Չեկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Չեկ, փաստաթուղթ, հաշվի տիրոջ հանձնարարությունը վճարորդին (վարկային հիմնարկին)՝ դրանում նշված դրամական գումարը ներկայացնողին վճարելու մասին։ Արժեթղթի տեսակ է։ Առաջացել է փողի շրջանառության և վճարման միջոցի ֆունկցիաներից։ Որպես շրջանառության վարկային միջոց լայնորեն կիրառվում է հատկապես զարգացած կապիտալիստական երկրների ներ֊ պետական և միջպետական հաշվարկներում։ ԽՍՀՄ-ում չեկ ի շրջանառությունը կարգավորվում է ԽՍՀՄ ԿԳԿ-ի և ժողկոմխորհի 1929 թվականի նոյեմբերի 6-ի որոշմամբ հաստատված չեկերի մասին կանոնադրությամբ և ԽՍՀՄ Պետբանկի կանոններով։ Չեկում պետք է նշվի տալու թվականը և վայրը, վճարորդը, այն հաշիվը, որից կատարվելու է վճարումը, չեկատուի ստորագրությունը։ Դրանցից մեկի բացակայության դեպքում այն համարվում է անվավեր, իսկ ուղղումներ, փոփոխություններ կատարել չի թույլատրվում։ Չեկ, չհաշված տալու օրը, ուժի մեջ է 10 օր։ Չեկատուն պատասխանատու է չեկագումարի վճարման համար, մաս-֊մաս վճարումը չի թույլատրվում։ ԽՍՀՄ-ում կիրառվում են

  • դրամական
  • հաշվարկային

չեկեր։ Առաջինը նախատեսված է կանխիկ դրամ ստանալու համար, երկրորդը սոցիալիստական կազմակերպությունների միջև միջքաղաքային և այլաքաղաքային անկանխիկ հաշվարկի ձև է։ Վերջինիս տարատեսակներն են բանկի կողմից ակցեպտավորված ու չակցեպտավորված, նաև լիմիտավորված ու չլիմիտավորված գրքույկներից չեկերը։ Ի տարբերություն ակցեպտավորվածի, չակցեպտավորված չեկերով վճարումը բանկի կողմից չի երաշխավորվում և կատարվում է միայն չեկատուի հաշվում միջոցների առկայության դեպքում։ Լիմիտավորված գրքույկներից տրված չեկերի վճարումը սահմանափակվում է նշված գումարով։ ԱՄՀՄ-ում չեկերը կիրառվում են ներքին (գլխավորապես սոցիալիստական կազմակերպությունների հաշվարկներում, առանձին դեպքերում՝ դրանց և քաղաքացիների հարաբերություններում) և արտաքին (հատկապես ոչ առևտրական հաշվարկներում՝ տուրիզմ, գործուղում ևն) վճարային շրջանառությունում։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 712 CC-BY-SA-icon-80x15.png