Սալոմե (նկար)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox artiste.png
Սալոմե
Vardges Surenyants Salome.jpg
տեսակ գեղանկար
նկարիչ Վարդգես Սուրենյանց
տարի 1907
բարձրություն 155 սանտիմետր
լայնություն 155 սանտիմետր
ժանր հոգևոր արվեստ
նյութ կտավ և յուղաներկ
գտնվում է Հայաստանի ազգային պատկերասրահ
հավաքածու Հայաստանի ազգային պատկերասրահ
սեփականատեր Հայաստանի ազգային պատկերասրահ
20th-century paintings of Salome Վիքիպահեստում

«Սալոմե», հայ ազգային պատմանկարչության հիմնադիր Վարդգես Սուրենյանցի 1907 թվականին ստեղծած կտավ, որը գտնվում է Հայաստանի ազգային պատկերասրահում[1][2]:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1900-ական թվականներին Սուրենյանցի արվեստում նկատելի է ստեղծագործական մեթոդի, գեղանկարչական տեխնիկայի, գունային կառուցվածքի վերանայում[3][4]: Սիմվոլիստ գեղանկարիչների նման Սուրենյանցի սերը դեպի ոճավորումը զուգակցվում, ներդաշնակվում է առեղծվածային այլաբանությունների` մահվան, սիրո, տառապանքի, սպասման հետ[5]: Սալոմեի կերպարին անդրադարձել են բազմաթիվ արվեստագետներ: Էդուարդ Մունքի, Գուստավ Կլիմտի, Ֆրանց ֆոն Շտուկի, Գ. Մորոյի նկարներում հանդիպող ճակատագրական կնոջ պատկերը Սուրենյանցի արվեստում Շամիրամից հետո ներկայանում է Սալոմեի կերպարով[Նշում 1]: 1900-ական թվականներին հայ մտավորականության ուշադրության կենտրոնում Օսկար Ուայլդի «Սալոմե» ողբերգության հերոսուհին էր: Վահան Տերյանը թարգմանում է Ուայլդի մեկ գործողությամբ պիեսը[6], հայ բեմում Սալոմեի դերակատարմամբ հաջողությամբ հանդես է գալիս Եկատերինա Դուրյան-Արմենյանը, իսկ Սուրենյանցը, տարվելով «Սալոմե» դրամայով, թափանցում է Ուայլդի փիլիսոփայական խորքը և նկարում «Սալոմե» կտավը: Սուրենյանցի «Սալոմեն» իր տիրական հմայքով ինքնատիպ համադրություն է՝ իրեն հատուկ մթնոլորտի մեջ բոլորվող, արևելյան ծանր բուրումներով և շռնդալից գույներով համակված, մղձավանջին մոտեցող էրոտիզմով լեցուն մի երազ: «Սալոմե» կտավում սերն ու մահը ճակատագրի, նախախնամության տիրապետության տակ, ստեղծում են տարօրինակ և հայտնատեսությամբ հորինված գործողություն[5]

Նկարագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սուրենյանցը Սալոմեին պատկերել է կտավի ձախ կողմում՝ մուգ շագանակագույն դռան ֆոնի վրա՝ կտավի մյուս դատարկ մասում թողնելով կանաչավուն, կապտաերկնագույն երանգներով տարածություն: Հերոսուհու կերպարի ռոմանտիկ դրսևորումն ի հայտ է գալիս զարդանախշերի թրթռացող կորագծերից, կարմիր, սև, շագանակագույն վրձնահարվածներից, կտավի բնականոն մոխրաշագանակագույնը ստեղծում են գունային շքեղ միջավայր, անհանգիստ երաժշտական կշռույթ[5]: Պատկերի հմայքը պայմանավորված է թաքուն երկրաչափականությամբ, որը կազմված է կորերի խաղից, որն էլ ստեղծում է դիտողի վրա ազդելու ռիթմ: Կորերը նկատելի են դեմքի, թիկնոցի, գլխարկի[Նշում 2] ձևերի մեջ, որոնք յուրօրինակ նազանք են հաղորդում Սալոմեին: Ուսերի, գլխարկի կորերը և դեմքի օվալն արձագանքում են նրա հագուստի կոր գծերին և նրբություն ու մեղմություն են ներմուծում պատկերի մեջ[5]:

Սուրենյանցի համար մարդկային մարմինը նշանների նշանն է, այն խորհրդավորը, որով կյանքը կազմված է բազում տարածականության և բազմապիսի չափականության հետ: «Սալոմե» կտավի շարունակությունն ասես լինի «Արևելյան պարուհի» (1912) կտավը[5]:

Ցուցադրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նշումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Արևմտաեվրոպական դեկադանսի հիմնադիր Օսկար Ուայլդի «Սալոմեն» 1892 թ. գրվել էր հատկապես ֆրանսիացի հայտնի դերասանուհի Սառա Բեռնարի համար, և պրեմիերան նրա մասնակցությամբ տեղի ունեցավ Փարիզում 1896 թ.: Տարիներ հետո` 1905 թ., Ռիխարդ Շտրաուսը գրեց համանուն օպերան։
  2. Ինչպես նկարիչն իր իսպանական հիշողություններում է գրում` «Կանայք մի առանձին հատկանիշ շոր չունեն, գլուխներին գցում են մեծ շալ, որը մոկադո կամ մոնտո է կոչվում» (Վ. Սուրենյանց. Նամակներ Իսպանիայից.– «Արձագանք», 6.I.1898, էջ 2–3:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Սուրենյանց Վարդգես Հակոբի | Սալոմե - Շտեմարան - Հավաքածու - Հայաստանի ազգային պատկերասրահ»։ www.gallery.am (անգլերեն)։ Վերցված է 2017-02-21 
  2. «A Look Inside the National Gallery of Armenia»։ www.civilnet.am (հայերեն)։ Վերցված է 2017-02-21 
  3. «Հայ կերպարվեստում պատմական ժանրի հիմնադիր՝ Վարդգես Սուրենյանց (լուսանկարներ)»։ www.panorama.am (անգլերեն) 
  4. www.encyclopedia.am (en-US) 
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Սիմվոլիզմի միտումները Վարդգես Սուրենյանցի արվեստում, Շուշանիկ Զոհրաբյան
  6.  
  7. 7,0 7,1 «Surenyants Vardges | armeniaculture.am»։ www.armeniaculture.am։ Վերցված է 2017-02-21 

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Արարատ Աղասյան. Վարդգես Սուրենյանց (1860-1921), Երևան, Հայաստանի ազգային պատկերասրահ, 2010թ:
  • Վ. Հարությունյան. Վարդգես Սուրենյանց, Երևան, 1960թ։