.png
Անտուան Լորան Լավուազիե
Antoine Laurent deLavoisier
Antoine lavoisier.jpg
Ծնվել է օգոստոսի 26, 1743({{padleft:1743|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:26|2|0}})[1]
Փարիզ[2]
Մահացել է մայիսի 8, 1794({{padleft:1794|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:8|2|0}})[1] (50 տարեկանում)
Փարիզ[2]
Քաղաքացիություն Ֆրանսիա
Մասնագիտություն քիմիկոս[3], փիլիսոփա, տնտեսագետ, կենսաբան, ֆիզիկոս, գիտնական և իրավաբան[3]
Անդամակցություն Լոնդոնի թագավորական ընկերություն, Փարիզի գիտափիլիսոփայական միություն և Ֆրանսիական գիտությունների ակադեմիա
Ալմա մատեր Փարիզի համալսարան
Տիրապետում է լեզուներին ֆրանսերեն[4]
Պարգևներ Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ
Ամուսին(ներ) Մարի-Անե Պիերետ Պոլզե
Ստորագրություն
Signature Lavoisier.png
Antoine-Laurent de Lavoisier Վիքիպահեստում

Անտուան Լորան Լավուազիե (ֆր.՝ Antoine Laurent de Lavoisier, օգոստոսի 26, 1743[1], Փարիզ[2] - մայիսի 8, 1794[1], Փարիզ[2]), ֆրանսիացի քիմիկոս Անտուան Լավուազիեն այրման թթվածնայի տեսության, դրանով՝ նաև գիտական քիմիայի հիմնադիրն է։

Նա ավարտել է Փարիզի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը, միաժամանակ ուսումնասիրել քիմիա և ֆիզիկա։ Նրա քիմիական ուսումնասիրությունները հիմնականում նվիրված են օդի ու ջրի բաղադրությունների և այրման ու շնչառության շարժընթացներում օդի ունեցած դերի բացահայտման հարցերին։ Հաստատել է, որ օդը բաղկացած է այրմանը և շնչառությանը նպաստող բաղադրիչից, որն իր հերթին, միանալով տարբեր նյութերի հետ, առաջացնում է թթու։ Այդ հատկության շնորհիվ նյութն անվանեց թթվածին՝ թթու ծնող։ Նա բացահայտեց նաև, որ ջուրը նույնպես ջրածնի թթվածնային միացություն է՝ չնայած այն ակնհայտ թթվածնայի հատկություն չունի։

Հաստատելով այրման թթվածնային տեսությունը՝ Լավուազիեն քիմիական գիտությունը դրեց գիտական հիմքերի վրա և կեղծ ֆլոգիստոնի տեսությունը փոխադրեց այրման թթվածնային տեսությամբ։

Նա մշակել է նաև քիմիական անվանակարգության սկզբունքները, Պիեռ Սիմոն Լապլասի հետ պատրաստել է առաջին սառցային կալորիմետրը և չափել մի շարք նյութերի այրման ջերմությունները։

1789 լույս է ընծայել իր «Տարրական քիմիայի դասագիրքը», որը գիտական քիմիայի առաջին ձեռնարկն էր։

Լավուազիեն գլխատվել է Հեղափոխական դատարանի որոշմամբ՝ մեղադրվելով ծխախոտի մթերման գործում թույլ տված խարդախության համար։ Այդ առիթով ֆրանսիացի մաթեմատիկոս Ժոզեֆ Լագրանժն ասել է. «Պահանջվեց ընդամենը մեկ ակնթարթ, որպեսզի կտրվեր այդ գլուխը, բայց հնարավոր է, որ հարյուրամյակը քիչ լինի նրա նմանը ստեղծելու համար»։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 data.bnf.fr Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Лавуазье Антуан Лоран, Лавуазье Антуан Лоран // Սովետական մեծ հանրագիտարան (1969—1978) Ստուգված է սեպտեմբերի 28-ին 2015:
  3. 3,0 3,1 Record #11857034X // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է հունիսի 25-ին 2015:
  4. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb120790362 Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Դպրոցական մեծ հանրագիտարան։ Գիրք 1, հատոր 1։ Երևան 2009, էջ 379