Համաշխարհային միջբանկային ֆինանսական հեռահաղորդակցության կազմակերպություն (SWIFT)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Համաշխարհային միջբանկային ֆինանսական հեռահաղորդակցության կազմակերպություն
SWIFT logo.svg
Տեսակմիջազգային կազմակերպություն և վճարային համակարգ
ՀապավումSWIFT
Հիմնադրված1973
Գլխադասային գրասենյակLa Hulpe, Բելգիա
Անձնակազմ2000 մարդ
ՊարգևներՄեծ եղբոր մրցանակ
Կայքswift.com

Համաշխարհային միջբանկային ֆինանսական հեռահաղորդակցության կազմակերպություն (անգլ.՝ Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication (SWIFT)), ներկայացնում է ցանց, որը հնարավորություն է ընձեռում ամբողջ աշխարհի ֆինանսական հաստատություններին ուղարկել և ստանալ տեղեկատվություն ֆինանսական գործարքների մասին `անվտանգ, ստանդարտացված եւ հուսալի միջավայրում: SWIFT-ը նաեւ ֆինանսական հաստատություններին վաճառում է ծրագրեր եւ ծառայություններ:

Պատկեր:SWIFT-ի գլխամասային գրասենյակ.jpg
SWIFT-ի գլխամասային գրասենյակ
Յավար Շահ

Միջազգային միջբանկային հաղորդագրությունների մեծամասնությունը օգտագործում է SWIFT ցանցը: 2015 թվականի դրությամբ SWIFT-ը միավորել է ավելի քան 11,000 ֆինանսական հաստատությունների ավելի քան 200 երկրներում եւ տարածքներում, որոնք օրական միջինից ավելի քան 32 միլիոն հաղորդագրություն են փոխանակում (համեմատած 1995 թ. օրական միջինում 2.4 մլն-ի հետ)[1]: SWIFT ը ֆինանսական հաղորդագրությունները փոխանցում է բացարձակ անվտանգ ձեւով, բայց իր անդամների համար չունի հաշվեհամարներ եւ չի կատարում որեւէ հաշվարկ կամ քլիրինգ:

SWIFT-ը ոչ թե հեշտացնում է դրամական միջոցների փոխանցմանը, այլ այն  ուղարկում է վճարման հանձնարարականներ, որոնք  պետք է վճարվեն թղթակցային հաշիվներով, որոնք ունեն հաստատությունները միմյանց հետ : Յուրաքանչյուր ֆինանսական հաստատություն  բանկային գործարքների փոխանակման համար, պետք է բանկային հարաբերություններ ունենա `լինելով բանկ կամ միավորված լինի մեկ (կամ ավելի) բանկի հետ, որպեսզի օգտվի այդ  առանձնահատկություններից:

SWIFT-ը բելգիական օրենսդրությանը ենթարկվող կոոպերատիվ կազմակերպություն է,  որը պատկանում է իր անդամ ֆինանսական հաստատություններին, և ունի գրասենյակներ ամբողջ աշխարհում: SWIFT-ի գլխամասը, նախագծված Ռիկարդո Բոֆիլ Թալեր դե Արքյիտեկտուրայի կողմից, գտնվում է Բելգիայի Լա Հուլպե քաղաքում , Բրյուսելի մոտակայքում:SWIFT- ի խորհրդի նախագահը ծագումով պակիստանցի Յավար Շահն է[2][3]իսկ  գործադիր տնօրենը Խավիեր Պերեզ-Տասոն: SWIFT- ն ամեն տարի կազմակերպում է գիտաժողով, որը կոչվում է Sibos(SWIFT International Banking Operations Seminar)[4], որն   ուղղված է ֆինանսական ծառայությունների ոլորտի զարգացմանը :

Պատմական ակնարկ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

SWIFT-ը հիմնադրվել է 1973 թվականին Բրյուսելում, իր գործադիր տնօրեն Կառլ Ռոյտեռսկյոլդ- ի (1973-1989) ղեկավարությամբ եւ ստացել աջակցություն 15 երկրների 239 բանկերից:Այն սկսել է ստեղծել միասնական  ստանդարտներ  ֆինանսական գործարքների համար եւ տվյալների մշակման համակարգ : 1975 թվականին ստեղծվել են հիմնարար գործառնական ընթացակարգեր, պատասխանատվության կանոններ եւ այլն,   իսկ 1977 թվականին ուղարկվել է առաջին հաղորդագրությունը  :  Միացյալ Նահանգներում SWIFT- ի առաջին օպերացիոն կենտրոնը բացվել է Վիրջինիայի նահանգապետ Ջոն Ն. Դալտոնի կողմից 1979 թվականին[5]:

Ստանդարտներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

SWIFT-ը դարձել է ոլորտի ստանդարտ ֆինանսական հաղորդագրությունների համար: SWIFT ստանդարտների համաձայն ձեւավորված հաղորդագրությունները ընթեռնելի  եւ մշակելու ենթակա են բազմաթիվ հայտնի ֆինանսական պրոցեսինգային  համակարգերի կողմից, անկախ այն բանից, թե հաղորդագրությունը SWIFT- ի ցանցի միջոցով է  ուղարկված թե ոչ: SWIFT-ը համագործակցում է միջազգային կազմակերպությունների հետ, հաղորդագրությունների ձեւաչափի եւ բովանդակության ստանդարտներ սահմանելու համար: SWIFT-ը նաեւ հանդիսանում է գրանցման մարմին հետեւյալ ISO ստանդարտների համար[6].

  • ISO 9362: 1994 բանկային գործունեություն —Բանկային հեռահաղորդակցության հաղորդագրություններ—Բանկերի նույնականացման կոդեր (SWIFT/BIC կոդեր)
  • ISO 10383: 2003 Արժեթղթեր և դրանց փոխկապակցված ֆինանսական գործիքներ—Արտարժույթի փոխանակման և շուկայի նույնականացման կոդեր
  • ISO 13616: 2003 IBAN-ի գրանցում
  • ISO 15022: 1999 Արժեթղթեր—Հաղորդագրությունների սխեմա (Տվյալների բառարան) (փոխարինում է ISO 7775-ին)
  • ISO 20022-1: 2004 և ISO 20022-2:2007 Ֆինանսական ծառայություններ—ֆինանսական ոլորտի հաղորդագրությունների ամբողջական սխեմա

Գործառնական կենտրոններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

SWIFT-ի անվտանգ հաղորդագրությունների ցանցը ղեկավարվում է երեք տվյալների մշակման կենտրոնների կողմից ,որոնք գտնվում են ԱՄՆ-ում , Հոլանդիայում և Շվեյցարիայում : Տվյալների մշակման կենտրոններից մեկի խափանման դեպքում, մյուսն ի զորու է ղեկավարել ամբողջ ցանցի շարժը : SWIFT-ն իր տվյալները փոխանցելու համար օգտագործում է ստորջրյա կապի մալուխներ [7]:

SWIFT-ը Շվեյցարիայում բացեց տվյալների մշակման 4-րդ կենտրոնը,որը սկսեց իր գործունեությունը 2009թ-ին[8]: Դրանից հետո SWIFT-ի եվրոպացի անդամների տվյալներն այլևս հասանելի չէին ԱՄՆ տվյալների մշակման կենտրոնին:Բաշխված կառուցվածքը հաղորդագրությունները բաժանեց երկու գոտիների` եվրոպական և տրանսատլանտյան[9]: Եվրոպական գոտու հաղորդագրությունների մի մասը պահվում էին Հոլանդիայի, իսկ մյուս մասը Շվեյցարիայի տվյալների մշակման կենտրոններում : Տրանսատլանտյան գոտու հաղորդագրությունների մի մասը պահվում էր ԱՄՆ-ի , իսկ մյուս մասը Շվեյցարիայի տվյալների մշակման կենտրոններում , վերջինս առանձնացված էր եվրոպական գոտու հաղորդագրություններից. Եվրոպայից դուրս երկրները ավտոմատաբար տեղակայվում էին տրանսատլանտյան գոտում , սակայն կարող էին նախընտրել հաղորդագրույունները պահպանել եվրոպական գոտում:

SWIFT Ref[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

SWIFT Ref-ը SWIFT-ի կողմից ստեղծված կայք է , որը հանդիսանում է ֆինանսական ինֆորմացիայի տեղեկատու:SWIFT Ref-ի միջոցով կարելի է վավերացնել BIC կոդերը և IBAN հաշվեհամարները: Այն նաև ներառում է դրամական փոխանցումների համար անհրաժեշտ այլ տեղեկատվություններ ` ներառյալ բանկերի թղթակցային հաշիվները , այլ վճարային համակարգերին անդամ լինելը և այլն : SWIFT Ref-ի միջոցով կարելի է ծանոթանալ յուրաքանչյուր երկրի ֆինանսական օրացույցին (ոչ աշխատանքային օրերին) , բանկերի ֆինանսական ցուցանիշներին և ֆինանսական այլ նորությունների: SWIFT Ref-ի համար տեղեկատվության աղբյուր են հանդիսանում հենց ֆինանսական հաստատությունները: Այն պարբերաբար կատարում է տվյալների թարմացումներ:[10]

SWIFTNet Mail[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

SWIFTNet Mail-ը SWIFT-ի կողմից տրամադրվող անվտանգ հաղորդագրությունների ծառայություն է, որը սկսել է գործել 2007 թվականի մայիսի 16-ից[11]: SWIFT-ի անդամները կարող են ձևափոխել իրեց գործող էլեկտրոնային կայքերը և ուղարկեն իրենց հաղորդագրություններն արդեն գերանվտանգ և վստահելի SWIFTNet ցանցի միջոցով, բաց ինտերնետ ցանցն օգտագործելու փոխարեն : SWIFTNet Mail-ը նախատեսված է այնպիսի բիզնես փաստաթղթերի ապահով փոխանցման համար , ինչպիսիք են հաշիվ ապրանքագրերը , համաձայնագրերը և ստորագրություները : Յոթ ֆինանսական ինստիտուտներ , ներառյալ HSBC-ն, FirstRand Bank-ը, Clearstream-ը, DnB NOR-ը, Nedbank-ը, Standard Bank of South Africa-ն ինչպես նաև SWIFT-ը արդեն փորձարկել են այդ ծրագիրը[12]:

ԱՄՆ կառավարության ներգրավվածությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ահաբեկչության ֆինանսավորմանը հետևող ծրագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2006 թվականի հունիսի 23-ին մի շարք հոդվածներ հրատարակվեցին The New York Times-ում ,The Wall Street Journal-ում, և Los Angeles Times-ում բացահայտելով ԱՄՆ Գանձապետական դեպարտամենտի (US Treasury Department) , Կենտրոնական հետախուզական վարչության և ԱՄՆ կառավարության այլ մարմինների միասնական նախաձեռնությունը , որն ուներ «Ահաբեկչության ֆինանսավորմանը հետևող ծրագիր» անունը: Այն ստեղծվել է սեպտերի 11-ի ահաբեկչությունից հետո ՝ նպատակ ունենալով ձեռք բերել հասանելիություն SWIFT-ի գործարքների բազաներին:[13]

Սույն հոդվածների հրապարակումից հետո SWIFT-ը միանգամից ենթարկվեց ճնշումների  իր հաճախորդների տվյալների գաղտնիությունը խախտելու համար, նրանց անձնական տեղեկատվությունը այլ երկրի կառավարությանը  հասանելի դարձնելով : 2006 թվականի սեպտեմբերին Բելգիայի կառավարությունը հայտարարեց, որ SWIFT-ի  գործարքները ամերիկյան կառավարության հետ բելգիական եւ եվրոպական գաղտնիության օրենքների խախտում են:

Ի պատասխան դրա, եւ գաղտնիության վերաբերյալ անդամների մտահոգությունները բավարարելու համար, SWIFT-ը սկսեց իր կառուցվածքային բարելավման գործընթացը ` իրականացնելով հաղորդագրությունների պահպանման  երկգոտի մոդելը (տես՝Գործառնական կենտրոններ):

