Պիեռա Դելլա Ֆրանչեսկա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox artiste.png
Պիեռա Դելլա Ֆրանչեսկա
իտալ.՝ Piero Della Francesca
Delle vite de' più eccellenti pittori, scultori, et architetti (1648) (14799608033).jpg
Ծնվել է 1415[1] կամ 1416
Ծննդավայր Սանսեպոլկրո, Արեցո, Տոսկանա, Իտալիա[2]
Վախճանվել է հոկտեմբերի 12, 1492[2][3]
Մահվան վայր Սանսեպոլկրո, Արեցո, Տոսկանա, Իտալիա[2]
Քաղաքացիություն Flag of Italy.svg Իտալիա
Մասնագիտություն նկարիչ և մաթեմատիկոս
Ոճ Վաղ Վերածնունդ
Թեմաներ երկրաչափություն
Ուշագրավ աշխատանքներ Madonna di Senigallia, Քրիոստոսի հարությունը և Madonna del Parto
Ուսուցիչ Անտոնիո դի Անքիարի
Աշակերտներ Լուկա Սինյորելլի
Piero della Francesca Վիքիպահեստում

Պիեռա Դելլա Ֆրանչեսկա, (իտալ.՝ Piero della Francesca, մոտ 1420-1492), իտալացի նկարիչ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1439 թվականին աշխատել է Դոմենիկո Վենեցիանոյի արվեստանոցում։ Կրել է Մազաչչոյի, Ֆ․ Բրունեոեսկիի, ինչպես և նիդերլանդական արվեստի ազդեցությունը։ Աշխատել է Ֆեռարայում (մոտ 1448-1450), Ռիմինիում (1451 և 1482), Հռոմում (1459), Արեցցոյում (մինչև 1466), սակայն հիմնականում՝ Սան Սեպոլկրոյում և Ուրբինոյում։ Արդեն 1450-ական թվականների աշխատանքներում ի հայտ են եկել Պիեռա Դելլա Ֆրանչեսկայի արվեստի հիմնական գծերը՝ կերպարների վեհությունը, ձևերի ծավալայնությունը, գունապատկերի թափանցիկությունը, տարածությունը հեռանկարչորեն կառուցելու հետևողականությունը («Քրիստոսի մկրտությունը», 1450-1455, Ազգային պատկերասրահ, Լոնդոն, «Մադոննա դելլա Միզերիկորդիա», մոտ 1450—1462, Կոմունալ պինակոտեկա, Սան Սեպոլկրո)։ 1452-1466-ին Պիեռա Դելլա Ֆրանչեսկա Արեցցոյի Սան Ֆրանչեսկո եկեղեցում ստեղծել է «կենարար խաչափայտի» լեգենդի թեմայով որմնանկարների շարք։ Այդ որմնանկարներն ունեն բաց վարդագույնի, մանուշակագույնի, կարմրի և կապույտի նրբագույն երանգներ, ընդհանրացնելով մարմինների ծավալաձևերը, պատի հարթության վրա զուգահեռաբար ծավալելով ռիթմիկ կոմպոզիցիան՝ Պիեռա Դելլա Ֆրանչեսկան հասել է գործողության հանդիսավորության։ Այս հատկանիշներն առավել ցայտուն են դարձել «Քրիստոսի հարությունը» որմնանկարում (մոտ 1463, Կոմունալ պինակոտեկա, Սան Սեպոլկրո)։ Մոտ 1465 թվականին Պիեռա Դելլա Ֆրանչեսկան ստեղծել է քանդակային բնութագրումներով աչքի ընկնող Ուրբինոյի դուքս Ֆեդերիգո դա Մոնտեֆելտրոյի և նրա կնոջ Բատիստա Սֆորցայի դիմանկարները (Ուֆֆիցի պատկերասրահ, Ֆլորենցիա), որոնք առանձնանում են լույսով և օդով հագեցած համայնապատկերային ֆոնով։ Պիեռա Դելլա Ֆրանչեսկայի ուշ շրջանի գործերում («Ծնունդ», մոտ 1475, Ազգային պատկերասրահ, Լոնդոն) լուսաստվերը ավելի մեղմ է դարձել, հորինվածքի կառուցվածքում առավել նշանակություն է ձեռք բերել ցրված արծաթագույն լույսը։ Կյանքի վերջին տարիներին գրել է գիտական երկու տրակտատ՝ «Հեռանկարը գեղանկարչությունում» և «Գրքույկ հինգ կանոնավոր մարմինների մասին»։ Պիեռա Դելլա Ֆրանչեսկայի արվեստը Միջին և Հյուսիսային Իտալիայի գեղանկարչությունում արմատավորել է Վերածննդի սկզբունքները, ազդել վենետիկյան և ֆլորենցիական դպրոցների վրա։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Public Catalogue Foundation — 2003.
  2. 2,0 2,1 2,2 http://www.pierodellafrancesca.it/94/ITA/Biografia
  3. Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 291 CC-BY-SA-icon-80x15.png