Էդիթ Պիաֆ

Էդիթ Պիաֆ (ֆրանսերեն` Édith Piaf, իսկական անունը` Էդիթ Ջովաննա Գասսիոն, Édith Giovanna Gassion; 19 դեկտեմբերի 1915, Փարիզ — 10 հոկտեմբերի 1963, Գռաս), ֆրանսիացի երգչուհի և դերասանուհի։

Մանկությունը

Ըստ ընդունված վարկածի Էդիթ Պիաֆը ծնվել է Բելվիլ քաղաքի փողոցային լապտերներից մեկի տակ, ինչը դժվար թե համապատասխանում է իրականությանը։ Մայրը` Անիտա Մայարը, անհաջողակ դերասանուհի էր, որը հանդես էր գալիս Լինա Մարսա բեմական անվան տակ։ Հայրը` Լուի Գասսոնը, փողոցային աճպարար էր։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբին կամավոր զինվորագրվել է, մեկնել է ճակատ։ Առաջին անգամ արձակուրդ է ստանում 1915թ. վերջերին` իր նորածին աղջկան տեսնելու համար։

Երկու տարի հետո Լուի Գասսիոնն իմանում է, որ կինը նրան լքել է, իսկ աղջկան թողել է իր ծնողների մոտ։ Տեսնելով, որ Էդիթն ապրում է չափազանց վատ պայմաններում` Լուին տեղափոխում է աղջկան Նորմանդիա` իր մոր մոտ, որը հասարակաց տուն էր պահում։

Նորմանդիայում պարզ դարձավ, որ Էդիթը բացարձակապես կույր է։ Կյանքի առաջին իսկ ամիսներին նրա մոտ ի հայտ էր եկել կեռատիտ, սակայն Մայար ամուսինները չէին նկատել հիվանդության զարգացումը։ Երբ այլևս բուժման որևէ հույս չէր մնացել տատիկը տարավ Էդիթին Լիզյե քաղաք` սբ. Թերեզայի գերեզման, որը հայտնի ուխտատեղի էր, յուրաքանչյուր տարի այնտեղ հավաքվում էին հազարավոր ուխտավորներ ամբողջ Ֆրանսիայից։ Ոիւտագնացությունից գրեթե անմիջապես հետո` 1921թ. օգոստոսի 19-ին Էդիթը նորից սկսեց տեսնել։ Նա 6 տարեկան էր։

Շուտով Էդիթը գնաց դպրոց, սակայն քաղաքի բնակիչները չէին ցանկանում իրենց երեխաների կողքին տեսնել մի աղջկա, որն ապրում է հասարակաց տանը, ուստի որոշ ժամանակ անց Էդիթը ստիպված եղավ թողնել ուսումը:1924թ. հայրը տանում է Էդիթին իր հետ` Փարիզ, որտեղ նրանք միասին սկսում են աշխատել հրապարակներում. հայրը ցույց էր տալիս ակրոբատիկ տրյուկներ, իսկ նրա իննամյա աղջիկը երգում էր։ Էդիթը գումար էր վաստակում փողոցային երգեցողությամբ այնքան ժամանակ, մինչև նրան վերցեցին «Ժուան -լը-Պեն» կաբարե:

Երիտասարդությունը

1932 թ. ծանոթանում է Լուի Դյուպոնի հետ (Louis Dupont), մեկ տարի հետո նրանց մոտ ծնվում է դուստր՝ Մարսելը (Marcelle)։ Սակայն Լուին չէր համակերպվում, որ Էդիթը չափազանց շատ ժամանակ էր հատկացնում իր աշխատանքին՝ պահանջելով թողնել այն։ Էդիթը հրաժարվում է, և նրանք բաժանվում են։ Սկզբում դուստրը մնում էր մոր հետ, սակայն մի օր վերադառնալով տուն Էդիթը չի գտնում նրան տանը։ Լուի Դյուպոնը վերցրել էր աղջկան՝ հույս ունենալով, որ սիրելի կինը կվերադառնա իր մոտ։ Սակայն հոր մոտ գտնվելու ժամանակ Մարսելը վարակվում է գրիպով և մահանում (1935)։ Մարսելը Էդիթի միակ երեխան էր։

