Օպոլե

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Օպոլե (այլ կիրառումներ)
Քաղաք
Օպոլե
Opole
Դրոշ Զինանշան
POL Opole flag.svg POL Opole COA.svg

Oppeln - Altstadt1-description.jpg
Կոորդինատներ: 50°40′0″ հս․ լ. 17°56′0″ ավ. ե. / 50.66667° հս․. լ. 17.93333° ավ. ե. / 50.66667; 17.93333
Երկիր Լեհաստան Լեհաստան
Հիմնադրված է 1217 թ.
Մակերես 96 200 000±0 քառակուսի մետր
ԲԾՄ 176±1 մետր
Խոսվող լեզուներ լեհերեն, գերմաներեն
Բնակչություն 125․992 մարդ (2009)
Ագլոմերացիա 3 100 000
Ժամային գոտի UTC+1
Հեռախոսային կոդ +48 077
Փոստային ինդեքսներ 00-001 - 04-999
Ավտոմոբիլային կոդ OP
Պաշտոնական կայք opole.pl
##Օպոլե (Լեհաստան)
Red pog.png

Օպոլե, (լեհ.՝ Opole) քաղաք է Լեհաստանի հարավային հատվածում։ Ըստ 2009 թվականի մարդահամարի երկրի բնակչությունը 125,992 մարդ է։ Քաղաքի պաշտոնական լեզուն համարվում է լեհերենը։ Բնակչությունը բազմազան է։ Այստեղ ապրում են մեծ քանակությամբ լեհեր և գերմանացիներ

Անվանումը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ամենայն հավանականությամբ, քաղաքի անունը ծագում է միջնադարյան սլավոնական բնակավայրի անունից[1]։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նախալեհական պետության կազմում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Օպոլեն

Այս քաղաքի պատմության կազմավորման թվականը համարվում է 8–րդ դար։ 10-րդ դարում այն նվաճվել է սլավոնական ցեղերի կողմից։ Նույն դարի վերջին նա միայն կցվեց Լեհաստանին և դարձավ Պիաստ դինաստիայի կենտրոնը, իսկ 992-ից‌[փա՞ստ] Մեշկո I-ի կենտրոնատեղին։ Մինչև 11-12-րդ դարերը եղել է Գերմանիայի տիրապետության տակ, իսկ 1172 թվականին անկախանալով հռչակվել է Օպոլեի դքսություն։

XIII դարում Դուքս Կասմիրը‌[փա՞ստ] հակամարտությունը տեղափոխում Օպոլե։ Հակամարտության կանխալգերման նպատակով Լեհաստանի արքան այստեղ ամրոց է կառուցում և նվիրում Գերմանիային (Սրբազան Հռոմ)‌[փա՞ստ]։ 1327 թվականին Լեհաստանի ժամանակավոր անկման պատճառով քաղաքը կցվեց Բոհեմիայի Դքսությանը։ 1521 թվականին քաղաքը միանում է Սրբազան Հռոմեական Կայսրությանը, իսկ Կայսրության անկումից հետո փոխանցվում Բոհեմիային, Գերմանիային և վերջում այժմյա Լեհաստանին։

Հաբսբուրդների իշխանության ներքո[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գիշերային Օպոլեն

Լուի II-ի մահից հետո ժառանգորդ Ֆերդինանդ I-ը պարտվեց վճռորորշ ճակատամարտում և Լեհաստանի հարավային հատվածը բռնակցվեց Հաբսբուրգյան Ավստրիայի Թագավորության։ Այս շրջանում կտրուկ շատացավ քաղաքի լեհախոսների քանակը, հասնելով մինչև 63 %-ի։ Շուտով գերմաներենը լիովին կորցրեց իր դիրքերը քաղաքում և լեհերենը դարձավ քաղաքի մեծ մասի պաշտոնական լեզուն։ 1500-ական թվականներին Լեհաստանը Վարշավայի դքսության անվան տակ վերականգնեց անկախությունը։ 1532 թվականին հաբսբուրգները վերսկսեցին արշավանքները դեպի Լեհաստան։ Ջոնի II-ը գահընկեց արվեց և քաղաքը նորից անցավ ավստրիական հաբսբուրգներին։ Քաղաքը Ավստրիայի կազմում մնաց մինչև 18-րդ դարը։ Այս շրջանում քաղաքի գերմանացի բնակչությունը գնահատվում էր շուրջ 20 %։

Պրուսիական տիրապետության ներքո[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պրուսիայի թագավոր Ֆրեդերիկ II1740-ական թվականին գրավեց Ավստրիայի գրաված տիրույթները, այդ թվում նաև Օպոլեն։ 1742 թվականին ամբողջովին հաստատվեց պրուսիական (գերմանական) տիրապետությունը Օպոլեում և հարավլեհական մի շարք շրջաններում։ 1871 Օտտո Բիսմարկը միավորեց Գերմանիան և քաղաքը Պրուսիայից անցավ Գերմանիայի Կայսրության տիրապետության ներքո։

Առաջին աշխարհամարտի տարիներին[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հուշարձանը նվիրված է այն լեհ փոստային աշխատողներին, որոնք զոհվել են առաջին աշխարհամարտի տարիներին

Առաջին համաշխարհային պատերազմի հետևանքով խիստ թուլացած Գերմանիան ի զորու չէր գրաված տարածքները պահել և հենց այս տիրույթները անցան Լեհաստանին։

Գերմանական փոքրամասնություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Օպոլեում բնակչության մեջ ձևավորվեց մի նոր բարբառ, որը առաջացավ գերմաներենի և լեհերենի համադրությունից։ Օպելեի Լեհաստանին անցնելուց հետո լեհերի և լեհախոսների թիվը կտրուկ անկում ապրեց և գլուխ կանգնեց գերմաներենը։ Լեհական կառավարությունը վախենում էր թե Օպոլեն ևս կդասվի գերմանախոս քաղաքների շարքին։

Քույր քաղաքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Լիտվա Ալիտուս, Լիտվա
  • Ռուսաստան Բելգրադ, Ռուսաստան
  • Չեխիա Բրունտալ, Չեխիա
  • Իտալիա Կարրարա, Իտալիա
  • Ֆրանսիա Գրասսե, Ֆրանսիա
  • Ուկրաինա Իվանո-Ֆրանկիսկ, Ուկրաինա
  • Գերմանիա Ինգոլստադ, Գերմանիա
  • Ֆինլանդիա Կուոպիո, Ֆինլանդիա
  • Գերմանիա Կոտսդամ, Գերմանիա
  • Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Ռոանկե, ԱՄՆ
  • Գերմանիա Ֆուլհելմ, Գերմանիա
  • Հունգարիա Սեկեզեկերսվալ, Հունգարիա

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Opole, Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom VII, nakł. Filipa Sulimierskiego i Władysława Walewskiego, 1880-1914