Թեո վան Դուսբուրգ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Թեո վան Դուսբուրգ
Theo van Doesburg in Aubette.jpg
ԿեղծանունTheo van Doesburg
Ծնվել էօգոստոսի 30, 1883(1883-08-30)[1][2][3][…]
ԾննդավայրUtrecht, Ուտրեխտ, Նիդերլանդներ[4]
Վախճանվել էմարտի 7, 1931(1931-03-07)[1][2][3][…] (47 տարեկան)
Մահվան վայրԴավոս, Գրաուբյուդեն, Շվեյցարիա[4]
ՔաղաքացիությունFlag of the Netherlands.svg Նիդերլանդների Թագավորություն[5]
Մասնագիտությունբանաստեղծ, նկարիչ, ճարտարապետ, գրող, գրաֆիկական դիզայներ, լուսանկարիչ և art theorist
Ոճէքսպրեսիոնիզմ և Դե ստիլ
Ուշագրավ աշխատանքներRhythm of a Russian dance?, Counter-composition XX?, Counter-Composition VIII? և Contra-Composition VII?
Ներշնչվել էՊիտ Մոնդրիան[6]
ՊարգևներՍիկկենս մրցանակ
ԱնդամակցությունԴե ստիլ
ԱմուսինNelly van Doesburg?, Lena Milius? և Agnita Feis?
ստորագրություն
Theo van Doesburg 011.jpg
Theo van Doesburg Վիքիպահեստում

Թեո վան Դուսբուրգ[7] (հոլ.՝ Theo van Doesburg, օգոստոսի 30, 1883(1883-08-30)[1][2][3][…], Utrecht, Ուտրեխտ, Նիդերլանդներ[4] - մարտի 7, 1931(1931-03-07)[1][2][3][…], Դավոս, Գրաուբյուդեն, Շվեյցարիա[4]), հոլանդացի նկարիչ, ճարտարապետ և քանդակագործ, արվեստի տեսաբան, «Դե ստիլ» նեոպլասիցիզմ արվեստի շարժման հիմնադիրներից մեկը։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թեո Վան Դուսբուրգը ծնվել է որպես Քրիստիան Էմիլ Մարիե Կուպեր՝ 1883 թվականի օգոստոսի 30-ին Նիդերլանդների Ուտրեխտ համայնքում։ Նրա հայրը եղել է լուսանկարիչ Վիլհելմ Կուպերը, իսկ մայրը՝ Հենրիետա Կատերինա Մարգադանտը։ Սկզբնական շրջանում զբաղվել է երաժշտությամբ և հետաքրքրվել է թատերական կյանքով։ Սակայն կարճ ժամանակ անց թողել է իր հետաքրքրությունները և դարձել խանութպան։ Նա իր խորթ հորը՝ Թեոդորուս Դոսբուրգին ընդունել է, ինչպես սեփական հորը։ Այդ պատճառով սկզբում իր աշխատանքները ստորագրել է որպես Թեո Դուսբուրգ։ Հետագայում ավելացրել է նաև «վան» գրառումը և սկսել է աշխատանքները ստորագրել որպես Թեո վան Դուսբուրգ։

Նրան նկարների առաջին ցուցադրությունը եղել է 1908 թվականին։ Նա իր աշխատանքները համարել է ժամանակակից, չնայած նրա առաջին աշխատանքները նման են եղել Ամստերդամի իմպրեսիոնիստների աշխատանքներին։ Նրան ոգեշնչել են հատկապես Վինսենթ վան Գոգի նկարները՝ և՛ ոճային, և՛ առարկայական առումներով։ Սակայն դա փոխվել է 1913 թվականին՝ Վասիլի Կանդինսկի «Ռուքբիկլ» աշխատությունը կարդալուց հետո։ Նա հասկացել է, որ նկարչության մեջ գոյություն ունի ավելի բարձր, ավելի հոգևոր մի ուղղություն, որի միջոցով կարելի է պատկերել ոչ թե այն, ինչ կատարվում է իրական կյանքում, այլ այն, ինչը գալիս է մտքիդ։

Պիտ Մոնդրիանի հետ հիմնադրել է աբստրակտ արվեստ շարժման «Դե ստիլ» ոճը, որի ծրագիրը և հիմնական գաղափարները նա արտահայտել է իր հրատարակված նույնանուն գեղարվեստական ամսագրում։ Վան Դուսբուրգի իր ստեղծագործություններում փորձել է հնարավորություն ստեղծել բոլոր տեսակի օբյեկտիվ պատկերները երկրաչափական տարրերով փոխարինելու համար։ Այս տեսակետը Թեո վան Դուսբուրգը հայտարարել է Գերմանիայում, Ավստրիայում և Չեխոսլովակիայում ճամփորդելու ժամանակ՝ 1917 թվականին։ Շուտով այդ նոր սկզբունքները զգալի ազդեցություն են ունեցել ճարտարապետության, գրականության, գրաֆիկայի և երաժշտության զարգացման գործում։

Մասնագիտությամբ Վան Դուսբուրգը եղել է ճարտարապետ, նկարչություն սովորել է ինքնուրույն։ Պիտ Մոնդրիանի նկարների ուղղանկյունաձև կառուցվածքին նա դեմ է եղել՝ համեմատելով այն անկյունագծի հետ։ Այդ համադրությունը նա համարել է «հակադրություն»։ Իր գեղարվեստական հայացքները պաշտպանելու համար, որը հակասում էր Մոնդրիանի հայացքներին, նկարիչն այն առաջ է բերել 1930-ին հրատարակված «Արտ կոնկրետ» ամսագրում, որը լույս է տեսել ընդամենը մեկ անգամ։

Կարճ ժամանակով զբաղվել է դադաիզմ արվեստի ուղղությամբ և այդ ընթացքում՝ 1922 թվականին տպագրել է «Մեկանո» դադո-ամսագիրը։ Ստրասբուրգում գտնվող «Օբեթթ» գիշերային ռեստորանի վերականգնման և ձևավորման աշխատանքների համար՝ 1926-1928 թվականներին Վան Դուսբուրգը աշխատել է Հանս Արփիի և Սոֆյա Թոբեր-Արփիի հետ։ «Դե ստիլ» արվեստի վրա Դուսբուրգը մեծ ազդեցություն է ունեցել։ Այդ ազդեցությունը ավելի ակնհայտ է դարձել հետագայում։

Նշանավոր աշխատանքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Հակակշիռ կոմպոզիցիա, 1924 Չիկագո, Արվեստի ինստիտուտ
  • «Վիտրաժ III», 1917 Հաագա, Գեղարվեստի թագավորական թանգարան
  • «Սենյակ Բարտ վան դեր Լիգթի տանը», 1919 Հաագա, Գեղարվեստի թագավորական թանգարան
  • «Հակապատկերաշինություն, նկարիչների տուն», 1923 Հաագա, Գեղարվեստի թագավորական թանգարան
  • «Գույնի ձևավորում տիեզերական ժամանակի չորրորդ հարթությունում» 1924։

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]


Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Die Welt der Malerei, Köln 1990

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]