Օպոլե

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Օպոլե (այլ կիրառումներ)
Քաղաք
Օպոլե
Opole
Դրոշ Զինանշան
POL Opole flag.svg POL Opole COA.svg

Oppeln - Altstadt1-description.jpg
Կոորդինատներ: 50°40′0″ հս․ լ. 17°56′0″ ավ. ե. / 50.66667° հս․. լ. 17.93333° ավ. ե. / 50.66667; 17.93333
Երկիր Լեհաստան Լեհաստան
Հիմնադրված է 1217 թ.
Մակերես 96 200 000±0 square metre
ԲԾՄ 176±1 մետր
Խոսվող լեզուներ լեհերեն, գերմաներեն
Բնակչություն 125․992 մարդ (2009)
Ագլոմերացիա 3 100 000
Ժամային գոտի UTC+1
Հեռախոսային կոդ +48 077
Փոստային ինդեքսներ 00-001 - 04-999
Ավտոմոբիլային կոդ OP
Պաշտոնական կայք opole.pl
##Օպոլե (Լեհաստան)
Red pog.png

Օպոլե, (լեհ.՝ Opole) քաղաք է Լեհաստանի հարավային հատվածում։ Ըստ 2009 թվականի մարդահամարի երկրի բնակչությունը 125,992 մարդ է։ Քաղաքի պաշտոնական լեզուն համարվում է լեհերենը։ Բնակչությունը բազմազան է։ Այստեղ ապրում են մեծ քանակությամբ լեհեր և գերմանացիներ

Անվանումը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ամենայն հավանականությամբ, քաղաքի անունը ծագում է միջնադարյան սլավոնական բնակավայրի անունից[1]։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նախալեհական պետության կազմում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Օպոլեն

Այս քաղաքի պատմության կազմավորման թվականը համարվում է 8–րդ դար։ 10-րդ դարում այն նվաճվել է սլավոնական ցեղերի կողմից։ Նույն դարի վերջին նա միայն կցվեց Լեհաստանին և դարձավ Պիաստ դինաստիայի կենտրոնը, իսկ 992-ից‌[փա՞ստ] Մեշկո I-ի կենտրոնատեղին։ Մինչև 11-12-րդ դարերը եղել է Գերմանիայի տիրապետության տակ, իսկ 1172 թվականին անկախանալով հռչակվել է Օպոլեի դքսություն։

XIII դարում Դուքս Կասմիրը‌[փա՞ստ] հակամարտությունը տեղափոխում Օպոլե։ Հակամարտության կանխալգերման նպատակով Լեհաստանի արքան այստեղ ամրոց է կառուցում և նվիրում Գերմանիային (Սրբազան Հռոմ)‌[փա՞ստ]։ 1327 թվականին Լեհաստանի ժամանակավոր անկման պատճառով քաղաքը կցվեց Բոհեմիայի Դքսությանը։ 1521 թվականին քաղաքը միանում է Սրբազան Հռոմեական Կայսրությանը, իսկ Կայսրության անկումից հետո փոխանցվում Բոհեմիային, Գերմանիային և վերջում այժմյա Լեհաստանին։

Հաբսբուրդների իշխանության ներքո[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գիշերային Օպոլեն

Լուի II-ի մահից հետո ժառանգորդ Ֆերդինանդ I-ը պարտվեց վճռորորշ ճակատամարտում և Լեհաստանի հարավային հատվածը բռնակցվեց Հաբսբուրգյան Ավստրիայի Թագավորության։ Այս շրջանում կտրուկ շատացավ քաղաքի լեհախոսների քանակը, հասնելով մինչև 63 %-ի։ Շուտով գերմաներենը լիովին կորցրեց իր դիրքերը քաղաքում և լեհերենը դարձավ քաղաքի մեծ մասի պաշտոնական լեզուն։ 1500-ական թվականներին Լեհաստանը Վարշավայի դքսության անվան տակ վերականգնեց անկախությունը։ 1532 թվականին հաբսբուրգները վերսկսեցին արշավանքները դեպի Լեհաստան։ Ջոնի II-ը գահընկեց արվեց և քաղաքը նորից անցավ ավստրիական հաբսբուրգներին։ Քաղաքը Ավստրիայի կազմում մնաց մինչև 18-րդ դարը։ Այս շրջանում քաղաքի գերմանացի բնակչությունը գնահատվում էր շուրջ 20 %։

Պրուսիական տիրապետության ներքո[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պրուսիայի թագավոր Ֆրեդերիկ II1740-ական թվականին գրավեց Ավստրիայի գրաված տիրույթները, այդ թվում նաև Օպոլեն։ 1742 թվականին ամբողջովին հաստատվեց պրուսիական (գերմանական) տիրապետությունը Օպոլեում և հարավլեհական մի շարք շրջաններում։ 1871 Օտտո Բիսմարկը միավորեց Գերմանիան և քաղաքը Պրուսիայից անցավ Գերմանիայի Կայսրության տիրապետության ներքո։

Առաջին աշխարհամարտի տարիներին[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հուշարձանը նվիրված է այն լեհ փոստային աշխատողներին, որոնք զոհվել են առաջին աշխարհամարտի տարիներին

Առաջին համաշխարհային պատերազմի հետևանքով խիստ թուլացած Գերմանիան ի զորու չէր գրաված տարածքները պահել և հենց այս տիրույթները անցան Լեհաստանին։

Գերմանական փոքրամասնություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Օպոլեում բնակչության մեջ ձևավորվեց մի նոր բարբառ, որը առաջացավ գերմաներենի և լեհերենի համադրությունից։ Օպելեի Լեհաստանին անցնելուց հետո լեհերի և լեհախոսների թիվը կտրուկ անկում ապրեց և գլուխ կանգնեց գերմաներենը։ Լեհական կառավարությունը վախենում էր թե Օպոլեն ևս կդասվի գերմանախոս քաղաքների շարքին։

Քույր քաղաքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Լիտվա Ալիտուս, Լիտվա
  • Ռուսաստան Բելգրադ, Ռուսաստան
  • Չեխիա Բրունտալ, Չեխիա
  • Իտալիա Կարրարա, Իտալիա
  • Ֆրանսիա Գրասսե, Ֆրանսիա
  • Ուկրաինա Իվանո-Ֆրանկիսկ, Ուկրաինա
  • Գերմանիա Ինգոլստադ, Գերմանիա
  • Ֆինլանդիա Կուոպիո, Ֆինլանդիա
  • Գերմանիա Կոտսդամ, Գերմանիա
  • Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Ռոանկե, ԱՄՆ
  • Գերմանիա Ֆուլհելմ, Գերմանիա
  • Հունգարիա Սեկեզեկերսվալ, Հունգարիա

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Opole, Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom VII, nakł. Filipa Sulimierskiego i Władysława Walewskiego, 1880-1914