Jump to content

Ակնթարթային վճարում

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Ակնթարթային վճարում (անգլ.՝ Instant payment, երբեմն կոչվում է իրական ժամանակի վճարում կամ ավելի արագ վճարում), էլեկտրոնային դրամական միջոցների փոխանցման մեթոդ, որը թույլ է տալիս գրեթե անմիջապես գումար փոխանցել բանկային հաշիվների միջև։ Սա տարբերվում է նախորդ ժամկետներից, որոնք գործում էին մինչև 2010-ական թվականների կեսերը, երբ փոխանցումը կատարվում էր մեկից երեք աշխատանքային օրվա ընթացքում[1]։

2010-ական թվականների կեսերից շատ երկրներ, ի պատասխան հաճախորդների ավելի արագ գործարքների պահանջի, ներդրել են ակնթարթային վճարային համակարգեր, որոնք արագացնում են փոխանցումները բանկային հաշիվների միջև[1]։

Եվրոյի մանրածախ վճարումների խորհուրդը (ERPB) 2018 թվականին ակնթարթային վճարումները սահմանել է այսպես.

Էլեկտրոնային մանրածախ վճարման լուծումները հասանելի են 24/7/365 ռեժիմով, որոնք հանգեցնում են գործարքի անմիջական կամ դրան մոտ միջբանկային քլիրինգի և ստացողի հաշվին գումարի փոխանցմանը՝ վճարողին հաստատմամբ (վճարման մեկնարկից վայրկյանների ընթացքում)[2]։

Պատմություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վճարումների քլիրինգը սկզբնապես հիմնված էր չեկերի քլիրինգային ցիկլի վրա, որը պահանջում էր բանկերի կողմից ֆիզիկական չեկեր փոխանակել հաշվարկային պալատներում՝ բանկային հաշիվների միջև վճարումներ կատարելու համար։ Երբ 1970-ական թվականներից սկսած էլեկտրոնային վճարումները մուտք գործեցին բանկային համակարգ, այդ էլեկտրոնային վճարումները մարելու համար կիրառվեցին նույն ժամկետներն ու գործընթացները։

Էլեկտրոնային առևտրի աճը 2000-ական թվականներից ի վեր առաջացրել է մարդկանց ծախսերի ձևերի և ակնկալիքների փոփոխություն։ Գնումներն այլևս չեն սահմանափակվում սովորական աշխատանքային ժամերով՝ ստեղծելով նոր մարտահրավերներ դրամական փոխանցումների համար[3]։ Նմանապես, վաճառողները պահանջում են ավելի արագ և հուսալի դրամական փոխանցումների համակարգեր՝ սպառողների պահանջներին համապատասխանելու համար[4]։

Ավանդական էլեկտրոնային վճարումները, ինչպիսիք են բանկային փոխանցումները, որոնք իրականացնում են դրամական միջոցների էլեկտրոնային փոխանցումները մի քանի աշխատանքային օրվա ընթացքում, չեն համապատասխանում օգտատերերի ակնկալիքներին[5][6]։

Հայտնի ակնթարթային վճարման համակարգեր ըստ երկրների

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Անվանում Երկիր Գործարկվել է Վճարման աղբյուրներ Նույնացուցիչներ Առանձնահատկություններ Գործարքների տարեկան ծավալը (միլիարդներով)
New Payments Platform (NPP) {{{2}}} Ավստրալիա 2018 Բանկային հաշիվ Հեռախոսահամար, էլ. փոստ կամ ավստրալիական բիզնես համար Կրկնվող վճարումներ 1.2 (2022)[7]
Pix {{{2}}} Բրազիլիա 2020[8] Բանկային հաշիվ[9] QR կոդ

Pix Key/Alias[10]

Դրամական միջոցների ստացում վաճառողներից (Pix Troco)[11]

Կանխիկի դուրսբերում (Pix Saque)[12]

42 (2023)[13]
Internet Banking Payment System (IBPS) {{{2}}} Չինաստան 2010 Բանկային հաշիվ

Էլեկտրոնային դրամապանակ[14]

QR կոդ

Բջջային հեռախոսի համար[14]