1935թ. Էդիթի տաղանդը նկատեց «Ժերնիս» կաբառեի տեր Լուի Լեպլեն (Louis Leplée)՝ հրավիրելով նրան հանդես գալ իր ծրագրում։ Նա սովորեցրեց Էդիթին աշխատել նվագակցողի հետ, ընտրել և բեմականացնել երգերը, բացատրեց, թե ինչ մեծ նշանակություն ունեն արտիստի բեմական հագուստը, նրա ժեստերը, դիմաշարժությունը, բեմական վարքը։ Հենց Լեպլեն գտավ Էդիթի համար Պիաֆ բեմական անունը (փարիզյան արգոյի վրա նշանակում է «ճնճղուկ»)։ «Ժերնիսի» աֆիշների վրա նրա անունը տպված էր որպես «Փոքրիկ Պիաֆ»։ Առաջին իսկ ելույթներից Պիաֆի հաջողությունը շռնդալից էր։ 1936թ. փետրվորի 17-ին Պիաֆը՝ ֆրանսիական էստրադայի այնպիսի աստղերի հետ, ինչպիսիք էին՝ Մորիս Շևալյեն, Միստինգետը, Մարի Դյուբան, հանդես է գալիս «Մեդրանո» կրկեսում մեծ համերգով։ Սակայն հաջող վերասլացքը ընդհատվեց ողբերգությամբ՝ շուտով գլխին ատրճանակի կրակոցով սպանվեց Լուի Լեպլեն։ Էդիթ Պիաֆը հայտնվեց կասկածյալների ցուցակում, քանի որ Լեպլեն փոքր գումար էր կտակել նրան։ Թերթրերը ուռճացրեցին այդ պատմությունը, և կաբառեյի այցելուներն իրենց թշնամաբար էին ընդունում Էդիթի ելույթները՝ գտնելով, որ նրանք իրավունք ունեն «պատժել հանցագործին»:

Նոր Վերելք

Շուտով Էդիթը ծանոթանում է Ռայմոն Ասսոյի հետ, որը վերջնականապես ամրագրեց երգչուհու հաջողությունները։ Նա սովորեցրեց Էդիթին ոչ միայն նրա մասնագիտությանն անմիջականորեն վերաբերվող նոր ունակություններին, այլ նաև այն բոլորին, ինչ անհրաժեշտ է կյանքում՝ էթիկետի օրենքներին, հագուստ ընտրելու շնորհքին և այլն։

Հիմնվելով Էդիթի անհատականության վրա՝ Ռայմոն Ասսոն ստեղծեց «Պիաֆի ոճը», նա գրեց երգեր, որոնք սազում էին միայն իրեն՝ «Փարիզ- Միջերկրական ծով», «Նա ապրում էր Պիգալ փողոցում», «Իմ լեգեոները», «Դրոշ լեգեոնի համար»:

Հենց նա հասավ այն բանին, որ Էդիթը հանդես գա «АВС» մյուզիկ-հոլլում, որը Փարիզի ամենահայտնի համերգային հարթակն էր։ Նա նաև համոզեց երգչուհուն փոխել իր բեմական անունը է «Փոքրիկ Պիաֆից»՝ «Էդիթ Պիաֆ»։ «АВС»-ում ելյութից մյուս օրը մամուլը գրեց. «Երեկ „АВС“ բեմի վրա Ֆրանսիայում ծնվեց մեծ երգչուհի»։ Յուրօրինակ ձայնը, իսկական դրամատիկական տաղանդը, աշխատասիրությունը և փողոցում մեծացած աղջկա նպատակասլացությունը Էդիթ Պիաֆին տարան դեպի հաջողության բարձունքներ:

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին

Երկրորդ Համաշխարհային պատերազմի ժամանակ նա հաճախակի հանդես էր գալիս գերմանական ուժերի հավաքույթներին օկուպացված Ֆրանսիայում, ինչը շատերի կողմից դիտվեց և դիտվում է որպես դավաճանություն։ Սակայն ինքը՝ Պիաֆը, պատերազմից հետո հայտարարում էր, որ նա համագործակցել է ֆրանսիական դիմադրության հետ։ Չնայած դրա վերաբերյալ որևէ ստույգ ապացույց չկա, թվում է թե այն, որ Պիաֆը օգնել է մի շարք անձանց (այդ թվում առնվազն մեկ հրեայի) խուսափել նացիստական հալածանքներից, համապատասխանում է իրականությանը։

