Ժոզեֆ Քեմպբել

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox auteur.png
Ժոզեֆ Քեմպբել
անգլ.՝ Joseph Campbell
Joseph Campbell (cropped).png
Ծննդյան անուն անգլ.՝ Joseph John Campbell
Ծնվել է մարտի 26, 1904({{padleft:1904|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:26|2|0}})[1][2][3]
Ծննդավայր Ուայթ Փլեյնս, Վեստչեստեր շրջան, Նյու Յորք, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Վախճանվել է հոկտեմբերի 30, 1987({{padleft:1987|4|0}}-{{padleft:10|2|0}}-{{padleft:30|2|0}}) (83 տարեկանում) կամ հոկտեմբերի 31, 1987({{padleft:1987|4|0}}-{{padleft:10|2|0}}-{{padleft:31|2|0}})[4] (83 տարեկանում)
Վախճանի վայր Հոնոլուլու, Հոնոլուլու շրջան, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Մասնագիտություն մարդաբան, mythologist, գրող, փիլիսոփա, ուսուցիչ, համալսարանի պրոֆեսոր և առասպելագիր
Լեզու անգլերեն[5]
Քաղաքացիություն Flag of the United States.svg Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Կրթություն Կոլումբիայի համալսարան, Faculty of Arts of Paris, Դարտմուտի քոլեջ և Լյուդվիգ Մաքսիմիլիանի Մյունխենի համալսարան
Անդամակցություն Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիա
Ամուսին Ջեյն Էրդման
Joseph Campbell Վիքիպահեստում

Ժոզեֆ Քեմպբել (մարտի 26, 1904({{padleft:1904|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:26|2|0}})[1][2][3], Ուայթ Փլեյնս, Վեստչեստեր շրջան, Նյու Յորք, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ - հոկտեմբերի 30, 1987({{padleft:1987|4|0}}-{{padleft:10|2|0}}-{{padleft:30|2|0}}) կամ հոկտեմբերի 31, 1987({{padleft:1987|4|0}}-{{padleft:10|2|0}}-{{padleft:31|2|0}})[4], Հոնոլուլու, Հոնոլուլու շրջան, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ) ամերիկացի միֆոլոգ, գրող և դասախոս։ Նա առավել հայտնի է դարձել համեմատական կրոնաբանության և դիցաբանության ասպարեզում իր կատարած աշխատանքների շնորհիվ։ Նրա առավել հայտնի աշխատանքն է «Հազար երեսանի հերոսը» գիրքը։ Նրա փիլիսոփայությունը շատ հաճախ ամփոփվում է. «Հետեւիր քո երանությանը» արտահայտությամբ[6]։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վաղ շրջանը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ժոսեֆ Քեմպբելը ծնվել է Նյու Յորք նահանգի Ուայթ Փլեյնս քաղաքում, միջին խաղվի իռլանդացի կաթոլիկների ընտանիքում 1904 թվականի մարտի 26-ին[7] ։ Հետագայում նա եւ իր ընտանիքը տեղափոխվում են Նյու Յորք նահանգի Նյու Ռոշել քաղաք։ 1919 թվականին այրվում է նրանց տունը, որի պատճառով մահանում է Ժոսեֆ Քեմպբելի տատիկը[8]։

Երկու տարի անց 1921 թվականին Քեմպբելը ավարտում է Նյու Միլֆորդի Քենթերբուրի դպրոցը։ Դարտմուտի համալսարանում նա ուսումնասիրում էր կենսաբանություն եւ մաթեմատիկա, սակայն որոշում է որ իր համար ավելի նախընտրելի են հումանիտար առարկաները։ Նա տեղափոխվում է Կոլումբիայի համալսարան որտեղ եւ ստանում է բակալավրի աստիճան անգլիական գրականություն բաժնում 1925 թվականին եւ մագիստրոսի աստիճան միջնադարյան գրականություն բաժնում 1927 թվականին։ Դարտմուտում սովորելու տարիներին նա նաեւ ընդունվում է «Դելտա Տաու Դելտա» ակումբ։ Լինելով տաղանդավոր ատլետ, նա մի քանի մրցանակներ է ստացել սպորտում ունեցած իր հաջողությունների համար, եւ որոշ ժամանակ նույնիսկ համարվել է ամենարագ կես մղոն վազողներից մեկը ամբողջ աշխարհում[9]։