Կրկնվող վճարումներ[14] 18 (2022)[14][15]
MobilePay {{{2}}} Դանիա 2013 Բանկային հաշիվ Բջջային հեռախոսի համար Ընդհանուր հավելված բոլոր բանկերի օգտատերերի համար, զրուցելու հնարավորություն -
MobilePay  Ֆինլանդիա 2013 Բանկային հաշիվ[16] Բջջային հեռախոսի համար[16] Ընդհանուր հավելված բոլոր բանկերի օգտատերերի համար, զրուցելու հնարավորություն[16] -
Faster Payment System (FPS) {{{2}}} Հոնկոնգ 2018 Էլեկտրոնային դրամապանակ, Բանկային հաշիվ[17] QR կոդ

Բջջային հեռախոսի համար[17]

Աջակցում է ինչպես հոնկոնգյան դոլարին, այնպես էլ չինական յուանին 0.531 (2023)[18]
GIRO Zrt {{{2}}} Հունգարիա 2020 Բանկային հաշիվ[19] Բանկային հաշվեհամար

Բջջային հեռախոսի համար
Էլ․ փոստ
Հարկային համար

-
Unified Payments Interface (UPI) {{{2}}} Հնդկաստան 2016 Բանկային հաշիվ

Prepaid Wallet
Credit Card
Credit Line
CBDC Stored Value[20]

QR կոդ

NFC
UPI ID
Բջջային հեռախոսի համար
Ձայնային նմուշ[21][22]
Բանկային հաշիվ IFSC-ով համար

Պարբերական վճարումներ (UPI AutoPay)

Արտասահմանյան ներքին փոխանցում (FIR)
Վճարումներ առանց համացանցի/ցանցի (UPI Lite X)
Ֆունկցիոնալ հեռախոսի համատեղելիություն[23]
UPI OneWorld (զբոսաշրջիկների համար)
Դուրսբերում բանկոմատից

117.6 (2023)[24][25]
Immediate Payment Service (IMPS) {{{2}}} Հնդկաստան 2010[26] Բանկային հաշիվ[26] Բջջային փողի նույնացուցիչ (MMID)[26] Բանկային հաշիվ IFSC-ով համար[26] Արտասահմանյան ներքին փոխանցում (FIR)[27] 5.8 (2023)[28]
ZENGIN  Ճապոնիա 1973 Բանկային հաշիվ[29] Հաշվեհամար[29] Ներքին փոխանցում[30] 3 (2023)[30]
CliQ {{{2}}} Հորդանան 2020 Բանկային հաշիվ[31] IBAN

Հաշվեհամար
Alias

0.03 (2023)[32]
Raast  Պակիստան 2019 Բանկային հաշիվ IBAN

Բջջային հեռախոսի համար[33]

0.16 (2023)
InstaPay  Ֆիլիպիններ 2018 Բանկային հաշիվ

Էլեկտրոնային դրամապանակ[34]

QR կոդ

Հաշվեհամար և ստացող բանկի անվանում
Բջջային հեռախոսի համար
Էլ․ փոստ ID[34]

0.74 (2023)[35]
PESONet  Ֆիլիպիններ 2017 Բանկային հաշիվ

Էլեկտրոնային դրամապանակ[36]

Հաշվեհամար և ստացող բանկի անվանում

Բջջային հեռախոսի համար
Էլ․ փոստ ID[37]

0.08 (2023)[35]
Bilk  Լեհաստան 2015 Բանկային հաշիվ NFC

Դինամիկ կոդ[38]

Դուրսբերում բանկոմատից և ավանդ

Կրկնվող վճարումներ

0.51 (2023)[39]
Fast and Secure Transfers (FAST)  Սինգապուր 2014 Բանկային հաշիվ Բանկային հաշիվ

Բանկի կոդով համար[40]

0.29 (2022)[41]
PayNow  Սինգապուր 2017 Բանկային հաշիվ QR կոդ

NRIC

Բջջային հեռախոսի համար[42]

Միջազգային փոխանցում 0.31 (2022)[43]
Bizum {{{2}}} Իսպանիա 2016[44] Բանկային հաշիվ[45] Բջջային հեռախոսի համար[45]

QR կոդ[45]