Ըստ մի պատմություն, շնորհիվ այն բանի, որ Պիաֆը երգում էր բարձրաստիճան գերմանացի զինվորականների համար «Մեկ Երկու Երկու» ակումբում, նա իրավունք ստացավ այցելել ֆրանսիացի ռազմագերիների ճամբարը, ելույթ ունենալ այնտեղ և լուսանկարվել նրանց հետ։ Հետագայում ֆրանսիացի ռազմագերիներից մի քանիսը օգտագործեցին Պիաֆի հետ իրենց լուսանկարները կեղծ անձնագրեր պատրաստելու և ճամբարից փախուստի դիմելու համար:

Երգերը

Էդիթ Պիաֆի երգերի ոչ լրիվ անվանացանկը՝ ըստ այբբենական կարգի.

1. À l’enseigne de la fille sans cœur (1951)
2. À quoi ça sert l’amour ? (1962)
3. Adieu mon cœur (1946)
4. Au bal de la chance (1952)
5. Avant l’heure (1951)
6. Avant nous (1956)
7. Avec ce soleil (1954)
8. Bal dans ma rue
9. Boulevard du crime
10. Bravo pour le clown (1953)
11. Browning
12. C’est à Hambourg
13. C’est d’la faute à tes yeux
14. C’est l’amour
15. C’est lui que mon cœur à choisi
16. C’est merveilleux
17. C’est peut-être ça
18. C’est pour ça
19. C’est toi le plus fort
20. C’est un gars
21. C’est un homme terrible
22. C’est un monsieur très distingué
23. C'était pas moi
24. C'était un jour de fête
25. C'était une histoire d’amour
26. Ça fait drôle
27. Carmen’s story
28. Céline
29. Celui qui ne savait pas pleurer
30. 'Chand d’habits
31. Chanson bleue
32. Chanson de Catherine
33. Comme moi
34. Comme un moineau
35. Corrèque et réguyer
36. Coup de grisou
37. Cri du cœur
38. Dans leur baiser
39. Dans ma rue
40. Dans un bouge du vieux port
41. De l’autre côté de la rue
42. Demain (il fera jour)
43. Des histoires
44. Ding din dong
45. Du matin jusqu’au soir
46. Eden blues
47. Elle a dit
48. Elle fréquentait la rue Pigalle
49. Embrasse-moi
50. Emporte-moi
51. Enfin le printemps
52. Entre Saint-Ouen et Clignancourt
53. Escale
54. Et ça gueule ça madame
55. Et moi
56. Et pourtant
57. Exodus
58. Fais comme si
59. Fais-moi valser…
60. Fallait-il
61. Faut pas qu’il se figure
62. Heureuse
63. Hymne à l’amour (1949)
64. Il a chanté
65. Il fait bon t’aimer
66. Il n’est pas distingué
67. Il pleut
68. Il y avait
69. Inconnu, excepté de Dieu
70. J’m’en fous pas mal
71. J’ai dansé avec l’amour
72. J’ai qu'à l’regarder…
73. J’en ai tant vu
74. J’entends la sirène
75. J’suis mordue
76. Je m’imagine
77. Je me souviens d’une chanson
78. Je n’en connais pas la fin
79. Je sais comment
80. Je suis à toi
81. Je t’ai dans la peau
82. Jean et Martine
83. Jérusalem
84. Jézabel
85. Jimmy c’est lui
86. Johnny, tu n’es pas un ange
87. Kiosque à journaux
88. L’accordéoniste (1940)
89. L’effet qu' tu m' fais
90. L’escale
91. L'étranger
92. L’homme à la moto
93. L’homme au piano
94. L’homme de Berlin
95. L’homme des bars
96. L’homme que j’aimerai
97. L’orgue des amoureux
98. La belle histoire d’amour
99. La demoiselle du cinquième
100. La fête continue
101. La foule (1957)
102. La goualante du pauvre Jean
103. La java de Cézigue
104. La Julie jolie
105. La p’tite marie
106. La petite boutique
107. La rue aux chansons
108. La sérénade du pavé
109. La valse de l’amour
110. La vie en rose (1946)
111. La vie, l’amour
112. La ville inconnue
113. Le ballet des cœurs
114. Le billard électrique
115. Le bleu de tes yeux
116. Le bruit des villes
117. Le brun et le blond
118. Le chacal
