Հերոս հազարավոր դեմքերով

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Հերոս հազարավոր դեմքերով
անգլ.՝ The Hero with a Thousand Faces
Герой с тысячью лицами.jpg
ՀեղինակԺոզեֆ Քեմպբել
Տեսակգրավոր աշխատություն
ԺանրԴիցաբանություն
Թեմամոնոմիֆ
Բնօրինակ լեզուանգլերեն
ԵրկիրFlag of the United States (1912-1959).svg ԱՄՆ
ՀրատարակիչPantheon Books
Հրատարակման տարեթիվ1949

«Հերոս հազարավոր դեմքերով» (անգլ.՝ «The Hero with a Thousand Faces»), ամերիկյան գիտնական ժոզեֆ Քեմպբելի գիրքն է ՝ համեմատական դիցաբանության վերաբերյալ:

2011 թվականին գիրքը ներառվել է Time ամսագրի լավագույն և ամենաազդեցիկ գրքերի ցանկում (1923 թվականից անգլերեն գրված գրքերի շարքում[1]):

Ռեժիսոր Ջորջ Լուկասը ճանաչեց Քեմպբելի տեսությունը դիցաբանության մեջ և դրա ազդեցությունը «Աստղային պատերազմներ»(«Star Wars») ֆիլմերի վրա [2]:

Հիմնական գաղափարներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քեմբելը «Հերոս հազարավոր դեմքերով» գրել է 1949 թվականին և գրքում օգտագործել է Ֆրեյդի, Յունգի, Առնոլդ Վան Գեննեպի տեսությունները, ինչպես նաև ազգագրագետներ Ջեյմս Ջորջ Ֆրեզերի, Ֆրանց Բոասի և հոգեբան Օտտո Ռանկի հետազոտությունները:

Ուսումնասիրելով աշխարհի ժողովուրդների առասպելները՝ Քեմպբելը եկել է այս եզրակացությանը՝

Առասպելներից շատերն ունեն ընդհանուր սյուժեի կառուցվածք ՝ արքետիպային հերոսի ճամփորդություն, մոնոմինություն։

Հերոսը, ըստ Քեմփբելի, ճանապարհորդությունը կատարում է մի քանի փուլով.

Հերոսը կանչվում է[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կանչ ստանալով ՝ նա հեռանում է սովորական աշխարհից և «ուսուցչի» օգնությամբ հաղթահարում է գերբնական աշխարհի ճանապարհին ընկած արգելքը:

Հերոսը անցնում է փորձություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հետո հերոսին սպասում է փորձություն ,հնարավոր է դաշնակիցների օգնություն։Հաղթահարելով ամենաբարդ փորձությունը նա կստանա վարձատրություն: Դրան հաջորդում է փոխաբերական մահը և հարությունը:

Հերոսը վերադառնում է տուն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դրանից հետո հերոսը վարձատրությամբ վերադառնում է սովորական աշխարհ, և փորձությունները կրկին սպասում են նրան ճանապարհին: Վերադառնալուց հետո հերոսը կարող է ստացված պարգևը օգտագործել սովորական աշխարհը բարելավելու համար:

Գիրքը ստեղծելիս Քեմպբելը ուսումնասիրել է դասական դիցաբանությունը և գրականությունը, մասնավորապես, նա առաջնորդվել է ճանապարհներով, որոնցով անցել են նման հերոսներ՝ Օսիրիս, Բուդդա, Հիսուս, Պրոմեթևս, Մուհամմադ, Մովսես: Առաջնորդվելով Վան Գեննեպի տեսությամբ՝ Քեմպբելը մշակեց անցումային ծեսերի սեփական դասակարգումը ՝ դրանք նույնպես բաժանելով երեք փուլերի.

  1. Տարանջատում
  2. Նվիրաբերում և վերադարձ կամ առանձնացնող,անջատիչ
  3. Անցումային և վերջնական փուլեր:

«Մոնոմինություն» տերմինը փոխառված է Ջոյսի «Finnegans Wake»-ից:

Ազդեցությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հիմնվելով գրքում ներկայացված գաղափարների վրա՝ հոլիվուդյան պրոդյուսեր Քրիստոֆեր Ոոգլերը սցենարիստների համար պատրաստեց ուսումնական ձեռնարկ: Այս 7-էջանոց կարճ ձեռնարկը ազդել է բազմաթիվ ֆիլմերի սցենարների վրա, մասնավորապես Walt Disney Studios- ի վրա: Ջորջ Լուկասը Քեմպբելի տեսությունն օգտագործեց իր «Աստղային պատերազմներում» [3][4]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Susanna Schrobsdorff All-TIME 100 Nonfiction Books ссылка=http://entertainment.time.com/2011/08/30/all-time-100-best-nonfiction-books/slide/the-hero-with-a-thousand-faces-by-joseph-campbell/(անգլ.) // Time : magazine. — ISSN 0040-781X.
  2. Joseph Campbell, The Hero's Journey: Joseph Campbell on His Life and Work, 3rd edition, Phil Cousineau, editor. Novato, California: New World Library, 2003, pp. 186-187.
  3. «Pacifica Graduate Institute - Joseph Campbell Chronology»։ web.archive.org։ 2011-04-30։ Վերցված է 2019-02-02 
  4. TV.com։ «Joseph Campbell and the Power of Myth: The Hero's Adventure»։ TV.com։ Վերցված է 2019-02-02