Թեո վան Դուսբուրգ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Թեո վան Դուսբուրգ
Theo van Doesburg in Aubette.jpg
Ծնվել էօգոստոսի 30, 1883(1883-08-30)[1][2][3][…] կամ 1883[4][5][6]
ԾննդավայրUtrecht, Ուտրեխտ, Նիդերլանդներ[7]
Վախճանվել էմարտի 7, 1931(1931-03-07)[1][2][3][…]
Մահվան վայրԴավոս, Գրաուբյուդեն, Շվեյցարիա[7]
ՔաղաքացիությունFlag of the Netherlands.svg Նիդերլանդների Թագավորություն[8]
Մասնագիտությունբանաստեղծ, նկարիչ, ճարտարապետ, գրող, գրաֆիկական դիզայներ և լուսանկարիչ
Ոճէքսպրեսիոնիզմ և Դե ստիլ
Ժանրբնանկար
Թեմաներաբստրակցիոնիզմ և leadlight?
Ուշագրավ աշխատանքներRhythm of a Russian dance?, Counter-composition XX? և Counter-Composition VIII?
Ներշնչվել էՎինսենթ վան Գոգ, Վասիլի Կանդինսկի և Գուստավ Կլիմտ
ՊարգևներՍիկկենս մրցանակ
ԱնդամակցությունԴե ստիլ
ԱմուսինNelly van Doesburg?, Lena Milius? և Agnita Feis?
ստորագրություն
Theo van Doesburg 011.jpg
Theo van Doesburg Վիքիպահեստում

Թեո վան Դուսբուրգ[9] (հոլ.՝ Theo van Doesburg, օգոստոսի 30, 1883(1883-08-30)[1][2][3][…] կամ 1883[4][5][6], Utrecht, Ուտրեխտ, Նիդերլանդներ[7] - մարտի 7, 1931(1931-03-07)[1][2][3][…], Դավոս, Գրաուբյուդեն, Շվեյցարիա[7]), հոլանդացի նկարիչ, ճարտարապետ և քանդակագործ, արվեստի տեսաբան, «Դե ստիլ» նեոպլասիցիզմ արվեստի շարժման հիմնադիրներից մեկը:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թեո Վան Դուսբուրգը ծնվել է որպես Քրիստիան Էմիլ Մարիե Կուպեր՝ 1883 թվականի օգոստոսի 30-ին Նիդերլանդների Ուտրեխտ համայնքում: Նրա հայրը եղել է լուսանկարիչ Վիլհելմ Կուպերը, իսկ մայրը՝ Հենրիետա Կատերինա Մարգադանտը: Սկզբնական շրջանում զբաղվել է երաժշտությամբ և հետաքրքրվել է թատերական կյանքով: Սակայն կարճ ժամանակ անց թողել է իր հետաքրքրությունները և դարձել խանութպան: Նա իր խորթ հորը՝ Թեոդորուս Դոսբուրգին ընդունել է, ինչպես սեփական հորը: Այդ պատճառով սկզբում իր աշխատանքները ստորագրել է որպես Թեո Դուսբուրգ: Հետագայում ավելացրել է նաև «վան» գրառումը և սկսել է աշխատանքները ստորագրել որպես Թեո վան Դուսբուրգ:

Նրան նկարների առաջին ցուցադրությունը եղել է 1908 թվականին: Նա իր աշխատանքները համարել է ժամանակակից, չնայած նրա առաջին աշխատանքները նման են եղել Ամստերդամի իմպրեսիոնիստների աշխատանքներին: Նրան ոգեշնչել են հատկապես Վինսենթ վան Գոգի նկարները՝ և՛ ոճային, և՛ առարկայական առումներով: Սակայն դա փոխվել է 1913 թվականին՝ Վասիլի Կանդինսկի «Ռուքբիկլ» աշխատությունը կարդալուց հետո: Նա հասկացել է, որ նկարչության մեջ գոյություն ունի ավելի բարձր, ավելի հոգևոր մի ուղղություն, որի միջոցով կարելի է պատկերել ոչ թե այն, ինչ կատարվում է իրական կյանքում, այլ այն, ինչը գալիս է մտքիդ:

