Սաղաթել Հարությունյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Սաղաթել Հարությունյան
Ծնվել է մարտի 20, 1921(1921-03-20)
Ծննդավայր Բամբակաշատ, Արմավիրի մարզ, Հայաստան, ԽՍՀՄ
Վախճանվել է հունիսի 3, 2005(2005-06-03) (84 տարեկանում)
Վախճանի վայր Երևան, Հայաստան
Մասնագիտություն արձակագիր, թարգմանիչ և դրամատուրգ
Լեզու հայերեն
Ազգություն հայ
Կրթություն Հայկական պետական մանկավարժական համալսարան
Անդամակցություն Հայաստանի գրողների միություն
Աշխատավայր Ծիծեռնակ, Գրական թերթ և Հայաստանի գրողների միություն
Պարգևներ Հայկական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ Կարմիր Աստղի շքանշան Ժողովուրդների բարեկամության շքանշան Հայրենական պատերազմի I աստիճանի շքանշան և «Պատվո նշան» շքանշան
Սաղաթել Հարությունյան Վիքիդարանում

Սաղաթել Մամիկոնի Հարությունյան (1921, մարտի 20, Մոլլա Բայազետ - 2005, մայիսի 25, Երևան), հայ գրող, բանաստեղծ, թարգմանիչ, արձակագիր, դրամատուրգ։ ՀԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (1968ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ (1946ԽՄԿԿ անդամ 1948 թվականից:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սաղաթել Հարությունյանը ծնվել է 1921 թվականի մարտի 20-ին, Մոլլա Բայազետ (այժմ՝ ՀԽՍՀ Հոկտեմբերյանի շրջանի Բամբակաշատ) գյուղում: 1940 թվականին ավարտել է Երևանի մանկավարժական ուսումնարանը, 1941 թվականին՝ Երևանի մանկավարժական ինստիտուտը (էքստեռն)։ 1939-1941 թթ. ուսուցչություն է արել ՀԽՍՀ Աշտարակի և Հոկտեմբերյանի շրջաններում։ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին ծառայել է սովետական բանակում. եղել է սուզանավորդ, ապա՝ հրաձիգ: 1946 թվականին եղել է ՀԼԿԵՄ Կենտկոմի հրահանգիչ և դասախոսական խմբի ղեկավար։ Աշխատել է Շահումյանի (այժմ մտնում է Երևան քաղաքի շրջագծի մեջ) շրջանային «Նոր կյանք» թերթի խմբագրությունում որպես պատասխանատու քարտուղար։ 1956–1969 թթ. եղել է «Պիոներ» ամսագրի (նաև «Ծիծեռնակ» հանդեսի) գլխավոր խմբագիրը, 1969-1979 թթ.՝ «Գրական թերթի» գլխավոր խմբագիր, 1976-1994 թթ.՝ ՀԳՄ վարչության քարտուղար, 1978 թվականից եղել է Հայաստանի գրողների միության վարչության քարտուղար[1]։

Նրա «Միայն մարդն է ուղիղ քայլում» (1969) և «Դատավորը» (1976) պիեսները բեմադրվել են Երևանի Սունդուկյանի անվան թատրոնում, «Աղջիկը, Ծիպլին և Տիմբական» մանկական հեքիաթ-պիեսը 1979 թվականին բեմադրվել է Երևանի պատանի հանդիսատեսի թատրոնում։ «Դատավորը» («Եթե քո աչքը պարզ է») պիեսը հրատարակվել է հունգարերեն և 1984 թվականին բեմադրվել Բուդապեշտի հեռուստատեսությամբ[2][3]։

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • ՀԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ, 1968 թ.
  • ՀԳՄ Մ. Զորյանի անվան մրցանակ, 1981 թ.
  • Կարմիր աստղի շքանշան
  • Ժողովուրդների բարեկամության շքանշան
  • Հայրենական պատերազմի I աստիճանի շքանշան
  • «Պատվո նշան» շքանշան

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Իմ ձայնով, բանաստեղծություններ, Երևան, «Սովետական գրող», 1947 թ.։
  • Չինական պատմվածքներ, Երևան, Հայպետհրատ, 1949 թ.։
  • Ապրիլ, բանաստեղծություններ, Երևան, Հայպետհրատ, 1952 թ.։
  • Հարյուրերորդ հիերոգլիֆը, պատմվածքներ, Երևան, Հայպետհրատ, 1955 թ.։
  • Հայրենի գյուղ, պոեմ, Երևան, Հայպետհրատ, 1956 թ.։
  • Թե ինչ է շշնջում առուն, բանաստեղծություններ, Երևան, Հայպետհրատ, 1958 թ.։
  • Արբանյակը Այգեստանում, պատմվածքներ, Երևան, Հայպետհրատ, 1959 թ.։
  • Սովետահայ գրականության ընտիր էջեր։ Պոեզիա (գրքում տեղ են գտել նաև Ս. Հարությանյանի մի քանի գործեր), Երևան, Հայպետհրատ, 1960 թ.։
  • Փունջ։ Սովետահայ մանկական գրականություն (գրքում գործեր ունի նաև Ս. Հարությունյանը), Երևան, Հայպետհրատ, 1961 թ.։
  • Տիմբո-Բումո, Տիմբա-Կում, Երևան, Հայպետհրատ, 1962 թ։
  • Արև ու ծով, բանաստեղծություններ, Երևան, Հայպետհրատ, 1964 թ.։
  • Կյանքը սկուտեղի վրա, Երևան, «Հայաստան», 1966 թ.։
  • Մի անմորուք Ձմեռ պապի, Երևան, «Հայաստան», 1969 թ.։
  • Իմ պատուհանը, բանաստեղծություններ, Երևան, «Հայաստան», 1971 թ.։
  • Զանգակներ (ժողովածուում գործեր ունի նաև Ս. Հարությանյանը), Երևան, «Հայաստան», 1974 թ.։
  • Միայն մարդն է ուղիղ քայլում... Եթե քո աչքը պարզ է... Դեռ կգա մեր զրահապատը... (դրամաներ), Երևան. «Հայաստան», 1975 թ.։
  • Եթե քո աչքը պարզ է։ Բանաստեղծություններ, պիեսներ, Երևան, «Սովետական գրող», 1979 թ.։
  • Թևեր, վիպակներ, Երևան, «Սովետական գրող», 1982 թ.։
  • Բանաստեղծությունների ժողովածուն ամփոփում է 15 հանրապետությունների մանկագիրների լավագույն գործերը (գրքում գործեր ունի նաև Ս. Հարությունյանը), Երևան, «Սովետական գրող», 1982 թ.։
  • Վաղը դպրոց ենք գնալու, ժողովածուում գործեր ունի նաև Ս. Հարությունյանը, Երևան, «Լույս», 1982 թ.։
  • Ծիպիլին, Տիմբական և ծիծաղը, հեքիաթ-վիպակ, Երևան, «Սովետական գրող», 1985 թ.։

Թարգմանություններ ռուսերենից[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Գյալչեչեկ (թաթարական ժողովրդական հեքիաթներ), Երևան, Հայպետհրատ, 1954 թ.։
  • Ուկրաինական քնար։ Բանաստեղծություններ (մի մասը թարգմանել է Ս. Հարությունյանը), Երևան, Հայպետհրատ, 1954 թ.։
  • Վլադիմիր Մայակովսկի, Հատընտիր (գրքի մեջ մտնող գործերի մի մասը թարգմանել է Ս. Հարությունյանը), Երևան, Հայպետհրատ, 1955 թ.։
  • Լև Կասիլ, Վաղ արշալույս, Երևան, Հայպետհրատ, 1957 թ.։
  • Ջաննի Ռոդարի, Չիպոլինոյի արկածները (վիպակ), Երևան, Հայպետհրատ, 1957 թ.
  • Միխայիլ Իսակովսկի, Հատընտիր (գրքի մեջ մտնող գործերի մի մասը թարգմանել է Ս. Հարությունյանը) , Երևան, Հայպետհրատ, 1958 թ.։
  • Վերա Զվյագինցևա, Ձմեռային աստղ (բանաստեղծություններ, որոնց մի մասը թարգմանել է Ս. Հարությունյանը), Երևան, Հայպետհրատ, 1960 թ.։
  • Ջաննի Ռոդարի, Երկնագույն նետի ճանապարհորդությունը, Երևան, Հայպետհրատ։
  • Իրժի Տրնկա, Իոսիֆ Մենզել, Գնդլիկ արջուկը կրկեսում (պատմվածք), Երևան, Հայպետհրատ, 1964 թ.։
  • Իրժի Տրնկա, Իոսիֆ Մենզել, Գնդլիկ արջուկը խաղալիքների աշխարհում (հեքիաթ), Երևան, «Հայաստան», 1965 թ.։
  • Անտուան դը Սենտ-Էքզյուպերի, Փոքրիկ իշխանը, Երևան, «Հայաստան», 1967 թ.։
  • Ջաննի Ռոդարի, Ջելսոմինոն խաբեբաների աշխարհում, Երևան, «Հայաստան», 1969 թ.։
  • Ողջույն քեզ, Հայաստան։ Աշխարհի բանաստեղծները Սովետական Հայաստանի մասին (գրքի մեջ մտնող գործերի մի մասը թարգմանել ե Ս. Հարությունյանը), Երևան, ՀԿԿ Կենտկոմի հրատ., 1970 թ.։
  • Վլադիմիր Մայակովսկի, Այս մասին, Երևան, «Հայաստան», 1971 թ.։
  • Տաջիկական քնար (մի մասը թարգմանել է Ս. Հարությունյանը), Երևան, «Հայաստան», 1973 թ.։
  • Ռուս դասականների գրադարան։ Վլադիմիր Մայակովսկի, Հատընտիր (գրքի մեջ մտնող գործերի մի մասը թարգմանել է Ս. Հարությունյանը), Երևան, «Սովետական գրող», 1982 թ.։
  • Քնար եղբայրության։ Ուկրաինայի բանաստեղծները Հայաստանի մասին (ժողովածուի մի մասը թարգմանել է Ս. Հարությունյանը), Երևան, ՀՍՍՀ Գրքասերների ընկերություն-«Սովետական գրող», 1983 թ.։
  • Վրացական պոեզիա (ժողովածուի մի մասը թարգմանել է Ս. Հարությունյանը), Երևան, Երևանի համալսարանի հրատարակչություն, 1983 թ.։
  • Ջաննի Ռոդարի, Չիպոլինոյի արկածները, Երևան, «Սովետական գրող», 1983 թ.։
  • Ջաննի Ռոդարի, Ջելսոմինոն խաբեբաների աշխարհում, Երևան, «Արևիկ», 1990 թ.։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]