Սախալինի մարզ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox map.png
Սախալինի մարզ
flag of Sakhalin Oblast? Զինանշան
Flag of Sakhalin Oblast.svg
Sakhalin Oblast Coat of Arms.svg
Yuzhno-Sakhalinsk, Sakhalin Oblast, Russia - panoramio (1).jpg
ԵրկիրՌուսաստան Ռուսաստան
Մասն էՀեռավորարևելյան դաշնային շրջան
ԿարգավիճակՄարզ
Մտնում էՌուսաստան[1]
ՎարչկենտրոնՅուժնո-Սախալինսկ
Բնակչություն485 621 մարդ (հունվարի 1, 2021)
Տարածք87 101 կմ²
Map of Russia - Sakhalin Oblast.svg
Հիմնադրված է2 հունվարի 1947 թ. թ.
Սահմանակցում էԽաբարովսկի երկրամաս, Կամչատկայի երկրամաս և Հոկայդո
Ժամային գոտիՄագադանի ժամանակ
ISO 3166-2 կոդRU-SAK
Ավտոմոբիլային կոդ65
sakhalin.gov.ru

Սախալինի մարզ (ռուս.՝ Сахалинская область), մարզ Ռուսաստանի կազմում[2], Ռուսաստանի ֆեդերացիայի միավոր։ Մայրաքաղաքն է Յուժնո-Սախալինսկ քաղաքը։

Կազմավորվել է 1932-ի հոկտեմբերի 20-ին և մտել Հեռավորարևելյան, իսկ 1938-ից Խաբարովսկի երկրամասի կազմի մեջ։ 1947-ի հունվարից 2-ից ինքնուրույն մարզ է։

Ընդգրկում է Սախալին, Մոներոն, Տյուլենի ու Կուրիլյան կղզիները։ Գտնվում է Ռուսաստանի արևելյան ծայրամասում։ Ողողվում է Օխոտի ու Ճապոնական ծովերով և Խաղաղ օվկիանոսով։ Տարածությունը 87,1 հզ․ կմ² , բնակչությունը՝ 485 621 մարդ (հունվարի 1, 2021)։ Բաժանվում է 17 վարչական շրջանի։ Ունի 19 քաղաք, 34 քտա։ Վարչական կենտրոնը՝ Յուժնո-Մախալինսկ։ 1967-ին պարգևատրվել է Լենինի շքանշանով։ Բնության և պատմության մասին տես Սախալին և Կուրիլյան կղզիներ հոդվածները։

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մարզում բնակվում են ռուսներ (ավելի քան 80%–ը), ուկրաինացիներ, կորեացիներ, բելոռուսներ, թաթարներ, մորդվաներ, նիվխեր, օրոչներ և այլք։ Միջին խտությունը 1 կմ² վրա մոտ 7,8 մարդ Է, քաղաքային բն․՝ ավելի քան 83%։ Խոշոր քաղաքներն են Յուժնո–Մախալինսկը, Խոլմսկը, Կորսակովը, Օխան, Պորոնայսկը, Նևելսկը, Սախալինի Ալսքսանդրովսկը, Ուգլեգորսկը, Դոլինսկը։

Տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սախալինի մարզի տնտեսության առաջատար ճյուղը արդյունաբերությունն Է, հատկապես ձկնարդյունաբերությունը (տալիս է մարզի արդյունաբերության արտադրանքի 38%–ը)։ Զարգացած են նաև անտառանյութի, փայտամշակման, թղթի–թաղանթանյութի արդյունաբերության ճյուղերը (Պորոնայսկ, Ուգլեգորսկ, Դոլինսկ, Խոլմսկ, Մակարով քաղաքներում)։ Կղզու հյուսիսում արդյունահանվում է նավթ և գազ։ Նավթը նավթամուղով մղվում է Ամուրի Կոմսոմոլսկ։ Արդյունահանվում է ածուխ (Ուգլեգորսկ, Շախտյորսկ)։ Կան ՋԷԿ–եր (ամենախոշորը Սախալինի ՊՇԷԿ–ն է)։ Մեքենաշինական, մետաղամշակման (հիմնականում վերանորոգման բնույթի, առաջատարը նավանորոգումն է) ձեռնարկություններ կան Նևելսկ, Խոլմսկ, Օխա, Ցուժնո–Սախալինսկ և Դոլինսկ քաղաքներում։ Կա շինանյութերի, թեթև և սննդի արդյունաբերությ ուն։

Գյուղատնտեսության առաջատար ճյուղը անասնապահությունն է։ Մշակում են կարտոֆիլ, բանջարեղեն, կերային կուլտուրաներ, մրգահատապտուղ։ Կարևոր նշանակություն ունի գազանաբուծությունը (գլխավորապես՝ ջրաքիս)։

Արտաքին բեռնափոխադրումները հիմնականում կատարվում են ծովային, Սախալին կղզում՝ երկաթուղային Կուրիլյան կղզիների հետ կապված է ծովային և օդային տրանսպորտով, մայր ցամաքի հետ՝ Վանինո Խոլմսկ երկաթուղակիր լաստանավով։

1980–81 ուսումնական տարում մարզում կար 278 հանրակրթական դպրոց, 15 պրոֆտեխնիկական ուսումնարան. 10 միջնակարգ մասնագիտական ուսումնական հաստատություն, մանկավարժական ինստ․ (Յուժնո–Սախալինսկում)։ 1980-ին Սախալինի մարզում կար 300 մասսայական գրադարան, 302 ակումբային հիմնարկ. 468 կինոսարք, ԳՀԻ–ներ։ Ունի մարզային դրամատիկ թատրոն։ Լույս է տեսնում մարզային 3 թերթ։ 1980-ին մարզի 95 հիվանդանոցային հիմնարկներում աշխատում էին 3183 բժիշկ։ Կան առողջարաններ և ջերմուկաբուժ առողջավայրեր։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]