Եվրոպայում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1924 թվականին Քեմպբելը իր ընտանիքի հետ գնացել է Եվրոպա։ Վերադարձի ժամանակ՝ նավի վրա Քեմպբելը հանդիպել է Ճիտու Քրիշնամուրդիին եւ նրանց քննարկում են ասիական փիլիսոփայությանը առնչվող թեմաներ, հենց այս դեպքն էլ Քեմպբելի մեջ հետաքրքրություն է առաջացնում դեպի հնդկական փիլիսոփայությունը[10]։ 1927 թվականին Կոլումբիայի համալսարանի օժանդակությամբ նա սկսում է սովորել Եվրոպայում։ Քեմպբելը սովորում է հին ֆրանսերեն, պրովանսալ եւ Սանսկրիտ Փարիզի եւ Մյունխենի համալսարաններում։ Քեմպբելը սովորեց կարդալ եւ խոսել ֆրանսերեն եւ գերմաներեն[11]։

Գիտական կոչման ձախողումները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վերադառնալով Կոլումբիայի համալսարան 1929 թվականին, Քեմպբելը ցանկացավ շարունակել իր ուսումը սանսկրտի եւ ժամանակակից արվեստի ոլորտներում ի հավելումն միջնադարյան գրականության իր մագիստրոսի կոչմանը։ Սակայն չի ստացվում ստանալ տվյալ ֆակուլտետների համաձայանությունը, եւ նա մի կողմ է թողնում իր այդ մտադրությունը։ Հետագայում Քեմպբելը ծիծաղելով հիշում է որ այն բանը որ նա ուներ դոկտորական կոչում ազատ արվեստներ ի ոլորտում, իր աշխատանքային կարիերայի համար անկատարության նշան էր[12]։

Մեծ ճգնաժամը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մեծ ճգնաժամի սկսվելուց մի քանի շաբաթ անց Քեմպբելը տեղափոխվեց վարձով ապրելու մի հյուղակում, որը գտնվում էր Վուդստոք փոքիրկ քաղաքում։ Քեմպբելը անցկացրեց հինգ տարի այնտեղ, 1929–34 թվականները։ Այդ հյուղակում նա խորհեց իր կյանքի հետագա անելիքների մասին եւ դրա հետ մեկտեղ նա տարված էր ինքնակրթությամբ։ Հետագայում նա ասել է. «Ես կիսում էի օրը չորս - չորս ժամանոց մասերի, որոնցից երեքի ժամանակ ես պետք է կարդաի և միայն մեկի ընթացքում հանգստանաի. այսպիսով ես օրը ինը ժամ հատկացնում էի կարդալուն եւ այսպես շարունակվեց հինգ տարի»[13]։

Քեմպբելը ճամփորդում է դեպի Կալիֆորնիա մեկ տարով 1931–32 թվականներին, շարունակելով իր ինքնակրթությունը եւ ընկերանալով ծագող գրող Ջոն Ստայնբեքի եւ նրա կնոջ Քերոլի հետ։ Մոնթերեյ թերակզում նա ինչպես եւ Ստայնբեքը ծանոթանում է ծովակենսաբան Էդ Ռիքեթսի հետ (նա հանդիսացել է Ստայնբեքի որոշ ստեղծագործությունների կերպարների մոդել[14])։ Որոշ ժամանակ Քեմպբելը եղել է Ռիքեթսի հարեւանը եւ մասնակցել է որոշ մասնագիտական եւ հասարարական քննարկումների իր հարեւանի տանը, ինչպես նաեւ ընկերակցել է նրան, Քսենիա եւ Սաշա Կաշեւարոֆների հետ միասին, դեպի Ջունո կատարած նրա ճամփորդության ժամանակ[15]։ Քեմպբելը նաեւ սկսում է վեպ գրել որի գլխավոր հերոսը հանդիսանում էր Ռիքեթսը սակայն ի տարբերություն Ստայնբեքի նա այդպես էլ ավարտի չի հասցնում այն[16]։