119. Le chant d’amour
120. Le chant du pirate
121. Le chasseur de l’hôtel
122. Le chemin des forains
123. Le chevalier de Paris
124. Le ciel est fermé
125. Le contrebandier
126. Le diable de la Bastille
127. Le disque usé
128. Le droit d’aimer
129. Le Fanion de la Légion
130. Le gitan et la fille
131. Le grand voyage du pauvre nègre
132. Le mauvais matelot
133. Le métro de Paris
134. Le petit brouillard
135. Le petit homme
136. Le petit monsieur triste
137. Le prisonnier de la tour
138. Le rendez-vous
139. Le roi a fait battre tambour
140. Le vagabond
141. Le vieux piano
142. Légende
143. Les amants
144. Les amants d’un jour (1956)
145. Les amants de demain
146. Les amants de Paris
147. Les amants de Teruel
148. Les amants de Venise
149. Les amants merveilleux
150. Les bleuets d’azur
151. Les blouses blanches
152. Les deux copains
153. Les deux ménétriers (galop macabre)
154. Les deux rengaines
155. Les flon-flons du bal
156. Les gars qui marchaient
157. Les gens
158. Les grognards
159. Les hiboux
160. Les marins, ça fait des voyages
161. Les mômes de la cloche (1936)
162. Les mots d’amour
163. Les neiges de Finlande
164. Les prisons du roy
165. Les trois cloches (1946)
166. Madeleine qui avait du cœur
167. Margot cœur gros
168. Mariage
169. Marie la française
170. Marie-trottoir
171. Mea culpa
172. Milord (1959)
173. Miséricorde
174. Mon amant de la coloniale
175. Mon ami m’a donné
176. Mon apéro
177. Mon Dieu
178. Mon homme
179. Mon légionnaire (1937)
180. Mon manège à moi
181. Mon vieux Lucien
182. Monsieur Ernest a réussi
183. Monsieur et madame
184. Monsieur Incognito
185. Monsieur Lenoble
186. Monsieur Saint-Pierre
187. Musique à tout va
188. N’y vas pas, Manuel
189. Non, je ne regrette rien (1960)
190. Non, la vie n’est pas triste
191. Notre-Dame de Paris
192. On cherche un Auguste
193. On danse sur ma chanson
194. Opinion publique
195. Où sont-ils, tous mes copains ?
196. Ouragan
197. Padam… Padam… (1951)
198. Paris
199. Paris-Méditerranée
200. Pleure pas
201. Plus bleu que tes yeux
202. Polichinelle
203. Pour moi tout' seule
204. Pour qu’elle soit jolie, ma chanson
205. Qu’as-tu fait, John ?
206. Qu’il était triste, cet anglais
207. Quand même
208. Quand tu dors
209. Quatorze juillet
210. Regarde-moi toujours comme ça
211. Reste
212. Retour
213. Rien de rien
214. Roulez tambours
215. Salle d’attente
216. Si si si
217. Si tu partais
218. Simple comme bonjour
219. Soeur Anne
220. Soudain une vallée
221. Sous le ciel de Paris (1954)
222. Sur une colline
223. T’es beau, tu sais
224. T’es l’homme qu’il me faut
225. Tant qu’il y aura des jours
226. Tatave
227. Télégramme
228. Tiens v’là un marin!
229. Toi qui sais
230. Toi, tu l’entends pas
231. Toujours aimer
232. Tous les amoureux chantent
233. Tout fout l’camp
234. Traqué
235. Tu es partout
236. Un coin tout bleu
237. Un étranger
238. Un grand amour qui s’achève
239. Un homme comme les autres
240. Un jeune homme chantait (1937)
241. Un monsieur me suit dans la rue
242. Un refrain courait dans la rue
243. Une chanson à trois temps (1947)
244. Une dame
245. Une enfant
246. Une valse
247. Va danser
248. Y a pas d’printemps
249. Y avait du soleil
250. Y en a un d’trop