Պակ (արբանյակ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Logo stars (green).png
Invisible.png
Invisible.png
Invisible.png
Պակ
(S/1985 U 1; Ուրան XV)
Puck.png
Հիմնական տվյալներ
Հայտնաբերվել է30 դեկտեմբեր 1985 թ. (Սթիվեն Սիննոտ / «Վոյաջեր-2»-ի կողմից)
Բացարձակ մեծություն (H)20,5[1]
Հեռավորությունը Ուրանից86 004,444 ± 0,064 կմ[2]
Ուղեծրային տվյալներ
Մեծ կիսաառանցք86 004,444 ± 0,064 կմ[2]
Էքսցենտրիսիտետ0,00012 ± 0,000061[2]
Սիդերիկ պարբերություն0,76183287 ± 0,000000014 օր[2]
Թեքվածություն0,31921 ± 0,021° (Ուրանի հասարակածի նկատմամբ)[2]
Ֆիզիկական հատկանիշներ
Շառավիղ81 ± 2 կմ[3]
Մակերևույթի մակերես~82 400 կմ²
Ծավալ~2 225 000 կմ³
Զանգված~2,9 × 1018 կգ
Միջին խտություն~1,3 գ/սմ³
Հասարակածային մակերևութային ձգողություն0,028 մ/վ²
2-րդ տիեզերական արագություն0,069 կմ/վ
Պտույտի պարբերությունՍինքրոն[3]
Առանցքի թեքում0,0°[3]
Ալբեդո0,11 ± 0,1[4]
Մթնոլորտային տվյալներ
Մթնոլորտի ջերմաստիճան64 Կ (−209 °C)

Պակ (անգլ.՝ Puck), Ուրան մոլորակի արբանյակն է, հայտնաբերվել է «Վոյաջեր-2» ԱՄԿ-ի լուսանկարների վրա 1985 թվականի դեկտեմբերի 30-ին[5]: Այն սկզբում ստացել է S/1985 U 1 ժամանակավոր անվանում[6]: Հետագայում այն անվանվել է Կելտական դիցաբանության էլֆի անունով, որը նույնպես հանդիսանում է Շեքսպիրի Միջամառային գիշերվա երազ պիեսի հերոսը։ Արբանյակը նույնպես անվանվում է Ուրան XV[7]:

Պակը Ուրանի ներքին, փոքր արբանյակներից ամենամեծն է։ Նրա չափերը գտնվում են Պորցիայի (մեծությամբ երկրորդ ներքին արբանյակը) և Միրանդայի (Ուրանի հինգ մեծ արբանյակներից ամենափոքրը)։ Պակի ուղեծիրը ընկնում է Ուրանի օղակների և Ուրանի խոշոր արբանյակներից առաջինի, Միրանդայի միջև։ Պակը մոտավորապես գնդաձև է և ունի մոտ 162 կմ տրամագիծ[3]: Բացի նրա ուղեծրից[2], 81 կմ շառավղից[3], և 0,11 մեծությամբ երկրաչափական ալբեդոյից[4] այս արբանյակի մասին այլևս ոչինչ հայտնի չէ։

Բոլոր Վոյաջեր-2 կայանի միջոցով հայտնաբերված արբանյակներից, Պակը միակ արբանյակն էր, որը հայտնաբերվեց այնքան վաղ, որպեսզի հնարավոր լիներ վերածրագրավորել կայանը, արբանյակի ավելի մանրամասն լուսանկարներ կատարելու համար[5]: Լուսանկարները ցույց են տալիս, որ Պակը ունի մի փոքր ձգված սֆերոիդի ձև (առանցքների միջև հարաբերությունը կազմում է 0,97 ± 0,04)[3]: Այն ունի մուգ, խառնարաններով ծածկված մակերևույթ[1], գորշ է[3], և նրա սպեկտրի մեջ նկատվել են ջրային սառույցի նշաններ[8]: Արբանյակի վրա կան երեք մեծ անվանված խառնարաններ, որոնցից ամենամեծը ունի 45 կմ տրամագիծ[5]:

Պակի ներքին կառուցվածքի մասին ոչինչ հայտնի չէ։ Այն հավանաբար կազմված է ջրային սառույցից և մուգ նյութից, որը գտնվել է օղակներում[8]: Այս մուգ նյութը հավանաբար քարեր են, կամ ռադիացիայի ենթարկված օրգանական միացություններ։ Պակի վրա գտնվող խառնարանների վրա բաց գույնի ճառագայթների բացակայությունը խոսում է այն մասին, որ արբանյակի կազմող նյութերը իրարից բաժանված չեն, և այն չունի միջուկ և մանտիա[5]:

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Թոմաս Պ., Վեվերկա Ջ., Ջոնսոն Թ. Վ., Բրաուն Ռոբերտ Հ. (1987)։ «1985U1-ի Վոյաջերի դիտարկումենրը»։ Իկարուս 72 (1): 79–83։ Bibcode:1987Icar...72...79T։ doi:10.1016/0019-1035(87)90121-7 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Ջակոբսոն Ռ. Ա. (1998)։ «Ուրանի ներքին արբանյակների ուղեծրերը դիտարկված Հաբլ տիեզերական աստղադիտակով և Վոյաջեր 2 կայանից»։ Աստղագիտական ամսագիր 115 (3): 1195–1199։ Bibcode:1998AJ....115.1195J։ doi:10.1086/300263 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 Կարկոշկա Երիկ (2001)։ «Վոյաջերի տասնմեկերորդ հայտնագործությունը. Ուրանի արբանյակներ և առաջին ինը արբանյակների ֆոտոմետրիան»։ Իկարուս 151 (1): 69–77։ Bibcode:2001Icar..151...69K։ doi:10.1006/icar.2001.6597 
  4. 4,0 4,1 Կարկոշկա Էրիկ (2001)։ «Հաբլ տիեզերական աստղադիտակից ստացված Ուրանի օղակների և 16 արբանյակների տարբերակող ֆոտոմետրիան»։ Իկարուս 151 (1): 51–68։ Bibcode:2001Icar..151...51K։ doi:10.1006/icar.2001.6596 
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Սմիթ Բ. Ա., Սոդերբլոմ Լ. Ա., Բիբի Ա., Բլիս Դ., Բոյս Ջ. Մ., Բրահիչ Ա., Բրիգս Գ. Ա., Բրաուն Ռ. Հ., Քոլինզ Ս. Ա. (4 հուլիսի 1986)։ «Վոյաջեր 2-ը Ուրանի համակարգում. Լուսանկարման արդյունքները»։ Սայենս 233 (4759): 43–64։ Bibcode:1986Sci...233...43S։ PMID 17812889։ doi:10.1126/science.233.4759.43 
  6. Մարսդեն Բրայան Ջ. (16 հունվարի 1986)։ «Ուրանի և Նեպտունի արբանյակները»։ ՄԱՄ թերթիկ 4159։ Վերցված է 2012-01-24 
  7. «Մոլորակների և արբանյակների անունները և հայտնաբերողները»։ Մոլորակների անվանումների լրատու։ ԱՄՆԵԾ Աստղաերկրաբանություն։ 21 հուլիս 2006։ Վերցված է 6 օգոստոս 2006 
  8. 8,0 8,1 Դյումա Քրիստոֆ, Սմիթ Բրեդֆորդ Ա., Տերիլ Ռիչարդ Ջ. (2003)։ «Պրոտեուսի և Պակի բազմամիջակայք ֆոտոմետրիան կատարված Հաբլ տիեզերական աստղադիտակով»։ Աստղագիտական ամսագիր 126 (2): 1080–1085։ Bibcode:2003AJ....126.1080D։ doi:10.1086/375909 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]