Պիտ Մոնդրիանի հետ հիմնադրել է աբստրակտ արվեստ շարժման «Դե ստիլ» ոճը, որի ծրագիրը և հիմնական գաղափարները նա արտահայտել է իր հրատարակված նույնանուն գեղարվեստական ամսագրում։ Վան Դուսբուրգի իր ստեղծագործություններում փորձել է հնարավորություն ստեղծել բոլոր տեսակի օբյեկտիվ պատկերները երկրաչափական տարրերով փոխարինելու համար։ Այս տեսակետը Թեո վան Դուսբուրգը հայտարարել է Գերմանիայում, Ավստրիայում և Չեխոսլովակիայում ճամփորդելու ժամանակ՝ 1917 թվականին։ Շուտով այդ նոր սկզբունքները զգալի ազդեցություն են ունեցել ճարտարապետության, գրականության, գրաֆիկայի և երաժշտության զարգացման գործում:

Մասնագիտությամբ Վան Դուսբուրգը եղել է ճարտարապետ, նկարչություն սովորել է ինքնուրույն։ Պիտ Մոնդրիանի նկարների ուղղանկյունաձև կառուցվածքին նա դեմ է եղել՝ համեմատելով այն անկյունագծի հետ: Այդ համադրությունը նա համարել է «հակադրություն»։ Իր գեղարվեստական հայացքները պաշտպանելու համար, որը հակասում էր Մոնդրիանի հայացքներին, նկարիչն այն առաջ է բերել 1930-ին հրատարակված «Արտ կոնկրետ» ամսագրում, որը լույս է տեսել ընդամենը մեկ անգամ:

Կարճ ժամանակով զբաղվել է դադաիզմ արվեստի ուղղությամբ և այդ ընթացքում՝ 1922 թվականին տպագրել է «Մեկանո» դադո-ամսագիրը։ Ստրասբուրգում գտնվող «Օբեթթ» գիշերային ռեստորանի վերականգնման և ձևավորման աշխատանքների համար՝ 1926-1928 թվականներին Վան Դուսբուրգը աշխատել է Հանս Արփիի և Սոֆյա Թոբեր-Արփիի հետ։ «Դե ստիլ» արվեստի վրա Դուսբուրգը մեծ ազդեցություն է ունեցել: Այդ ազդեցությունը ավելի ակնհայտ է դարձել հետագայում։

Նշանավոր աշխատանքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Հակակշիռ կոմպոզիցիա, 1924 Չիկագո, Արվեստի ինստիտուտ
  • «Վիտրաժ III», 1917 Հաագա, Գեղարվեստի թագավորական թանգարան
  • «Սենյակ Բարտ վան դեր Լիգթի տանը», 1919 Հաագա, Գեղարվեստի թագավորական թանգարան
  • «Հակապատկերաշինություն, նկարիչների տուն», 1923 Հաագա, Գեղարվեստի թագավորական թանգարան
  • «Գույնի ձևավորում տիեզերական ժամանակի չորրորդ հարթությունում» 1924:

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]


Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Bibliothèque nationale de France идентификатор BNF (фр.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Christiaan Emil Marie Küpper — 2009.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Theo Van Doesburg — 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7, 978-0-19-989991-3
  4. 4,0 4,1 (unspecified title)
  5. 5,0 5,1 NUKAT — 2002.
  6. 6,0 6,1 https://agorha.inha.fr/inhaprod/ark:/54721/002110925 (фр.)
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library, Austrian National Library Record #118526405 // Общий нормативный контроль (GND) — 2012—2016.
  8. https://www.moma.org/artists/6076
  9. Согласно нидерландско-русской практической транскрипции, эту фамилию по-русски следует передавать как ван Дусбюрг.

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Die Welt der Malerei, Köln 1990

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]