Ուղղակի նվիրատվություններ ՀԿ-ներին[44] 1 (2022)[46]
Swish {{{2}}} Շվեդիա 2012[47] Բանկային հաշիվ QR կոդ

Բջջային հեռախոսի համար[48]

-
Twint {{{2}}} Շվեյցարիա 2017[49] Բանկային հաշիվ QR կոդ

Բջջային հեռախոսի համար
Դինամիկ թոքեն[49]

0.59 (2023)[50]
PromptPay  Թաիլանդ 2021 Բանկային հաշիվ QR կոդ

Բջջային հեռախոսի համար

3.6 (2023)[51]
Faster Payment Service (FPS) {{{2}}} Մեծ Բրիտանիա 2008 Բանկային հաշիվ Հաշվեհամար և ստացողի անուն

QR կոդ

Փոխանցման ամսաթվով վճարումներ

Մշտական պատվերներ

4.5 (2023)[52]
Zelle ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ 2017 Բանկային հաշիվ Էլ․ փոստ

Բջջային հեռախոսի համար

2.3 (2022)
FedNow ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ 2023 Բանկային հաշիվ
EasyPay {{{2}}} Ուկրաինա 2009 Բանկային հաշիվ Բջջային հեռախոսի համար 0.05 (2021)

Տես նաև

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. ↑ 1,0 1,1 «Are instant payments becoming the new normal? A comparative study» (PDF). European Central Bank. Վերցված է 2020 թ․ օգոստոսի 5-ին.
  2. ↑ «Instant payments definition». ecb.europa.eu. European Central Bank. 2017. Վերցված է 2018 թ․ սեպտեմբերի 8-ին.
  3. ↑ «Digital transformation of the retail payments ecosystem» (PDF). bancaditalia.it. Banca d'Italia. 2017 թ․ նոյեմբերի 30. էջ 3. Վերցված է 2018 թ․ սեպտեմբերի 2-ին.
  4. ↑ «What are instant payments?». instapay.today. InstaPay. 2018. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ մարտի 6-ին. Վերցված է 2018 թ․ սեպտեմբերի 2-ին.
  5. ↑ PYMNTS (2019 թ․ հունվարի 1). «2019: The Year Of Instant Payments». PYMNTS.com. Վերցված է 2019 թ․ օգոստոսի 20-ին.
  6. ↑ «Instant payments are the future - here's why». insights.nordea.com. Nordea. 2018. Վերցված է 2018 թ․ սեպտեմբերի 2-ին.
  7. ↑ Phu, Rita (2022 թ․ նոյեմբերի 4). «NPP Roadmap provides update on the platform's uptake and capability development». NPPA. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 21-ին.
  8. ↑ «Banco Central do Brasil». bcb.gov.br. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 21-ին.
  9. ↑ «PIX - Payment Methods Encyclopedia - PayU Global». Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 21-ին.
  10. ↑ «PIX: The new instant payment system from BACEN | EBANX». ebanx.com. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 21-ին.
  11. ↑ «PIX Troco (Change) | EBANX». ebanx.com. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 21-ին.
  12. ↑ «What is the meaning of PIX Saque (Withdrawal)? | EBANX». ebanx.com. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 21-ին.
  13. ↑ «Pix by the numbers 2023» (PDF).
  14. ↑ 14,0 14,1 14,2 14,3 «World Bank FPS China IBPS Case Study» (PDF).
  15. ↑ «PYMNTS Real Time-Payments World Map October 2023» (PDF).
  16. ↑ 16,0 16,1 16,2 «Lähetä rahaa». mobilepay.fi (ֆիններեն). Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 21-ին.
  17. ↑ 17,0 17,1 «HKICL | FPS». fps.hkicl.com.hk. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 21-ին.
  18. ↑ «HKICL | Statistics». fps.hkicl.com.hk. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 21-ին.
  19. ↑ IO, Moon. «GIRO Zrt. - Az idő pénz». giro.hu (հունգարերեն). Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 21-ին.
  20. ↑ «UPI QR Code-Central Bank Digital Currency interoperability: How does it work and how do customers benefit?». The Indian Express. 2023 թ․ սեպտեմբերի 5. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 21-ին.
  21. ↑ Person 2 Merchant payment - VoiceSe powered by ToneTag, Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 21-ին
  22. ↑ Tonetag - An app enabling offline voice payments - Nikhil Inamdar BBC WORLD, Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 21-ին
  23. ↑ UPI123PAY to enable feature phone users to make digital payments, Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 21-ին
