Հաղարջենի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Հաղարջենի
Հաղարջենի
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Բույսեր
Լատիներեն անվանում
Ribes

Wikispecies-logo.svg
Դասակարգումը
Վիքիցեղերում

Commons-logo.svg
Պատկերներ
Վիքիպահեստում

ITIS {{{1}}}
NCBI {{{1}}}
EOL {{{1}}}


Հաղարջենի (լատ.՝ Ribes), կոկռոշազգիների ընտանիքի բույսերի ցեղ։

Նկարագիր[խմբագրել]

1,5-2,5մ բարձրությամբ թփեր։ Տերևները պարզ են, 3-5 բլթականի, ատամնաեզր։ Ծաղկաբույլը՝ ողկույզ է, ծաղիկները՝ մանր, հաճախ երկսեռ, հազվադեպ բաժանասեռ և երկտուն։ Պտուղը հատապտուղ է՝ սև, կարմիր և այլ գույնի, թթվաշ։ Հաղարջենին խոնավասեր է, բազմանում է սերմերով և արմատային մացառներով։ Պտուղները բուրավետ են, պարունակում են շաքարներ, թթուներ, վիտամիններ, պեկտինային նյութեր, ներկանյութեր, օգտագործվում է ինչպես թարմ այնպես էլ վերամշակված վիճակում։[1] Հաղարջենին խոնավասեր է, բազմանում է սերմերով և արմատային մացառներով։

Տարածում[խմբագրել]

Հայտնի է 150 տեսակ, որոնցից 57-ը՝ մշակվող։ Մոտ 50 տեսակ աճում են Եվրոպայում, Ասիայում, Հյուսիսային Ամերիկայում։
Հայաստանում հաղարջենին վայրի վիճակում աճում է Եղեգնաձորի, Ախուրյանի, Արթիկի, Սևանի ավազանի, Զանգեզուրի, Լոռու, Շիրակի տարածքներում։ ՀՀ-ում հանդիպում է 6 տեսակ՝ արևելյան, ալպիական, Բիբերշտեյնի, հայկական, Ախուրյանի, սովորական։ Տարածված է անտառներում, նոսրանտառներում, թփուտներում, ժայռաճեղքերում, կիրճերում և այլուր։ Սովորական հաղարջենին աճեցվում է գրեթե բոլոր մարզերում։ Մշակության մեջ տարածված են նաև սև ու կարմիր հաղարջենիների ներմուծված տեսակները։ Հաղարջենու Ախուրյանի և հայկական տեսակները բնաշխարհիկներ են. գրանցված են ՀՀ Կարմիր գրքում։[2]

Հղումներ[խմբագրել]

  1. Այգեգործի տեղեկատու, Երևան 1989
  2. Դպրոցական մեծ հանրագիտարան, գիրք 1, հատոր 2, էջ 8: