Ահմեդ Զևայլ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ահմեդ Զևայլ
անգլ.՝ Ahmed Zewail[1]
արաբ․՝ أحمد زويل‎‎
Ahmed Zewail HD2009 Othmer Gold Medal portrait.JPG
Ծնվել էփետրվարի 26, 1946(1946-02-26)[2][3][4][5]
Դամանհուր, Եգիպտոս[6][7]
Մահացել էօգոստոսի 2, 2016(2016-08-02)[8][3][5] (70 տարեկանում)
Փասադենա, Լոս Անջելես շրջան, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ[8]
բնական մահով
Բնակության վայր(եր)Լոս Անջելես շրջան և Desouk?
ՔաղաքացիությունFlag of Egypt.svg Եգիպտոս
Flag of the United States.svg ԱՄՆ[9]
ԱզգությունԵգիպտացիներ
Դավանանքիսլամ
Մասնագիտությունքիմիկոս, հետազոտող, համալսարանի պրոֆեսոր, գյուտարար և ֆիզիկոս
Հաստատություն(ներ)Կալիֆոռնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտ
Գործունեության ոլորտքիմիա
ԱնդամակցությունԼոնդոնի թագավորական ընկերություն, Շվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա, Պապական գիտությունների ակադեմիա[10], ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա, Չինաստանի գիտությունների ակադեմիա, Ֆրանսիական գիտությունների ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա, Հնդկաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիա, Թունիսի գիտությունների ակադեմիա, Ամերիկական փիլիսոփայական ընկերություն[11], Գիտության զարգացման աջակցության ամերիկյան ասոցացիա[11], Ամերիկյան ֆիզիկական ընկերություն[11] և Գիտությունների համաշխարհային ակադեմիա[12]
Ալմա մատերՓենսիլվանիայի համալսարան և Ալեքսանդրիայի համալսարան
Գիտական աստիճանփիլիսոփայության դոկտոր
Տիրապետում է լեզուներինարաբերեն և անգլերեն[13]
ՊարգևներԳուգենհայմի կրթաթոշակ Քիմիայի Նոբելյան մրցանակ[14][15] Բենջամին Ֆրանկլինի մեդալ Դևիի շքանշան[16] Քիմիայի Վոլֆ մրցանակ ԳԱԱ-ի քիմիական գիտությունների պարգև Ալբերտ Էյնշտեյնի անվան գիտության համաշխարհային մրցանակ Փպիստլիի մեդալ[17] Ֆեյսալ արքայի միջազգային մրցանակ գիտության ասպարեզում Նեղոսի շքանշան Թոլմանի մրցանակ Ալեքսանդր ֆոն Հումբոլդտի կրթաթոշակ Carl Zeiss Research Award? Լոզանի համալսարանի պատվավոր դոկտոր Մենդելի մեդալ Ամերիկայի ֆիզիկայի ակադեմիայի անդամ Պատվավոր դոկտոր E. Bright Wilson Award in Spectroscopy? Welch Award in Chemistry? Herbert P. Broida Award?[18] Եարլ Կ․ Փլայլերի մրցանակ մոլեկուլային սպեկտրասկոպիայի համար[19] Հումբոլդտի մրցանակ Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետ Պեկինի համալսարանի պատվավոր դոկտոր[20] և Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամ
Ahmed Zewail Վիքիպահեստում

Ահմեդ Հասան Զևայլ (արաբ․՝ أحمد حسن زويل‎‎, անգլ.՝ Ahmed H. Zewail; փետրվարի 26, 1946(1946-02-26)[2][3][4][5], Դամանհուր, Եգիպտոս[6][7] - օգոստոսի 2, 2016(2016-08-02)[8][3][5], Փասադենա, Լոս Անջելես շրջան, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ[8]), եգիպտական ծագմամբ ամերիկացի քիմիկոս: 1999 թվականին ստացել է Քիմիայի Նոբելյան մրցանակ։ Մի շարք գիտական մրցանակների դափնեկիր։ Ունի մեծ ճանաչում, ոչ միայն հայրենի Եգիպտոսում, այլ նաև ողջ աշխարհում։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մանկությունը անց է կացրել Ալեքսանդրիայից ոչ այնքան հեռու գտնվող Դիսուք քաղաքում։ Մանկուց հաճախակի այցելել է մզկիթ[21]։