Բրյուս Ռոբինսոնը գրում է. «Քեմպբելը անդրադառնալով իր կյանքի այս հատվածին անվանում է դրան այն պահը երբ իր կյանքում ամեն բան սկսում էր որոշակի դառնալ... «հերոսի ճամփորդությանը» միֆոլգիայում Քեմպբել մեծ պատմագիրը ճանաչում է նմուշներ որոնք զուգահեռ էին իր եւ Ռիքեթսի չտպագրված գիտական էսսեների փիլիսոփայության մեջ։ Կարլ Գուստավ Յունգի, Ռոբինսոն Ջեֆերսի եւ Ջեյմս Ջոյսի արձագանքները կարելի է գտնել Ստայնբեքի, Ռիքեթսի եւ Քեմպբելի աշխատանքներում»[17]։

Քեմպբելը շարունակեց իր ինքնակրթությունը երբ ուսուցանում էր Քենթերբուրիի դպրոցում 1933 թվականին, այս ժամանակահատվածում էլ նա փորձել է հրատարակել իր արձակ ստեղծագործությունները։[18]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 Encyclopædia Britannica
  3. 3,0 3,1 SNAC
  4. 4,0 4,1 4,2 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #119059711 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  5. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb118949678
  6. Campbell's biography and Joseph Campbell: "Follow Your Bliss" Վերցված է Ժոզեֆ Քեմպբելի հիմնադրամի կայքից։
  7. Joseph Campbell Foundation website
  8. Joseph Campbell Bio
  9. Joseph Campbell, The Hero's Journey: Joseph Campbell on His Life and Work, third edition, edited by Phil Cousineau. Novato, California: New World Library, 2003, pp. 20–25
  10. Joseph Campbell, The Hero's Journey: Joseph Campbell on His Life and Work, third edition, edited by Phil Cousineau. Novato, California: New World Library, 2003, pp. 20, 29.
  11. Joseph Campbell, The Hero's Journey: Joseph Campbell on His Life and Work, third edition, edited by Phil Cousineau. Novato, California: New World Library, 2003, pp. 29–35.
  12. The Hero's Journey: Joseph Campbell on His Life and Work, 1990, first edition: 54–55
  13. The Hero's Journey: Joseph Campbell on His Life and Work, first edition, 1990, pp. 52–53.
  14. Larsen and Larsen, 2002, chapters 8 and 9.
  15. Straley John (նոյեմբերի 13, 2011)։ «Sitka's Cannery Row Connection and the Birth of Ecological Thinking»։ 2011 Sitka WhaleFest Symposium: stories of our changing seas։ Sitka, Alaska: Sitka WhaleFest 
  16. Tamm, Eric Enno (2005) Of myths and men in Monterey: "Ed Heads" see Doc Ricketts as a cult figure
  17. Bruce Robison, "Mavericks on Cannery Row," American Scientist, vol. 92, no. 6 (November–December 2004), p. 1: a review of Eric Enno Tamm, Beyond the Outer Shores: The Untold Odyssey of Ed Ricketts, the Pioneering Ecologist who Inspired John Steinbeck and Joseph Campbell, Four Walls Eight Windows, 2004.
  18. Larsen and Larsen, 2002, p. 214; Pacifica Graduate Institute | Joseph Campbell & Marija Gimbutas Library | Joseph Campbell—Chronology