  24. ↑ «RecordPay: UPI transactions crossed 100-billion mark in 2023». The Economic Times. 2024 թ․ հունվարի 3. ISSN 0013-0389. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 21-ին.
  25. ↑ ETBFSI.com. «UPI payments at peak high in December, value of transactions rises - ET BFSI». ETBFSI.com. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 21-ին.
  26. ↑ 26,0 26,1 26,2 26,3 «IMPS (Immediate Payment Service) – Instant fund transfer | NPCI». npci.org.in. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 21-ին.
  27. ↑ «FIR through IMPS». npci.org.in. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 21-ին.
  28. ↑ «ProdIMPS Volumes | NPCI - National Payments Corporation of Indiauct Statistics». npci.org.in. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 21-ին.
  29. ↑ 29,0 29,1 The Foundation of the Financial System "Zengin System", Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 21-ին
  30. ↑ 30,0 30,1 «Zengin Statistics» (PDF).
  31. ↑ «CliQ (System) | JOPACC». jopacc.com. Արխիվացված է օրիգինալից 2024 թ․ փետրվարի 23-ին. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 21-ին.
  32. ↑ «Cliq December monthly report 2023 en» (PDF).
  33. ↑ «RAAST Person to Person (P2P)». sbp.org.pk. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 21-ին.
  34. ↑ 34,0 34,1 «What is InstaPay and How Do I Use It? | Coins.ph». Coins Academy | Coins.ph. 2020 թ․ հոկտեմբերի 14. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 21-ին.
  35. ↑ 35,0 35,1 CEDadiantiTyClea (2023 թ․ դեկտեմբերի 27). «Transactions via PESONet, InstaPay reach P11.6 trillion». BusinessWorld Online. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 21-ին.
  36. ↑ «PESONet». PPMI. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 21-ին.
  37. ↑ «Your Guide to Using PESONet». bpi.com.ph. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 21-ին.
  38. ↑ Blik. «First steps with BLIK». blik.com. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 21-ին.
  39. ↑ «Blik mobile payments record 506.2 mln transactions worth PLN 72.1 bln in Q4». biznes.pap.pl (լեհերեն). Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 21-ին.(չաշխատող հղում)
  40. ↑ «FAST».
  41. ↑ «Singapore: FAST transactions volume 2022». Statista. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 21-ին.
  42. ↑ «PayNow Explained: A Guide to Seamless Transactions in Singapore». Decentro. 2023 թ․ նոյեմբերի 17. Արխիվացված է օրիգինալից 2024 թ․ փետրվարի 21-ին. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 21-ին.
  43. ↑ «Արխիվացված պատճենը». dpi.global. Արխիվացված է օրիգինալից 2024 թ․ ապրիլի 17-ին. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 21-ին.
  44. ↑ 44,0 44,1 «Bizum | Learn about us, our history and our mission». Արխիվացված է օրիգինալից 2024 թ․ հոկտեմբերի 7-ին. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 21-ին.
  45. ↑ 45,0 45,1 45,2 «Bizum | Find out how it works and what will be used for». Արխիվացված է օրիգինալից 2024 թ․ հոկտեմբերի 7-ին. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 21-ին.
  46. ↑ Corner. «Bizum Reaches 20 Million Users And 1 Billion Transactions | The Corner». Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 21-ին.
  47. ↑ «Swish - För en enklare vardag sedan 2012». Swish. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 21-ին.
  48. ↑ «Swish - För en enklare vardag sedan 2012». Swish. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 21-ին.
  49. ↑ 49,0 49,1 «TWINT».
  50. ↑ «Twint Stats 2023».
  51. ↑ «Thailand: PromptPay transactions volume 2023». Statista. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 21-ին.
  52. ↑ «Faster Payment System statistics». Pay.UK. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 21-ին.
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Ակնթարթային_վճարում&oldid=10437923» էջից