Կալիբան (արբանյակ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Logo stars (green).png
Invisible.png
Invisible.png
Invisible.png
Կալիբան
(Ուրան XVI)
Caliban feat.png
Արբանյակի հայտնաբերման լուսանկարը
Հիմնական տվյալներ
Հայտնաբերվել է 6 սեպտեմբեր 1997 թ. (Բրետ Գլեդման, Ֆիլիպ Նիկոլսոն, Ջոզեֆ Բարնս, Ջոն Կավալաարսի կողմից)
Հեռավորությունը Ուրանից 7 231 000 կմ
Ուղեծրային տվյալներ
Մեծ կիսաառանցք 7 231 000 կմ[1]
Էքսցենտրիսիտետ 0,1812[1]
Սիդերիկ պարբերություն 579,73 օր
Ուղեծրային արագություն 0,91 կմ/վ (հաշվարկված)
Թեքվածություն 139,6813° (Ուրանի հասարակածի նկատմամբ)
Ծագման անկյան երկայնություն 174,9928°
Պերիկենտրոնի արգումենտ 339,4621°
Ֆիզիկական հատկանիշներ
Շառավիղ ~36 կմ[2]
Մակերևույթի մակերես ~16 000 կմ² (գնահատական)
Ծավալ ~200 000 կմ³ (գնահատական)
Զանգված ~2,5 × 1017 կգ
Միջին խտություն ~1,3 գ/սմ³
Հասարակածային մակերևութային ձգողություն ~0,02 մ/վ²
2-րդ տիեզերական արագություն ~0,031 կմ/վ
Պտույտի պարբերություն 2,7 ժ[3]
Առանցքի թեքում 0,0°
Ալբեդո 0,04
Մթնոլորտային տվյալներ
Մթնոլորտի ջերմաստիճան 65 Կ (−209 °C)

Կալիբան (անգլ.՝ Caliban), Ուրանի մեծությամբ երկրորդ հակադարձ շարժմամբ անկանոն արբանյակն է։ Հայտնաբերվել է 1997 թվականի սեպտեմբերի 6-ին Բրետ Գլեդմանի, Ֆիլիպ Նիկոլսոնի, Ջոզեֆ Բարնսի և Ջոն Կավալաարսի կողմից, օգտագործելով 200-դյույմանոց Հեյլի աստղադիտակը, միաժամանակ Սիկորաքս արբանյակի հետ, և ստացել է ժամանակավոր S/1997 U 1 նշանակումը, և ապա ստացել է նաև Ուրան XVI անվանումը։

Իր այժմյան անունը ստացել է Վիլյամ Շեքսպիրի Փոթորիկ պիեսի հրեշի անունով։

Ուրանի հակադարձ անկանոն արբանյակները

Ուղեծիրը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կալիբանը պտտվում է բավականին ձգված ուղեծրով, ավելի քան 10 անգամ ավելի հեռու Ուրանից քան ամենահեռու կանոնավոր արբանյակ Օբերոնը։ Նրա ուղեծիրը հակադարձ է, չափավոր թեքված և փոքր էքսցենտրիսիտետով։ Ուղեծրի պարամետրերից կարելի է դատել, որ այն պատկանում է նույն ուղեծրային խմբին, ինչպես և Ստեֆանոն և Ֆրանցիսկոն, և հավանաբար ունի միևնույն ծագումը։

Ֆիզիկական պարամետրերը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կալիբանի տրամագիծը գնահատվել է մոտ 72 կմ (ենթադրելով, որ այն ունի 0,04 ալբեդո)[2], այսպիսով այն կարող է հանդիսանալ Ուրանի մեծությամբ երկրորդ անկանոն արբանյակը, մոտավորապես Ուրանի ամենամեծ անկանոն արբանյակ Սիկորաքսի կես չափին։

Ծագում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ըստ վարկածի Կալիբանը Ուրանի կողմից որսացված արբանյակ է հանդիսանում, և չի առաջացել մոլորակի շուրջ նրա առաջացումից հետո գոյացած փոշու ամպից։ Որսման ճշգրիտ մեխանիզմը հայտնի չէ։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Բրոզովիչ Մ., Յակոբսոն Ռ. Ա. (2009)։ «Մոլորակների արբանյակների ուղեծրային պարամետրերը»։ ՌՇԼ / ՆԱՍԱ։ Վերցված է 2011-11-06 
  2. 2,0 2,1 «Մոլորակների արբանյակների ֆիզիկական պարամետրերը»։ Ռեակտիվ Շարժման Լաբորատորիա (Արեգակնային համակարգի դինամիկա)։ 20 դեկտեմբեր 2008։ Վերցված է 10 մարտ 2009 
  3. Մարիս Միշել, Կառարո Ջիովանի, Կրեմոնեզե Գաբրիել, Ֆյուլե Մարկո (մայիս 2001)։ «Ուրանի անկանոն արբանյակներ Սիկորաքսի և Կալիբանի բազմագույն ֆոտոմետրիան»։ Աստղագիտական ամսագիր 121 (5): 2800–2803։ Bibcode:2001AJ....121.2800M։ arXiv:astro-ph/0101493։ doi:10.1086/320378։ Վերցված է 14 սեպտեմբեր 2008 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]