Բյուրեղապակյա գանգեր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Բոբանի գտած բյուրեղապակյա գանգը Բրիտանական թանգարանում

Բյուրեղապակյա գանգ, մարդկային գանգի մոդել, որը պատրաստված է թափանցիկ կամ ծխագույն լեռնային բյուրեղապակու (քվարց) ամբողջական կտորից:

19-րդ դարի կեսերին Արևմտյան մամուլում հայտարարություն եղան այն մասին, որ բյուրեղապակյա գանգերն առաջին անգամ պատրաստվել են մինչկոլումբոսյան Ամերիկայում: Դրանց առևտրով զբաղվել են ացտեկները, մայաները և օլմոկները:

Հայտնի գտածոներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Փարիզում պահպանվող բյուրեղապակյա գանգը

Այսօրվա դրությամբ ամբողջ աշխարհում հաշվվում են տասներեք գանգեր, որոնք պատրաստված եմ լեռնային բյուրեղապակուց: Պատրաստողները ցայսօր էլ մնում են անհայտ: Թվով ինը բյուրեղապակյա գանգեր գտնվում են անհատական հավաքածուներում: Մնացած չորսը ցուցադրվում են վաշինգտոնյան «Բնության պատմության ազգային Սմիթսոնյան թանգարանում», փարիզյան «Բրանլիի գետափի թանգարանում» և լոնդոնյան Բրիտանական թանգարանում:

Վերջին երեքը չափերով կրկնում են մարդկային գանգի չափերը: Ըստ տեղեկության, դրանք հայտնաբերվել են 1899 թվականին Գվատեմալայի ջունգլիներում անտիկ իրերի հավաքորդ Էժեն Բոբանի կողմից: Նա մեքսիկական կայսր Մաքսիմիլիան 1-ի խորհրդականն էր հնագիտության գծով:

Գանգերից մեկը հայտնաբերվել է Բելիզի Լուբաանտուն քաղաքի պեղումնավայրից անգլիացի հնագետ, ճանապարհորդ Միտչել Հեջեսի կողմից:

Վերջին, տասներեքերորդ գանգը գտնվել է գերմանական Բավարիայում: Վերջինս բավականին վնասված էր. բացակայում էր ներքին ծնոտն ամբողջությամ[1]: Ըստ վարկածների, այն մի ժամանակ պատկանել է նացիստ պարագլուխներից մեկին՝ Հայնրիխ Հիմլերին[2]:

Հետազատում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բոբանի երկու գանգերի հետագա հետազոտությունից, որոնք կատարել են Մեծ Բրիտանիայի և ԱՄՆ-ի գիտնականները, պարզ դարձավ, որ դրանք պատրաստվել են 19-րդ կամ 20-րդ դարերում: Այդ գանգերը բավականին կոպիտ ձևով են մշակված: Հետազոտողները գանգերն ուսումնասիրելիս օգտագործել են արագացուցիչ և ուլտրամանուշակագույն ճառագայթներ[3]: Իրենց կատարած աշխատանքները գիտնականների միջազգային խումբը հայտարարեց այն ժամանակ, երբ նոր-նոր էկրաններ էր բարձրացել «Ինդիանա Ջոնսը և բյուրեղապակյա գանգերի թագավորությունը» ֆիլմը: Գիտնականները փաստեցին, որ «բրիտանական» գանգի վրա կան պտտվող հղկանյութի (կորունդ և ալմաստ) հետքեր, որոնք կիրառվել են XIX դարում: Կաղապարը կտրվել է ժամանակակից տիպի պտտվող սկավառակով հղկող հաստոցով:

«Սմիթսոնյան» գանգի վրա հայտնաբերվել են սիլիցիումի կարբիդի հետքեր[4]: Միտչել Հեջենսի գտած գանգի հետազոտությունը կատարվեց 2007 թվականին և հայտնի դարձավ, որ այն ժամանակակից նմանակում է:

Նմանակված գանգի քվարցի հետազոտությունից պարզ դարձավ, որ այն ծագում է ոչ թե Ամերիկայից, այլ Շվեյցարիայից կամ Գերմանիայից: Պատրաստման գաղտնիքը միայն գիտեր Էժեն Բոբան, ով մահացել էր 1909 թվականին:

Գանգերը մշակույթում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բյուրեղապակյա գանգերին վերագրվող գերբնական հատկությունների շնորհիվ ժամանակ առ ժամանակ դրանք հայտնվում են մշակույթի զանազան ճյուղերում: Օրինակները ներկայացվում են ստորև.

Կինեմատոգրավիայից զատ, բյուրեղապակյա գանգերը հայտնվել են նաև համակագչային խաղերում, ինչպես օրինակ՝ «Կորսարներ», «Նենսի Դրյու», «Սանդրա Ֆլեմինգի քրոնիկները» և «Assasin’s creed».

Տե՛ս նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]