Գերազանցությամբ ավարտել է Եգիպտոսի Ալեքսանդրիայի համալսարանը (բակալավրը՝ 1967 թվականին, մագիստրատուրան՝ 1969 թվականին)։ Ուսման ընթացքում սկսել է աշխատել հայրենի համալսարանում։ Այնտեղ էլ ծանոթացել է իր ապագա կնոջ հետ, ով նրա ուսանողուհին էր՝ Մերվաթը։ Աղջկա համալսարանը ավարտելուց հետո, նրանք ամուսնացան։ Այնուհետև Զևայլը կնոջ հետ մեկնել է ԱՄՆ՝ կրթությունը շարունակելու նպատակով։ Մինչ 1974 թվականը սովորել է Փենսիլվանիայի համալսարանում, որտեղ էլ ստացել փիլիսոփայության դոկտորի կոչում։ Այնուհետ մինչ 1976 թվականը Բերկլիում՝ IBM-ում փորձաշրջան է անցել։[22]։

1976 թվականից աշխատել է Կալիֆորնիայի տեխնոլոգիական համալսարանում՝ սկզբում որպես ասիստենտ- պրոֆեսոր, այնուհետև՝ ասոցացված պրոֆեսոր։ 1982 թվականից քիմիական ֆիզիկայի պրոֆեսոր է, 1990- 1994 թվականներին Պոլինգովի համալսարանի քիմիական ֆիզիկայի պրոֆեսոր, 1995 թվականից Պոլինգովի համալսարանի քիմիայի և ֆիզիկայի պրոֆեսոր։ 1996- 2007 թվականներին ԱՄՆ ազգային գիտական ֆոնդի մոլեկուլային լաբորատորիայի վարիչ։[22]:

1982 թվականին ստացել է ամերիկյան քաղաքացիություն։

1999 թվականին ստավցել է Քիմիայի Նոբելյան մրցանակ՝ «քիմիայի ոլորտում նշանակալի ներդրումների համար»։

Ապրել է Կալիֆորնիայում կնոջ և երկու երեխաների հետ[21]. Всего у него четыре ребёнка[22][23]։ Նա ունեցել է 4 երեխա, որոնցից 2-ը առաջին կնոջից։ 1989 թվականին 10 տարվա ընդմիջումից հետո կրկին ամուսնացել է[24]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. http://www.nndb.com/people/830/000100530/
  2. 2,0 2,1 http://www.nndb.com/lists/518/000063329/
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Encyclopædia Britannica
  4. 4,0 4,1 SNAC — 2010.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Սոլոմոն Գուգենհայմի թանգարան — 1937.
  6. 6,0 6,1 6,2 http://www.biography.com/people/ahmed-h-zewail-38556
  7. 7,0 7,1 7,2 http://www.bubblews.com/news/1309947-famous-egyptian-people-who-have-been-granted-the-nobel-prize
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 8,5 Le prix Nobel égyptien Ahmed Zewail n'est plus / L. PolgreenNew York: 2016.
  9. http://www.usatoday.com/story/opinion/2015/01/14/americas-muslims-can-fight-radicalization-column/21777323/
  10. http://www.pas.va/content/accademia/en/academicians/deceased/zewail.html
  11. 11,0 11,1 11,2 NNDB — 2002.
  12. https://twas.org/directory/zewail-ahmed-hassan
  13. data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  14. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1999/
  15. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/
  16. Award winners : Davy Medal
  17. https://www.acs.org/content/acs/en/funding-and-awards/awards/national/bytopic/priestley-medal.html
  18. https://www.aps.org/programs/honors/prizes/broida.cfm
  19. https://www.aps.org/programs/honors/prizes/plyler.cfm
  20. http://www.moe.gov.cn/s78/A22/xwb_left/moe_829/tnull_44386.html中华人民共和国教育部.
  21. 21,0 21,1 Наука в мусульманском мире: интервью с лауреатом Нобелевской премии Ахмедом Зеваилем | Qumuq görüş
  22. 22,0 22,1 22,2 http://www.zewail.caltech.edu/biography/Zewail_CV.pdf
  23. Ислам для всех! — Нобелевский лауреат — пример для современных мусульманских ученых
  24. И. Харгиттаи. Откровенная наука. Беседы со знаменитыми химиками. М., 2003. С. 440.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]