Աքուրեյրի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Քաղաք
Աքուրեյրի
իսլ.՝ Akureyri
Զինանշան
Coat of Arms of Akureyri.png

Akureyri séð frá Vaðlaheiði.jpeg
Կոորդինատներ: 65°41′0″ հս․ լ. 18°06′0″ ամ. ե. / 65.68333° հս․. լ. 18.10000° ավ. ե. / 65.68333; 18.10000
Երկիր Իսլանդիա Իսլանդիա
Մակերես 125 կմ²
Բնակչություն 17 304 մարդ (2008)
Ժամային գոտի UTC+0
Հեռախոսային կոդ 461
Փոստային ինդեքսներ 600-603
Պաշտոնական կայք akureyri.is
##Աքուրեյրի (Իսլանդիա)
Red pog.png

Աքուրեյրի (իսլ.՝ Akureyri), քաղաք և համայնք Իսլանդիայի հյուսիսային մասում, պետության չորրորդ խոշոր քաղաքը (Ռեյկյավիկից, Կոուպավոգյուրից և Հաբնարֆյորդյուրից հետո): 2009 թվականի մարդահամարի տվյալներով բնակչության թիվը կազմում է 17 563 մարդ։ Քաղաքը նաև անվանում են Իսլանդիայի «հյուսիսային մայրաքաղաք» (իսլ.՝ Höfuðstaður Norðurlands):

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Առաջին վիկինգները բնակվել են Աքուրեյրիում դեռևս մ. թ. IX դարում: Քաղաքի անվանումը հիշատակվում է 1562 թվականից, երբ այստեղ ամուսնական դավաճանության համար կին է արտաքսվել։ Մշտական բնակավայրերը ի հայտ են եկել 1778 թվականից։ 1786 թվականից Աքուրեյրին Դանիայի թագավորի կողմից ստացել է քաղաքի կարգավիճակ։

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աքուրեյրիի աշխարհագրական կոորդինատներն են՝ 65°41′ հս․ լ. 18°06′ ամ. ե. / 65.683° հս․. լ. 18.100° ավ. ե. / 65.683; 18.100 Քաղաքը տեղակայված է Էյա-Ֆյորդ (Eyjafjörður) ֆյորդի արևմտյան հատվածում, շրջապատված է լեռներով, որոնցից ամենաբարձրը Սուլուր (Súlur) լեռն է՝ 1213 մ։

Ծովային առափնյան իրենից ներկայացնում է նեղ, հարթ գիծ զառիթափ ոչ բարձր բլրի առջև։ Քաղաքի միջով անցնում է Գլերաու (իսլ.՝ Glerá) գետը։ Լեռներով շրջապատված երկար ֆյորդի վերջում գտնվելու պատճառով քաղաքում ավելի զգայուն են ջերմաստիճանի տատանումները (տաք ամառ, ցուրտ ձմեռ): Լեռները Աքուրեյրին պաշտպանում են քամիներից։

Աքուրեյրիից ոչ հեռու գտնվում է հայտնի Գոդաֆոս ջրվեժը (իսլ.՝ Goðafoss, «Աստծո ջրվեժ»), որտեղ Իսլանդիայի բնակիչների մկրտության ժամանակ նետում էին հեթանոսական կուռքերին:

Կլիմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աքուրեյրի, Իսլանդիաի կլիմայական տվյալները
Ամիս հունվ փետ մարտ ապր մայ հուն հուլ օգոս սեպ հոկ նոյ դեկ Տարի
Ռեկորդային բարձր °C (°F) 13.0
(55.4)
13.8
(56.8)
15.0
(59)
19.8
(67.6)
24.6
(76.3)
29.4
(84.9)
27.6
(81.7)
27.7
(81.9)
21.8
(71.2)
19.5
(67.1)
17.6
(63.7)
N/A 29.4
(84.9)
Միջին բարձր °C (°F) 0.9
(33.6)
1.7
(35.1)
2.1
(35.8)
5.4
(41.7)
9.5
(49.1)
13.2
(55.8)
14.5
(58.1)
13.9
(57)
9.9
(49.8)
5.9
(42.6)
2.6
(36.7)
1.3
(34.3)
6.74
(44.13)
Միջին օրական °C (°F) −2.2
(28)
−1.5
(29.3)
−1.3
(29.7)
1.6
(34.9)
5.5
(41.9)
9.1
(48.4)
10.5
(50.9)
10.0
(50)
6.3
(43.3)
3.0
(37.4)
−0.4
(31.3)
−1.9
(28.6)
3.23
(37.81)
Միջին ցածր °C (°F) −5.5
(22.1)
−4.7
(23.5)
−4.2
(24.4)
1.5
(34.7)
2.3
(36.1)
6.0
(42.8)
7.5
(45.5)
7.1
(44.8)
3.5
(38.3)
−0.4
(31.3)
−3.0
(26.6)
−5.1
(22.8)
0.42
(32.74)
Ռեկորդային ցածր °C (°F) −21.6
(−6.9)
−21.2
(−6.2)
−23.0
(−9.4)
−18.2
(−0.8)
−10.4
(13.3)
−2.1
(28.2)
1.3
(34.3)
−2.1
(28.2)
−7.3
(18.9)
−13.6
(7.5)
−18.5
(−1.3)
−20.2
(−4.4)
−23
(−9.4)
Տեղումներ մմ (դյույմ) 55.2
(2.173)
42.5
(1.673)
43.3
(1.705)
29.2
(1.15)
19.3
(0.76)
28.2
(1.11)
33.0
(1.299)
34.1
(1.343)
39.1
(1.539)
58.0
(2.283)
54.2
(2.134)
52.8
(2.079)
488.9
(19.248)
Միջ. տեղումների օրեր (≥ 1.0mm) 11.1 8.3 9.8 6.2 4.8 6.4 7.3 7.1 7.9 11.0 10.9 11.3 102.1
Միջին ամսական արևային ժամ 6.2 36.4 77.5 129.0 173.6 177.0 158.1 136.4 84.0 52.7 12.0 0.0 1 042,9
Աղբյուր #1: Hong Kong Observatory[1]
Աղբյուր #2: Icelandic Meteorological Office (IMO)

Մշակույթ և սպորտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքում գործում է համալսարան և երկու բուսաբանական այգի: Քաղաքի գլխավոր տեսարժան վայրը լյութերանական Աքուրեյրարկիրկյա (իսլ.՝ Akureyrarkirkja) եկեղեցին է։

Աքուրեյրին համարվում է պետության ձմեռային մարզաձևերի կենտրոն։ Այստեղ կազմակերպվում են մի շարք ճանապարհորդություններ, հոկեյի առաջնություններ։

Հայտնի մարդիկ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աքուրեյրիում է բնակվել երգչուհի, Եվրատեսիլ 2009 մրցույթի մասնակից Յոհաննան: Աքուրեյրիում է ծնվել Եվրատեսիլ 2008 մասնակից Ֆրիդրիկ Օմարը, ով մտնում էր Eurobandið խմբի կազմի մեջ։

Տեսարժան վայրեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քույր-քաղաքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աքուրեյրի

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Climatological Information for Akureyri, Iceland»։ Hong Kong Observatory 
  2. Города-побратимы Мурманской области // Кольская энциклопедия. В 4-х т. Т. 1. А — Д / гл. ред. А. А. Киселёв. — Санкт-Петербург : ИС ; Апатиты : КНЦ РАН, 2008. — С. 502

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Акурейри // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.