Սոֆյա Կովալևսկայա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto Info sciences exactes.png
Սոֆյա Կովալևսկայա
Софья Ковалевская
Sofja Wassiljewna Kowalewskaja 1.jpg
Ծնվել է հունվարի 15, 1850({{padleft:1850|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:15|2|0}})[1][2][3]
Մոսկվա, Ռուսական կայսրություն[4][2][5]
Մահացել է փետրվարի 10, 1891({{padleft:1891|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:10|2|0}})[2][6][3] (41 տարեկանում)
Ստոկհոլմ, Շվեդ-նորվեգական միություն[4][5]
Գերեզման Հյուսիսային գերեզմանատուն[7][8][9][10]
Քաղաքացիություն Ռուսական կայսրություն
Flag of Sweden.svg Շվեդիա
Մասնագիտություն մաթեմատիկոս, ֆիզիկոս, գիտնական, վիպասան, համալսարանի պրոֆեսոր և գրող
Հաստատություն(ներ) Ստոկհոլմի համալսարան[2]
Գործունեության ոլորտ մաթեմատիկա, Մեխանիկա և Դիֆերենցիալ հաշիվ
Անդամակցություն Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիա և Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա
Ալմա մատեր Գյոթինգենի համալսարան, Ստոկհոլմի համալսարան և Հայդելբերգի համալսարան[2]
Տիրապետում է լեզուներին ռուսերեն[11]
Գիտական ղեկավար Կառլ Վայերշտրաս
Պարգևներ
Ամուսին(ներ) Վլադիմիր Կովալևսկի[12][5][2][13]
Հայր Վասիլի Կորվին-Կրուկովսկի[5]
Մայր Q27044935?
Sofia Kovalevskaya Վիքիպահեստում

Սոֆյա Վասիլիևնա Կովալևսկայա (ռուս.՝ Софья Васильевна Ковалевская, հունվարի 3 [15] 1850,, Մոսկվա - հունվարի 29 [փետրվարի 10] 1891, Ստոկհոլմ), ռուս մաթեմատիկոս, արձակագիր և հրապարակախոս, Ռուսաստանի և Հյուսիսային Եվրոպայի պատմության մեջ առաջին դասավանդող կին-պրոֆեսոր, Պետերբուրգի ԳԱ թղթակից անդամ (1889)։ Սոֆյա Կովալևսկայայի ուսուցիչներից մեկն էր հայտնի գերմանացի մաթեմատիկոս Կարլ Վեյերշտրասը։

Ռուսաստանում գիտությամբ զբաղվելու և դասավանդելու հնարավորություն չունենալով (կանանց մուտքը համալսարան արգելվում էր) մեկնել է արտասահման։ 1884-ից՝ Ստոկհոլմի համալսարանի մաթեմատիկայի պրոֆեսոր։ Հիմնական աշխատանքները վերաբերում են դիֆերենցիալ հավասարումներին, անալիտիկ ֆունկցիաներին, մեխանիկային (անշարժ կետի շուրջը պինդ մարմնի պտտման ուսումնասիրություն) և աստղագիտությանը (Սատուրնի օղակի ձևի մասին)։

Հեղինակ է գեղարվեստական մի շարք գործերի՝ «Նիհիլիստուհին» (1891), «Մանկության հիշողություններ» (1890) և այլն։

Գրականություն Ս. Կովալևսկայայի մասին[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Полубаринова-Кочина П. Я. Софья Васильевна Ковалевская. 1850-1891։ Её жизнь и деятельность. Гостехиздат, 1955.(Люди русской науки).
  • Малинин В. В. Софья Ковалевская - женщина-математик. Её жизнь и учёная деятельность. - ЦИТ СГГА, 2004.
  • Սաղաթելյան Վ. Վ., Տաղանդավոր կին մաթեմատիկոսը, Ե., 1952։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Ковалевская, Софья Васильевна // Русский биографический словарь СПб.: 1903. — Т. 9. — С. 20–21.
  3. 3,0 3,1 Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ
  4. 4,0 4,1 Ковалевская Софья Васильевна // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1973. — Т. 12 : Кварнер — Конгур. — С. 356.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Ковалевская, Софья Васильевна // Энциклопедический словарь СПб.: Брокгауз—Ефрон, 1895. — Т. XVа. — С. 499–500.
  6. German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118565826 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  7. Norra begravningsplatsen: Kändisar
  8. Björnberg K. Kovalevsky, Sonja (eg. Sofia Kovalevskaja) (1850-91) rysk matematiker — Andra upplagan — (untranslated), 1998. — P. 147. — ISBN 978-91-88016-69-0
  9. Kowalevski, SOPHIE SvenskaGravar.
  10. Sten nr 587 – Sophie Kowalevski (untranslated).
  11. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb121529954
  12. Б. П. Ковалевский, Владимир Онуфриевич // Энциклопедический словарь СПб.: Брокгауз—Ефрон, 1895. — Т. XVа. — С. 501.
  13. Ковалевский, Владимир Онуфриевич // Русский биографический словарь СПб.: 1903. — Т. 9. — С. 21–22.

Հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]