Սոֆյա Կովալևսկայա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Սոֆյա Կովալևսկայա
Софья Ковалевская
Sofja Wassiljewna Kowalewskaja 1 (Remini enhanced).jpg
Ծնվել էհունվարի 3 (15), 1850[1]
Մոսկվա, Ռուսական կայսրություն[2][3][4][…]
Մահացել էփետրվարի 10, 1891(1891-02-10)[3][5][6][…] (41 տարեկան)
Hedvig Eleonora parish, Շվեդիա[6][7]
բնական մահով
ԳերեզմանՀյուսիսային գերեզմանատուն[8][9][10][…]
Բնակության վայր(եր)Մոսկվա և Ստոկհոլմ
ՔաղաքացիությունFlag of the Russian Empire (black-yellow-white).svg Ռուսական կայսրություն և Flag of Sweden.svg Շվեդիա
Մասնագիտությունմաթեմատիկոս, ֆիզիկոս, ակադեմիկոս, վիպասան, համալսարանի դասախոս, գրող և կոմունար
Հաստատություն(ներ)Ստոկհոլմի համալսարան[3]
Գործունեության ոլորտմաթեմատիկա, Մեխանիկա, Դիֆերենցիալ հաշիվ, մաթեմատիկական անալիզ և Մաթեմատիկական ֆիզիկայի հավասարումներ
ԱնդամակցությունՍանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիա և Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա
Ալմա մատերԳյոթինգենի համալսարան (1874), Ստոկհոլմի համալսարան, Հայդելբերգի համալսարան[3] և HU Berlin
Գիտական աստիճանգիտությունների թեկնածու
Տիրապետում է լեզուներինռուսերեն[11][12], գերմաներեն[12], շվեդերեն[12] և ֆրանսերեն[12]
Գիտական ղեկավարԿառլ Վայերշտրաս
Եղել է գիտական ղեկավարEmil Stenberg?[13]
Պարգևներ
Ակադեմիական արմավենիների ֆրանսիական շքանշան
Ամուսին(ներ)Վլադիմիր Կովալևսկի[14][4][3][…]
Երեխա(ներ)Sofia Kovalevskaya?[15]
ՀայրՎասիլի Կորվին-Կրուկովսկի[4]
ՄայրYelizaveta Korvin-Krukovskaya?
Ստորագրություն
Изображение автографа
Commons-logo.svg Sofia Kovalevskaya Վիքիպահեստում

Սոֆյա Վասիլիևնա Կովալևսկայա (ռուս.՝ Софья Васильевна Ковалевская, հունվարի 3 (15), 1850[1], Մոսկվա, Ռուսական կայսրություն[2][3][4][…] - փետրվարի 10, 1891(1891-02-10)[3][5][6][…], Hedvig Eleonora parish, Շվեդիա[6][7]), ռուս մաթեմատիկոս, արձակագիր և հրապարակախոս, Ռուսաստանի և Հյուսիսային Եվրոպայի պատմության մեջ առաջին դասավանդող կին-պրոֆեսոր, Պետերբուրգի ԳԱ թղթակից անդամ (1889 թ.)։ Սոֆյա Կովալևսկայայի ուսուցիչներից մեկն էր հայտնի գերմանացի մաթեմատիկոս Կարլ Վեյերշտրասը։

Ռուսաստանում գիտությամբ զբաղվելու և դասավանդելու հնարավորություն չունենալով (կանանց մուտքը համալսարան արգելվում էր) մեկնել է արտասահման։ 1884 թ.-ից՝ Ստոկհոլմի համալսարանի մաթեմատիկայի պրոֆեսոր։ Հիմնական աշխատանքները վերաբերում են դիֆերենցիալ հավասարումներին, անալիտիկ ֆունկցիաներին, մեխանիկային (անշարժ կետի շուրջը պինդ մարմնի պտտման ուսումնասիրություն) և աստղագիտությանը (Սատուրնի օղակի ձևի մասին)։

Հեղինակ է գեղարվեստական մի շարք գործերի՝ «Նիհիլիստուհին» (1891), «Մանկության հիշողություններ» (1890) և այլն։

Գրականություն Ս. Կովալևսկայայի մասին[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Полубаринова-Кочина П. Я. Софья Васильевна Ковалевская. 1850-1891։ Её жизнь и деятельность. Гостехиздат, 1955.(Люди русской науки).
  • Малинин В. В. Софья Ковалевская - женщина-математик. Её жизнь и учёная деятельность. - ЦИТ СГГА, 2004.
  • Սաղաթելյան Վ. Վ., Տաղանդավոր կին մաթեմատիկոսը, Ե., 1952։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Ռուսական մեծ հանրագիտարան (ռուս.)Большая российская энциклопедия, 2004. — ISBN 978-5-85270-320-0
  2. 2,0 2,1 2,2 Ковалевская Софья Васильевна // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1973. — Т. 12 : Кварнер — Конгур. — С. 356.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 Ковалевская, Софья Васильевна (ռուս.) // Русский биографический словарьСПб.: 1903. — Т. 9. — С. 20—21.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Ковалевская, Софья Васильевна (ռուս.) // Энциклопедический словарьСПб.: Брокгауз — Ефрон, 1895. — Т. XVа. — С. 499—500.
  5. 5,0 5,1 5,2 Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 Sonja Kovalevsky (швед.) — 1917.
  7. 7,0 7,1 7,2 Hedvig Eleonora kyrkoarkiv, Död- och begravningsböcker, SE/SSA/0006/F I/14 (1890-1893), bildid: 00012484_00072 — P. 73.
  8. Norra begravningsplatsen: Kändisar
  9. Björnberg K. Kovalevsky, Sonja (eg. Sofia Kovalevskaja) (1850-91) rysk matematiker (швед.) — Andra upplagan — Stockholm: Bäckströms förlag, 1998. — P. 147. — ISBN 978-91-88016-69-0
  10. Kowalevski, SOPHIESvenskagravar.se.
  11. Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  12. 12,0 12,1 12,2 12,3 Czech National Authority Database
  13. Mathematics Genealogy Project — 1997.
  14. Б. П. Ковалевский, Владимир Онуфриевич (ռուս.) // Энциклопедический словарьСПб.: Брокгауз — Ефрон, 1895. — Т. XVа. — С. 501.
  15. Swedish Census 1890 (швед.)Riksarkivet.

Հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 625 CC BY-SA icon 80x15.png