Միքայել Շաթիրյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox auteur.png
Միքայել Շաթիրյան
Ծնվել է 1916 փետրվարի 27
Ծննդավայր Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն
Վախճանվել է դեկտեմբերի 6, 1985(1985-12-06) (տարիքը 69)
Վախճանի վայր Երևան
Մասնագիտություն գրող, թարգմանիչ, դրամատուրգ, սցենարիստ, խմբագիր և արձակագիր
Լեզու հայերեն
Ազգություն հայ
Քաղաքացիություն Flag of Armenia.svg Հայաստան[1]
Կրթություն Մոսկվայի մշակույթի պետական ինստիտուտ
Ուշագրավ աշխատանքներ Հովազաձորի գերիները և Նվագախմբի տղաները
Անդամակցություն ԽՍՀՄ Գրողների միություն
Աշխատավայր Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ակադեմիական թատրոն, Հայաստանի գրողների միություն, Գրական թերթ և Լիտերատուրնայա Արմենիա
Պարգևներ
Միքայել Շաթիրյան Վիքիդարանում

Միքայել Ալեքսանդրի Շաթիրյան (1916, փետրվարի 27, Թիֆլիս - 1985, դեկտեմբերի 6, Երևան), հայ արձակագիր, դրամատուրգ, ՀԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (1985), ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1949 թվականից։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է Թիֆլիսում։ Միջնակարգ կրթությունը ստացել է Երևանում։ 1939 թվականին ավարտել է Մոսկվայի գրադարանային ինստիտուտը։ Նույն թվականին վերադարձել է Երևան և զբաղվել լրագրողական աշխատանքով։ Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ զինվորական թղթակից է եղել Լենինգրադում։ 1950-1951 թթ. եղել է Երևանի Գաբրիել Սունդուկյանի անվան թատրոնի տնօրենը, 1951-1953 թթ.՝ ՀԽՍՀ արվեստի վարչության պետի առաջին տեղակալը, 1953-1955 թթ.՝ ՀԽՍՀ կինեմատոգրաֆիայի գլխավոր վարչության պետ, 1966-1969 թթ.՝ Հայաստանի գրողների միության վարչության քարտուղար և «Գրական թերթի» խմբագիր, 1969-1973 թթ.՝ ՀԿԿ Կենտկոմի մշակույթի բաժնի վարիչի տեղակալ, 1973-1975 թթ.՝ «Լիտերատուրնայա Արմենիա» ամսագրի գլխավոր խմբագիրը։

Միքայել Շաթիրյանի հուշատախտակը Երևանի Տերյան փողոցում

Ռուսերեն լույս են տեսել նրա «Զինվորներ» (Մոսկվա, 1958 և 1963), «Կամուրջի մոտ» (Մոսկվա, 1964), «Երաժշտախումբը» (Մոսկվա, 1970, 1976), «Հեղափոխության գեներալը» (Մոսկվա, 1985), գերմաներեն՝ «Ասք արմավենու մասին» (Բեռլին, 1975) գրքերը։

Նրա սցենարով «Հայֆիլմը» 1960-ին նկարահանել է «Նվագախմբի տղաները» կինոնկարը։ ՀԽՍՀ շրջանային թատրոնները բեմադրել են նրա «Անխորտակելի կամուրջներ» պիեսը։ Կիրովականի թատրոնը բեմադրել է նրա «Կովկասի դարպասներ» (հեղինակակից Լևոն Կարագյոզյան, 1975) և «Կովկասի արտակարգ կոմիսարը» (1978) դրամաները։

Մահացել է Երևանում։[2]

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Կարմիր աստղի շքանշան, (1944)
  • Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշան, (1945)
  • «Պատվո նշան» շքանշան, (1971)
  • Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշան, (1985)

Երկերի մատենագիտություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Պիեսների ժողովածու (գրքում տեղ է գտել նաև Մ. Շաթիրյանի «Փորձություն» պիեսը), Երևան, Հայպետհրատ, 1948, 190 էջ։
  • Պատմվածքներ, Երևան, Հայպետհրատ, 1950, 204 էջ։
  • Զինվորներ (վեպ), Երևան, Հայպետհրատ, 1955, 895 էջ։
  • Գարունը նորից եկավ (վիպակ և պատմվածքներ), Երևան, Հայպետհրատ, 1960, 296 էջ։
  • Ասք արմավենու մասին (վեպ Ստեփան Շահումյանի մասին), Երևան, «Հայաստան», 1967, 708 էջ։
  • Հեղափոխության գեներալը (վեպ Ալեքսանդր Մյասնիկյանի մասին), Երևան, «Սովետական գրող», 1978, 476 էջ։
  • Արծաթե դար (պատմավեպ), գիրք 1, Երևան, «Սովետական գրող», 1983, 528 էջ։
  • Արծաթե դար (պատմավեպ), գիրք 2, Երևան, «Սովետական գրող», 1986, 500 էջ։
  • Ընտիր երկեր, հատ. 1. Իմ մասին /վիպակ/, Պատմվածքներ, Երևան, 1988:
  • Ընտիր երկեր, հատ. 2. Ասք արմավենու մասին, Երևան, 1988։

Թարգմանությունները (ռուսերենից)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Յան Դրդա, Համր բարիկադ (պատմվածքների ժողովածուի մեջ մտնող «Ֆաուստ-պատրոն» պատմվածքը թարգմանել է Մ. Շաթիրյանը), Երևան, Հայպետհրատ, 1950, 182 էջ։
  • Արթուր Հեյլի, Օդանավակայան (վեպ, թարգմանության հեղինակակից Մ. Խաչատրյան), Երևան, «Հայաստան», 1974, 508 էջ։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Record #135308306 // Ֆրանսիայի ազգային գրադարանի ընդհանուր քարտագրացուցակ
  2. Հայկ Խաչատրյան (1986). Գրական տեղեկատու. Երևան: «Սովետական գրող». էջ էջ 418.