Իլյա Ճավճավաձե

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Իլյա Ճավճավաձե
վրաց.՝ ილია ჭავჭავაძე
Ilia Tchavtchavadze.jpg
Ծնվել էհոկտեմբերի 27 (նոյեմբերի 8), 1837[1]
ԾննդավայրՂվարել, Վրացական նահանգ, Ռուսական կայսրություն[2][1]
Վախճանվել էօգոստոսի 30 (սեպտեմբերի 12), 1907[1] (69 տարեկան)
Վախճանի վայրԾիծամուր, Թիֆլիսի նահանգ, Ռուսական կայսրություն[1]
ԳերեզմանՄթածմինդա
Մասնագիտությունքաղաքական գործիչ, բանաստեղծ, հրատարակիչ, փիլիսոփա, գրող, պատմաբան և լրագրող
Լեզուվրացերեն
ՔաղաքացիությունFlag of Russia.svg Ռուսական կայսրություն
Գրական ուղղություններռեալիզմ
Ուշագրավ աշխատանքներԱրդյո՞ք մարդ է նա։ և Ճգնավորը
ԱմուսինOlga Chavchavadze?
Изображение автографа
Իլյա Ճավճավաձե Վիքիքաղվածքում
Իլյա Ճավճավաձե Վիքիդարանում
Commons-logo.svg Ilia Chavchavadze Վիքիպահեստում

Իլյա Ճավճավաձե (վրաց.՝ ილია ჭავჭავაძე, հոկտեմբերի 27 (նոյեմբերի 8), 1837[1], Ղվարել, Վրացական նահանգ, Ռուսական կայսրություն[2][1] - օգոստոսի 30 (սեպտեմբերի 12), 1907[1], Ծիծամուր, Թիֆլիսի նահանգ, Ռուսական կայսրություն[1]), Վրաստանի 19-րդ դարի երկրորդ կեսի գաղափարական առաջնորդներից, հրապարակախոս, բանաստեղծ, վրաց նոր գրականության և գրական նոր լեզվի հիմնադիր (Ակակի Ծերեթելիի հետ միասին), վրաց եկեղեցու սուրբ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է Կախեթի մարզի Ղվարելի գյուղում, մեծահարուստ ֆեոդալի ընտանիքում։ Նախնական կրթությունը ստացել է հայրենի գյուղում, 1848-1951 թթ. ուսանել է Թբիլիսիի մասնավոր պանսիոններից մեկում, 1852-1956 թթ.՝ Թբիլիսիի գիմնազիայում, իսկ 1857-1961 թթ.՝ Պետերբուրգի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետում։ 4-րդ կուրսի դասընթացները կիսատ թողնելով՝ վերադարձել է հայրենիք և մինչև 60-ական թթ.-ի վերջը աշխատել արդարադատության բնագավառում, այնուհետև տեղափոխվել Թբիլիսի և ամբողջովին նվիրվել գրական, հասարակական, քաղաքական և կուլտուր-լուսավորական գործունեության։

1906 թվականին ընտրվել է պետական խորհրդի անդամ, հարել դեպուտատներ ձախ թևին։

Սպանվել է 1907 թվականին՝ ցարական ինքնակալության պահնորդական բաժանմունքի գործակալների կողմից[3]։

Ճավճավաձեն և հայերը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ճավճավաձեն հայտնի էր իր ընդգծված հակահայկական կեցվածքով, որն իր արտացոլումն է գտել 1902 թ. հրատարակված «Հայ գիտնականներն ու հառաչող քարերը» հոդվածում։ Իր ղեկավարած «Իվերիա» պարբերականում վերատպում էր Վ. Վելիչկոյի հայատյաց ակնարկները։

Իլյա Ճավճավաձեն հայերեն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 Ռուսական մեծ հանրագիտարան (ռուս.)Большая российская энциклопедия, 2004. — ISBN 978-5-85270-320-0
  2. 2,0 2,1 2,2 Чавчавадзе Илья Григорьевич // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  3. Վրացական պոեզիա։ Երևանի համալսարանի հրատարակչություն։ 1983։ էջ 414 
Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են
Իլյա Ճավճավաձե հոդվածին