Գուրգեն Հայկունի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Գուրգեն Հայկունի
Ծնվել է 1889 օգոստոսի 31
Ծննդավայր Ալաշկերտ, Աղրըի նահանգ, Ağrı Subregion, Northeast Anatolia Region (statistical), Թուրքիա
Վախճանվել է ապրիլի 12, 1966(1966-04-12) (տարիքը 76)
Վախճանի վայր Երևան
Մասնագիտություն բանաստեղծ, թարգմանիչ, խմբագիր, արձակագիր և հեղափոխական
Լեզու հայերեն
Ազգություն հայ
Քաղաքացիություն Flag of Turkey.svg Թուրքիա
Անդամակցություն ԽՍՀՄ Գրողների միություն

Գուրգեն Սարգսի Հայկունի (օգոստոսի 31, 1889(1889-08-31), Ալաշկերտ, Աղրըի նահանգ, Ağrı Subregion, Northeast Anatolia Region (statistical), Թուրքիա - ապրիլի 13, 1966(1966-04-13), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ քաղաքական գործիչ, բանաստեղծ, արձակագիր, թարգմանիչ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934 թվականից։ ԽՄԿԿ անդամ 1905 թվականից:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գուրգեն Հայկունուն նվիրված հուշատախտակ Երևանում

Ծնվել է Արևմտյան Հայաստանի Ալաշկերտի Բերդ (Թոփրակկալե) գյուղաքաղաքում։ 1898-1906 թվականներին սովորել է Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանում։ 1908 թվականին ուսուցչություն է արել Սևքար (այժմ՝ Տավուշի մարզ) գյուղում, 1909-1911 թվականներին՝ Աշխաբադի հայկական դպրոցում։ 1912-1915 թվականներին սովորել է Մոսկվայի առևտրի ինստիտուտի տնտեսագիտական բաժնում։ 1916-1917 թվականներին աշխատել է Սարիղամիշում։ 1917 թվականին մասնակցել է Ալեքսանդրապոլի և Կարսի բանվորների և զինվորների սովետների ստեղծմանը։ 1917 թվականին եղել է բոլշևիկյան «Նոր կյանք» թերթի (Ալեքսանդրապոլ) խմբագիրը։ 1918 թվականին նրա ղեկավարությամբ Թիֆլիսում հիմնվել է «Հայաստանի կոմունիստական կուսակցություն» կազմակերպությունը։ 1922-1930 թվականներին ղեկավարել է Մոսկվայի հայ գրողների խմբակը։ 1923-1928 թվականներին խմբագրել է Մոսկվայում լույս տեսնող «Քուրա» հանդեսը։ Այդ տարիներին եղել է Մոսկվայի «Կուլտուր ֆիլմ» կինոֆաբրիկայի տնօրենը, 1932- 1933 թվականներին՝ Տուլայի երրորդ մոսկովյան համալսարանի ռեկտորը, 1934-1935 թվականներին՝ Մոսկինոյի տրեստի կառավարիչը և Ղրիմի «Վոստոկֆիլմի» նախագահը, ապա Յալթայի Նիկիտինի բուսաբանական այգու տնօրենը։ 1949-1950 թվականներին Սվերդլովսկի մարզում աշխատել է որպես ինժեներ-տնտեսագետ։ 1954 թվականից ապրել է Երևանում, որտեղ էլ մահացել է[1]:

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Սամել Հովիկ (պոեմ), Թիֆլիս, տպարան «Կուլտուրա», 1912, 80 էջ։
  • Գարնանային հովեր, (պոեմ), Թիֆլիս, տպարան «Մամուլ», 1916, 46 էջ։
  • Անպարտ երգեր, Մոսկվա, հրատ. «Հորձանք», 1916, 50 էջ։
  • Արշալույսի երգեր, Թիֆլիս, տպարան «Մամուլ», 1917, 15 էջ։
  • Ազգությունների ինքնորոշումը և կոմունիստները, Մոսկվա, Հայկական կոմիսարիատի տպարան, 1919, 26 էջ։
  • Պրոլետարական հեղափոխությունը և Արմենիայի բոլշևիկները, Մոսկվա, տպարան հայկական կմիսարիատի, 1919, 38 էջ։
  • Բանաստեղծություններ, աոաջին գրքույկ, Մոսկվա, հրատ. Հայաստանի կոմունիստական կուսակցության, 1920, 39 էջ։
  • Արծվի խնջույքը (բանվորա-գյուղացիական առակ), Թիֆլս, հրատ. «Կարմիր դրոշակ»–ի, 1921, 16 էջ։
  • Գողգոթա (պոեմ), Մոսկվա, 1922, 22 էջ, տպ. 500։
  • Տիտան (դյուցազներգություն), Մոսկվա, 1922, 30 էջ, տպ. 200։
  • 5 պոեմ, Մոսկվա, 1922, 193 էջ, տպ. 1.000։
  • Բանաստեղծություններ, հատոր 1, Մոսկվա, հրատ. «Մուրճ և մանգաղ», 1923, 256 էջ, տպ. 475։
  • Գիշերային թիթեռնիկ, Մոսկվա, 1923, 8 էջ։
  • Վուլկաները ժայթքում են, Մոսկվա, հրատ. 4-րդ տպարան, 1925, 16 էջ, տպ. 1.000։
  • Մասսա, Թիֆլիս, ԺՏԳԽ պոլիգրաֆ բաժնի, 4-րդ տպարան, 1925, 16 էջ, տպ. 1.000։
  • Տիտան (պոեմ), Թիֆլիս, պրոլետգրողների ասոցիացիա, 1925, 16 էջ, տպ. 2.000։
  • Մասսաների երթը (երկերի ժողովածու), Ե., Հայպետհրատ, 1959, 492 էջ, տպ. 5.000։
  • Երթ մաքառման (պոեմներ, արձակ էջեր, հրապարակախոսություն, հուշեր և խոհեր), Ե., «Հայաստան», 1965, 715 էջ, տպ. 2.000։

Թարգմանություններ (ռուսերենից)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Միխայիլ Լերմոնտով, Փախստական (լեռնական լեգենդ), Մոսկվա, հրատարակություն հայկական գործերի կոմիսարիատի, 1919, 8 էջ։
  • Ուոլտ Ուիթմեն, Մոսկվա, 1923, 48 էջ։
  • Բոդանով Ա., Ինժեներ Մեննի (ֆանտաստիկ վեպ, թարգմանության հեղինակակից Ռ. Քաթանյան), Մոսկվա, հրատ. «Մուրճ–մանգաղ»–ի, 1923, 254 էջ, տպ. 1.000։
  • Մաքսիմ Գորկի, Մայրը (վեպ, թարգմանության հեղինակակից Ռ. Քաթանյան), Մոսկվա, հրատ. «Մուրճ–մանգաղ»–ի, 1923, 311 էջ, տպ. 1.000։
  • Սեիդ Ա. Շ., Բանաստեղծություններ, Բաքու, Ազերնեշր, 1926, 40 էջ, տպ. 3.000։

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Հայկ Խաչատրյան (1986)։ Գրական տեղեկատու։ Երևան: «Սովետական գրող»։ էջ էջ 276-277