Ալֆոնս դը Լամարթին

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto Info sciences exactes.png
Ալֆոնս դը Լամարթին
Alphonse de Lamartine
Alphonse de Lamartine 1.jpg
Ծնվել է հոկտեմբերի 21, 1790({{padleft:1790|4|0}}-{{padleft:10|2|0}}-{{padleft:21|2|0}})[1][2][3][4][5][6][7]
Մակոն[8][2]
Մահացել է փետրվարի 28, 1869({{padleft:1869|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:28|2|0}})[1][2][3][5][6][7] (78 տարեկանում)
Փարիզ, Ֆրանսիա[9][2]
Քաղաքացիություն Ֆրանսիա
Ազգություն ֆրանսիացիներ
Ուղղություն ռոմանտիզմ
Մասնագիտություն քաղաքական գործիչ, բանաստեղծ, դիվանագետ, գրող, պատմաբան և ինքնակենսագիր
Պաշտոն(ներ) Ֆրանսիայի ազգային ժողովի պատգամավոր և գերագույն խորհրդական
Անդամակցություն Ֆրանսիական ակադեմիա
Տիրապետում է լեզուներին ֆրանսերեն[1]
Ստորագրություն
Alphonse de Lamartine signing.jpg
Քաղվածքներ Վիքիքաղվածքում
Alphonse de Lamartine Վիքիպահեստում

Լամարթին (ֆր.՝ Alphonse Marie Louis de Prat de Lamartine, հոկտեմբերի 21, 1790({{padleft:1790|4|0}}-{{padleft:10|2|0}}-{{padleft:21|2|0}})[1][2][3][4][5][6][7], Մակոն[8][2] - փետրվարի 28, 1869({{padleft:1869|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:28|2|0}})[1][2][3][5][6][7], Փարիզ, Ֆրանսիա[9][2]), ֆրանսիացի բանաստեղծ, քաղաքական գործիչ, պատմաբան։ Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ (1829)։ Ծագումով՝ ազնվական։ Դաստիարակվել է ճիզվիտների քոլեջում։ «Բանաստեղծական մտորումներ» (1820), «Նոր բանաստեղծական մտորումներ» (1823) առաջին գրքերը Լամարթինին հռչակեցին որպես ֆրանսիական ռոմանտիկական քնարերգության սկզբնավորող։ Այնուհետև լույս են տեսել նրա «Բանաստեղծական և կրոնական դաշնություններ» (1830), «Ժոսըլեն» (1836), «Հրեշտակի անկումը» (1838), «Բանաստեղծական հայեցումներ» (1839) գործերը։ Որպես քաղաքական գործիչ սկզբնական շրջանում եղել է պահպանողական։ 1833 թվականին, հուլիսյան միապետության օրոք, ընտրվել է դեպուտատների պալատի անդամ։ Հարել է ռոյալիստական ընդդիմությանը, 1840 թվականին անցել լիբերալ բուրժուազիայի կողմը։ 1848 թվականի հեղափոխության ժամանակ արտաքին գործերի նախարար էր և, փաստորեն, ժամանակավոր կառավարության ղեկավարը։ Պաշտպանել է բուրժուական հանրապետության մեջ դասակարգերի համերաշխության գաղափարը։ Պարտություն կրելով 1848-ի դեկտեմբերին կայացած պրեզիդենտական ընտրություններում՝ Լամարթին զբաղվել է պատմական բանաքաղություններ կազմելով («Ռուսաստանի պատմությունը», 1855 թվականին), հրատարակել «Գրականության հանրամատչելի դասընթաց» (1856), հուշեր («Գրացիելլա», 1852, հայերեն հրատարակվել է 1872 թվականին)։

Լամարթինի ստեղծագործությունները հայերեն են թարգմանել Գրիգոր Օտյանը, Խորեն Գալֆայանը (Նար-Պեյ), Մինաս Չերազը և ուրիշներ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ալֆոն դը Լամարթինը

Ալֆոնս դը Լամարթինը ծնվել է 1790 թվականի հոկտեմբերի 21-ին Մակոնում, որը փոքրիկ քաղաք է կենտրոնական Ֆրանսիայի արևելքում: Նրա ծնողները սնանկացած ազնվականներ էին: Հայրը նրան դաստիարակել էր որպես օրինական միապետությանը հավատարիմ քաղաքացի, իսկ մայրը նախանձախնդիր հավատացյալ էր: Լամարտինը մանկությունն ու պատանեկությունն անցկացրել է մոր և հինգ քույրերի միջավայրում, ինչը բնության հանդեպ սիրուց բացի, միաժամանակ ձևավորեց մեղմ բնավորություն և հակում դեպի զգացմունքայնությունն ու երազանքները: Պատանիս հասակից Լամարթինի ամենասիրած գիրքը Ավետարանն էր, իսկ ֆրանսիացի բանաստեղծներից ամենաշատը կարդում էր Ժան Ռասին: Դպրոցական կրթությունը Լամարթինը նախ ստացել է Լիոնում, ապա Բելլեի Հիսուսյան միաբանության դպրոցում: Վերադառնալով հայրենի քաղաք, նա սկսեց ուսումնասիրել դասական գրողներին, հիացավ Ռուսոյի և Բերնար դը Սեն-Պիեռի ստեղծագործություններով և մեծ ոգևորությամբ ընդունեց նոր գրական միտումներ: Պատանի հասակում նրա հետաքրքրությունների շրջանակն ընդգրկում էր իր բազմաթիվ պոեմների հիմքում ընկած սյուժեներ, որտեղ Էլվիրայի, Լենորայի, Գրացիելի մասին պատումներում արտահայտված են Լամարթինի կյանքի իրական դրվագներ՝ միայն մի փոքր գեղարվեստական արտահայտությամբ: Լամարթինի կյանքում հատուկ նշանակություն է ունեցել իր սերը ջահել մի կնոջ՝ Էլվիրայի հանդեպ. նա վաղ էր մահացել և կորսված երջանկության մասին տխուր իղձերը Լամարթինի պոեզիայի վրա թողեցին թախծի հետք՝ ստիպելով նրան մխիթարություն գտնել Աստծո մեջ: Լամարթինը շատ է ճանապարհորդել, ապրել Իտալիայում, բախտը փորձել անգամ դիվանագիտական ասպարեզում:

Լամարթինը հայերեն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրքեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մամուլ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ալֆոնսոս Լամարթին «Քերթուած առ կոմսն Դ՛Օրսէ» (բանաստեղծություն), թարգմանությունը ֆրանսերենից գրաբար՝ Գաբրիել Այվազովսկու: Բազմավէպ, 1851, № 2 (Սկզբում գրաբարով տրված է բանաստեղծության պատմությունը):

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 Ламартин // Краткая литературная энциклопедия Moscow: Советская энциклопедия, 1962. — Vol. 4. — P. 21–22.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Alphonse, Marie, Louis De Lamartine / Assemblée nationale
  4. 4,0 4,1 Alphonse Marie Louis Prat de lamartine ministère de la Culture.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Alphonse de Prat de, Alphonse Marie Louis Lamartine — 1834.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 Encyclopædia Britannica
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 SNAC
  8. 8,0 8,1 8,2 З. В., П. К. Ламартин, Альфонс // Энциклопедический словарь СПб.: Брокгауз—Ефрон, 1896. — Т. XVII. — С. 292–293.
  9. 9,0 9,1 9,2 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118726056 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 478 CC-BY-SA-icon-80x15.png