Ահմեդ Զևայլ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto Info sciences exactes.png
Ահմեդ Զևայլ
անգլ.՝ Ahmed Thewahle[1]
արաբ․՝ أحمد زويل‎‎
Ahmed Zewail HD2009 Othmer Gold Medal portrait.JPG
Ծնվել է փետրվարի 26, 1946({{padleft:1946|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:26|2|0}})[2][3][4]
Դամանհուր, Եգիպտոս[5][6]
Մահացել է օգոստոսի 2, 2016({{padleft:2016|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:2|2|0}})[7][3] (70 տարեկանում)
Փասադենա, Լոս Անջելես շրջան, Կալիֆոռնիա, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ[7]
բնական մահով
Բնակության վայր(եր) Լոս Անջելես շրջան և Desouk
Քաղաքացիություն Flag of Egypt.svg Եգիպտոս
Flag of the United States.svg Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ[8]
Ազգություն Եգիպտացիներ
Դավանանք իսլամ
Մասնագիտություն քիմիկոս, հետազոտող և համալսարանի պրոֆեսոր
Հաստատություն(ներ) Կալիֆոռնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտ
Գործունեության ոլորտ քիմիա
Անդամակցություն Լոնդոնի թագավորական ընկերություն, Շվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա, Պապական գիտությունների ակադեմիա[9], ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա, Չինաստանի գիտությունների ակադեմիա, Ֆրանսիական գիտությունների ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա, Հնդկաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիա, Tunisian Academy of Sciences, Ամերիկական փիլիսոփայական ընկերություն[10], Գիտության զարգացման աջակցության ամերիկյան ասոցացիա[10], Ամերիկյան ֆիզիկական ընկերություն[10] և The World Academy of Sciences[11]
Ալմա մատեր Փենսիլվանիայի համալսարան և Ալեքսանդրիայի համալսարան
Գիտական աստիճան փիլիսոփայության դոկտոր
Տիրապետում է լեզուներին արաբերեն և անգլերեն[12]
Պարգևներ Գուգենհայմի կրթաթոշակ Քիմիայի Նոբելյան մրցանակ[13][14] Բենջամին Ֆրանկլինի մեդալ Davy Medal Քիմիայի Վոլֆ մրցանակ ԳԱԱ-ի քիմիական գիտությունների պարգև Ալբերտ Էյնշտեյնի անվան գիտության համաշխարհային մրցանակ Փպիստլիի մեդալ King Faisal International Prize in Science Order of the Nile Tolman Award Alexander von Humboldt Fellow Carl Zeiss Research Award Honorary doctor of the University of Lausanne Mendel Medal Fellow of the American Physical Society Պատվավոր դոկտոր և E. Bright Wilson Award in Spectroscopy
Կայք its.caltech.edu/~femto/
Ahmed Zewail Վիքիպահեստում

Ահմեդ Հասան Զևայլ (արաբ․՝ أحمد حسن زويل‎‎, անգլ.՝ Ahmed H. Zewail; փետրվարի 26, 1946({{padleft:1946|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:26|2|0}})[2][3][4], Դամանհուր, Եգիպտոս[5][6] - օգոստոսի 2, 2016({{padleft:2016|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:2|2|0}})[7][3], Փասադենա, Լոս Անջելես շրջան, Կալիֆոռնիա, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ[7]), եգիպտական ծագմամբ ամերիկացի քիմիկոս: 1999 թվականին ստացել է Քիմիայի Նոբելյան մրցանակ։ Մի շարք գիտական մրցանակների դափնեկիր։ Ունի մեծ ճանաչում, ոչ միայն հայրենի Եգիպտոսում, այլ նաև ողջ աշխարհում։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մանկությունը անց է կացրել Ալեքսանդրիայից ոչ այնքան հեռու գտնվող Դիսուք քաղաքում։ Մանկուց հաճախակի այցելել է մզկիթ[15]։

Գերազանցությամբ ավարտել է Եգիպտոսի Ալեքսանդրիայի համալսարանը (բակալավրը՝ 1967 թվականին, մագիստրատուրան՝ 1969 թվականին)։ Ուսման ընթացքում սկսել է աշխատել հայրենի համալսարանում։ Այնտեղ էլ ծանոթացել է իր ապագա կնոջ հետ, ով նրա ուսանողուհին էր՝ Մերվաթը։ Աղջկա համալսարանը ավարտելուց հետո, նրանք ամուսնացան։ Այնուհետև Զևայլը կնոջ հետ մեկնել է ԱՄՆ՝ կրթությունը շարունակելու նպատակով։ Մինչ 1974 թվականը սովորել է Փենսիլվանիայի համալսարանում, որտեղ էլ ստացել փիլիսոփայության դոկտորի կոչում։ Այնուհետ մինչ 1976 թվականը Բերկլիում՝ IBM-ում փորձաշրջան է անցել։[16]։

1976 թվականից աշխատել է Կալիֆորնիայի տեխնոլոգիական համալսարանում՝ սկզբում որպես ասիստենտ- պրոֆեսոր, այնուհետև՝ ասոցացված պրոֆեսոր։ 1982 թվականից քիմիական ֆիզիկայի պրոֆեսոր է, 1990- 1994 թվականներին Պոլինգովի համալսարանի քիմիական ֆիզիկայի պրոֆեսոր, 1995 թվականից Պոլինգովի համալսարանի քիմիայի և ֆիզիկայի պրոֆեսոր։ 1996- 2007 թվականներին ԱՄՆ ազգային գիտական ֆոնդի մոլեկուլային լաբորատորիայի վարիչ։[16]:

1982 թվականին ստացել է ամերիկյան քաղաքացիություն։

1999 թվականին ստավցել է Քիմիայի Նոբելյան մրցանակ՝ «քիմիայի ոլորտում նշանակալի ներդրումների համար»։

Ապրել է Կալիֆորնիայում կնոջ և երկու երեխաների հետ[15]. Всего у него четыре ребёнка[16][17]։ Նա ունեցել է 4 երեխա, որոնցից 2-ը առաջին կնոջից։ 1989 թվականին 10 տարվա ընդմիջումից հետո կրկին ամուսնացել է[18]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. http://www.nndb.com/people/830/000100530/
  2. 2,0 2,1 http://www.nndb.com/lists/518/000063329/
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Encyclopædia Britannica
  4. 4,0 4,1 SNAC
  5. 5,0 5,1 5,2 http://www.biography.com/people/ahmed-h-zewail-38556
  6. 6,0 6,1 6,2 http://www.bubblews.com/news/1309947-famous-egyptian-people-who-have-been-granted-the-nobel-prize
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 Le prix Nobel égyptien Ahmed Zewail n'est plus / L. PolgreenNew York: 2016.
  8. http://www.usatoday.com/story/opinion/2015/01/14/americas-muslims-can-fight-radicalization-column/21777323/
  9. http://www.pas.va/content/accademia/en/academicians/deceased/zewail.html
  10. 10,0 10,1 10,2 NNDB — 2002.
  11. https://twas.org/directory/zewail-ahmed-hassan
  12. data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  13. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1999/
  14. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/
  15. 15,0 15,1 Наука в мусульманском мире: интервью с лауреатом Нобелевской премии Ахмедом Зеваилем | Qumuq görüş
  16. 16,0 16,1 16,2 http://www.zewail.caltech.edu/biography/Zewail_CV.pdf
  17. Ислам для всех! — Нобелевский лауреат — пример для современных мусульманских ученых
  18. И. Харгиттаи. Откровенная наука. Беседы со знаменитыми химиками. М., 2003. С. 440.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]