Զուգահեռաբար Եվրամիությունը բանակցություններ էր վարում Միացյալ Նահանգների կառավարության հետ , որպեսզի Եվրամիության ներսում կատարվող SWIFT փոխանցմումների մասին տեղեկատվությունը  թույլատրվի փոխանցել  Միացյալ Նահանգներին միայն հատուկ դեպքերում :Իր  բովանդակության վերաբերյալ մտահոգությունների պատճառով Եվրախորհրդարանը 2009 թ. Սեպտեմբերին ընդունեց  հայտարարություն ՝ պահանջելով տեսնել համաձայնագրի ամբողջական տեքստը և պահանջելով, որ այն լիովին համապատասխանի ԵՄ-ի գաղտնիության օրենսդրությանը, կիրառված վերահսկողական մեխանիզմներով,  որպեսզի ապահովեն բոլոր տվյալների պահանջների պատշաճ կարգավորումը[14] :2009 թվականի նոյեմբերի 30-ին,Լիսաբոնի պայմանագրից մեկ օր առաջ, որն արգելում էր այդպիսի համաձայնագրի ստորագրումը Եվրոպական խորհրդարանի կողմից ստորագրվեց միջանկյալ համաձայնագիր ՝ առանց Եվրոպական խորհուրդի հավանության[15] : Մինչ միջանկյալ պայմանագիրը նախատեսվում էր ուժի մեջ մտնել 2010 թվականի հունվարի 1-ից, համաձայնագրի տեքստը դասակարգվեց որպես «ԵՄ սահմանափակված», մինչև որ թարգմանությունները կարողանան տրամադրվել ԵՄ բոլոր լեզուներով և տպագրվել 2010 թվականի հունվարի 25-ին:

2010 թվականի փետրվարի 11-ին Եվրախորհրդարանը որոշեց մերժել ԵՄ-ի և ԱՄՆ-ի միջև միջանկյալ համաձայնագիրը 378-ից 196 կողմ ձայներով:[16][17] Մեկ շաբաթ առաջ խորհրդարանի քաղաքացիական ազատությունների հանձնաժողովն արդեն մերժել էր գործարքը ՝ վկայակոչելով Իրավական պատրվակը:[18]

2011-ի մարտին զեկուցվեց, որ տապալվել է տվյալների պաշտպանության երկու մեխանիզմ. Եվրոպոլ- ը թողարկել է զեկույց, որում նշվում է, որ ԱՄՆ-ի տեղեկատվության հարցումը չափազանց անորոշ է (անհնար է դարձնում վավերականության մասին վճիռների կայացումը ),[19] և որ չէր պահպանվում   եվրոպական քաղաքացիների երաշխավորված իրավունքը ՝ տեղյակ լինել արդյոք ԱՄՆ իշխանությունները հասանելիություն ունեն իրենց անձնական տվյալներին :[19]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Swift Company Information»։ SWIFT։ 9 March 2010։ Վերցված է 7 December 2016 
  2. «Board members»։ SWIFT։ 9 December 2015։ Վերցված է May 4, 2016 
  3. «Yawar Shah - 1996 - 40 Under Forty - Crain's New York Business»։ Վերցված է 2014-02-23 
  4. «SIBOS» 
  5. «Carl Reuterskiöld»։ SWIFT։ March 2006։ Վերցված է 7 September 2012 
  6. «ISO Maintenance agencies and registration authorities]» 
  7. Sechrist Michael (March 23, 2010)։ «Cyberspace in Deep Water: Protecting Undersea Communication Cables By Creating an International Public-Private Partnership»։ Belfer Center for Science and International Affairs։ «For example, the Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication (SWIFT), which describes itself as “the global provider of secure financial messaging services,” uses undersea fiber-optic communications cables to transmit financial data between 208 countries» 
  8. «SWIFT: SIBOS issues»։ SWIFT։ 16 September 2008։ Արխիվացված է օրիգինալից 7 November 2015-ին  p.12
  9. «Distributed architecture»։ SWIFT։ 6 June 2008 
  10. «SWITF Ref պաշտոնական կայքէջ» 
  11. «SWIFTNet Mail now available» 
  12. «SWIFTNet Mail pilot phase underway»։ Արխիվացված է օրիգինալից 1 December 2008-ին 
  13. Brand Constant (28 September 2005)։ «Belgian PM: Data Transfer Broke Rules»։ The Washington Post։ Վերցված է 23 May 2010 
  14. «European Parliament resolution of 17 September 2009 on the SWIFT Agreement»։ European Parliament։ 17 September 2009 
  15. «European Parliament to vote on interim agreement at February session»։ European Parliament։ 21 January 2010 
  16. Brand Constant (11 February 2010)։ «Parliament rejects bank transfer data deal»։ European Voice 
  17. «Euro MPs block bank data deal with US»։ BBC News։ 11 February 2010 
  18. «European parliament rejects SWIFT deal for sharing bank data with US»։ DW։ Reuters։ 11 February 2010 
  19. 19,0 19,1 Schult Christoph (16 March 2011)։ «Brussels Eyes a Halt to SWIFT Data Agreement»։ Der Spiegel