Ակակի Ծերեթելի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ակակի Ծերեթելի
վրաց.՝ აკაკი წერეთელი
Georgian poet Akaki Tsereteli, c. early 1900s in Tbilisi, full image.jpg
Ծնվել է հունիսի 9 (21), 1840
Ծննդավայր Skhvitori, Վրաստան
Վախճանվել է հունվարի 26 (փետրվարի 8), 1915 (74 տարեկանում)
Վախճանի վայր Սաչխերե, Իմերեթի մարզ, Վրաստան
Մասնագիտություն բանաստեղծ, գրող, հրապարակախոս, թարգմանիչ և հասարակական գործիչ
Լեզու վրացերեն
Ազգություն վրացի
Քաղաքացիություն Ռուսական կայսրություն
Ուշագրավ աշխատանքներ Q25542259?, Q28063833? և Q28063836?
Akaki's signature.svg
Ակակի Ծերեթելի Վիքիքաղվածքում
Ակակի Ծերեթելի Վիքիդարանում
Akaki Tsereteli Վիքիպահեստում

Ակակի Ծերեթելի (վրաց.՝ აკაკი წერეთელი, հունիսի 9 (21), 1840, Skhvitori, Վրաստան - հունվարի 26 (փետրվարի 8), 1915, Սաչխերե, Իմերեթի մարզ, Վրաստան), վրացի բանաստեղծ, արձակագիր, դրամատուրգ, հրապարակախոս, վրաց նոր գրականության և գրական նոր լեզվի հիմնադիր (Իլյա Ճավճավաձեի հետ միասին)։ 19-րդ դարի 2-րդ կեսի Վրաստանում ազզային-ազատագրական շարժման ղեկավարներից։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է Սաչխերի շրջանի Սխվիտոր գյուղում, հարուստ ավատատերի ընտանիքում։ Վրացերեն և ռուսերեն գրել-կարդալ սովորել է ծնողներից։ 1850 թվականին ընդունվել է Քութայիսի նահանգի գիմնազիա։ 1859 թ-ին մեկնել է Պետերբուրգ և որպես ազատ ունկընդիր։

Ուսանողական տարիներին ծանոթացել է Տարաս Շևչենկոյի և «Սովրեմեննիկի» շուրջը համախմբված գրողների հետ, որոնց ազդեցությամբ էլ կազմակերպվել են նրա գրական-գեղագիտական հայացքները։ 1862 թվականին վերադարձել է Քութայիս և նվիրվել գրական աշխատանքին։ Անգնահատելի են նրա ծառայությունները վրաց ռեալիստական թատրոնի վերականգնման և պարբերական մամուլի զարգացման գործում։

Ստեղծագործական կյանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծերեթելին հայրենիքը պատկերել է յուրովի (Վերելքում, 1875, Հիվանդը, 1880, Ամիրանը, 1883, Սիրեցյալիս, 1898, Սուլիկո, 1895)։ Գրել է պոեմներ, վիպակներ, ակնարկներ, առակներ, պիեսներ, հրապարակախոսական հոդվածներ։ Բագրատ Մեծ (1875), Թորնիկե Էրիսթավի (1884), Նաթելա (1900) պոեմները և Բաշի Աչուկ» (1895-1896) պատմվածքը պատկերում են ազատության ու անկախության համար վրաց ժողովրդի պայքարը։ Արձակ գործերից հայտնի է Իմ գլխով անցածը (1894-1899, հայերեն հրատարակություն՝ 1938) ինքնակենսագրական վիպակը։ Նրա Կորչի (1905) բանաստեղծությունը, որը կառավարությունը տապալելու ուղղակի կոչ էր, Վրաստանում դարձել էր հեղափոխական հիմն։ Ծերեթելին վրացերենի է թարգմանել Ինտերնացիոնալը (1906

Ա. Ծերեթելու Գ. Սունդուկյանին նվիրված բանաստեղծությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ակակի Ծերեթելու պատկերը 2007-ին թողարկված 10 լարիանոց թղթադրամի վրա

Ծերեթելին ունի բանաստեղծություն, որը վերաբերվում է Գաբրիել Սունդուկյանին։ Բանաստեղծությունը թարգմանել է Գեղամ Սարյանը։[1]

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Սրտի ձայներ։ Երևան-Թբիլիս: «Հայաստան» և «Սաբճոթա Սաքարթվելո»։ 1970։ էջ էջ 7-8 
Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են
Ակակի Ծերեթելի հոդվածին
Վիքիդարանի պատկերանիշը
Վիքիդարանում կան նյութեր այս թեմայով՝
Ակակի Ծերեթելի
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png